1965 جىلى اقش-تىڭ فيلادەلفيا قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن بەرنارد حوپكينس بالا كەزىنەن تەرىس جولعا ءتۇسىپ, تالاي شىتىرمان وقيعالاردى باسىنان وتكەردى. توبەلەستى, ۇرلىق جاسادى, ادام تونادى, قاراقشىلىقپەن اينالىستى. ءوزى سەكىلدى بۇزاقىلارمەن ەرەگەسىپ, تالاي رەت پىشاققا دا ءتۇستى. اقىرى 17 جاسىندا ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ قولىنا ءتۇسىپ, 18 جىل مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. كەيىننەن سوت ءوز شەشىمىن وزگەرتىپ, 1988 جىلى بولاشاق بوكس جۇلدىزىن تۇرمەدەن بوساتتى. بەس جىل تەمىر قاپاستا وتىرعان حوپكينس كوپ نارسەنى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, ەندىگى ءومىرىن ءماندى دە ماعىنالى وتكىزۋگە بەكىندى. يسلام ءدىنىن قابىلداپ, بويىنداعى جات قىلىقتاردان ارىلدى.
ءوز ءومىرىنىڭ 28 جىلىن بەرنارد بوكسقا ارنادى. 1988 جىلدىڭ قازانىندا العاشقى كەزدەسۋىن وتكىزگەن ول سوڭعى رەت 2016 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا رينگكە كوتەرىلدى. باقانداي 18 جىل! سول ارالىقتا 67 مارتە شارشى الاڭعا شىعىپ, 55 رەت جەڭىسكە جەتتى. 32 قارسىلاسىن نوكاۋتقا جىبەردى. 8 رەت ۇتىلىپ, 2 سايىس تەڭ اياقتالدى. تاعى 2 كەزدەسۋدىڭ ناتيجەسى ەسەپكە الىنبادى. ال حوپكينستىڭ ەڭ عاجاپ رەكوردى – الەم چەمپيونى اتانعان «ەڭ قارت» بوكسشى رەتىندە تاريحتا قالدى. العاشىندا حوپكينس 46 جاسىندا, ودان كەيىن 47 جاسىندا التىن بەلبەۋدى يەلەندى. بۇل مەجەمەن ول شەكتەلمەدى. 2014 جىلدىڭ 19 ساۋىرىندە ءبىزدىڭ بەيبىت شۇمەنوۆتى ۇپاي سانىمەن ۇتقان امەريكالىق سپورتشى 49 جاسىندا چەمپيوندىق اتاققا قول جەتكىزدى. بۇل – بۇگىنگى تاڭداعى رەكوردتىق كورسەتكىش!
28 جىل بويى شارشى الاڭدى ارمانسىز شايقاعان ارچي مۋر سوڭعى رەت 1961 جىلى الەم چەمپيونى اتاندى. ول كەزدە اقش-تىڭ كاليفورنيا شتاتىنىڭ تۋماسى 47 جاستا ەدى. ارچي بارلىعى 219 جەكپە-جەك وتكىزىپ, 185 رەت جەڭىس تويىن تويلادى. 131 قارسىلاسىن ەسىنەن تاندىردى. 23 رەت ۇتىلىپ, 11 ايقاس تەڭ اياقتالدى. كەزىندە ول روككي مارچيانو, فلويد پاتەرسسون, مۇحاممەد ءالي جانە تاعى باسقا بوكس جۇلدىزدارىمەن كۇش سىناسقانىن ەگدە تارتقان جانكۇيەرلەر ۇمىتا قويعان جوق.
1994 جىلدىڭ 5 قاراشاسىندا اقش-تىڭ الىبى دجوردج فورمان ءوزىنىڭ وتانداسى مايكل مۋرەردى ۇتىپ, 45 جاسىندا الەمدىك ءتاجدى يەلەندى. سودان كەيىن قاتارىنان ءۇش جىل بويى ول مارتەبەلى اتاعىن ابىرويلى قورعادى. 1997 جىلى وزىنەن 22 جاس كىشى شەننون بريگگستەن ۇپاي سانىمەن ۇتىلعاننان سوڭ 48 جاستان اسقان ارداگەر بوكسشى بىلعارى قولعابىن شەگەگە ءىلدى. ءوزىنىڭ سپورتتىق كارەراسىندا بارلىعى 81 كەزدەسۋ وتكىزگەن دجوردج 76 مارتە جەڭىسكە جەتىپ, 68 رەت باسەكەنى مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتادى. كەزىندە ول اتاقتى دجو فرەزەردى ەكى رەت نوكاۋتپەن ۇتىپ, ايگىلى مۇحاممەد اليدەن ۇتىلعان. تاعى ءبىر ەرەكشە اتاپ وتەرلىك جايت, فورمان 1977 جىلى 28 جاسىندا ۇلكەن سپورتتان قول ءۇزىپ, 1987 جىلى 38 جاسىندا قايتا ورالدى. داڭقتى بوكسشىنىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىنا ۇڭىلسەك, 10 جىلدىق ءۇزىلىس ونىڭ سپورتتىق بابىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەگەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.
19 جىلدان اسا ۋاقىت جۇدىرىقتاسقان لارري حولمس ءوزىنىڭ سوڭعى جەكپە-جەگىن 2002 جىلدىڭ 27 شىلدەسىندە ەريك ەشكە قارسى وتكىزدى. بۇل باسەكە 53 جاستاعى ەل اعاسىنىڭ پايداسىنا شەشىلدى. كارەراسىنداعى 75 ايقاستىڭ التاۋىندا عانا ۇتىلعان امەريكالىق ازامات كەزىندە مۇحاممەد ءاليدىڭ ءوزىن ايقىن باسىمدىقپەن ۇتقان بولاتىن. ەڭ كەرەمەتى, 1973-1985 ارالىعىندا وتكىزگەن ءوزىنىڭ العاشقى 48-كەزدەسۋىنىڭ بارلىعىندا ءلارريدىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى. ول تەك شاۋ تارتقان شاعىندا عانا جەڭىلە باستادى.
پانامانىڭ ماقتانىشى روبەرت ديۋراننىڭ جانكەشتىلىگىنە تامسانباۋ, تاڭدانباۋ مۇمكىن ەمەس. سپورتتىق مانسابىن جەڭىل سالماقتان باستاعان ول جارتىلاي اۋىر سالماققا دەيىن كوتەرىلدى. سول ارالىقتا چەمپيوندىق بەلبەۋدى سان مارتە يەلەنىپ, 119 كەزدەسۋدىڭ 103-دە ۇستەمدىك ەتتى. 70 باسەكەنى مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتادى. ەڭ كەرەمەتى, كاسىپقوي رينگتە ول تابانى كۇرەكتەي 33 جىل بويى جۇدىرىقتاسقان ەكەن. سوڭعى رەت ديۋران 50 جاسىندا شارشى الاڭعا شىقتى.
جوعارىداعى رەكوردتاردى بۇزۋعا روي دجونستىڭ مۇمكىندىگى بولعان ەدى. فلوريدا شتاتى تۋماسىنىڭ كاسىپقوي رينگتە جۇرگەنىنە 20 جىلعا جۋىقتاپ قالدى. ءتۇرلى سالماق دارەجەلەرىندە جۇدىرىقتاسقان ول سان مارتە الەم چەمپيونى اتاندى. العاشقى 50 كەزدەسۋىندە روي تەك ءبىر رەت قانا جەڭىلىستىڭ كەرمەك ءدامىن تاتتى. ءوزىنىڭ 35 باسەكەسىندە ول ەرەجەنى بۇزىپ, جەڭىس مونتەلل گريففيننىڭ ەنشىسىنە جازىلدى. سودان كەيىن اقش-تىڭ ورەنى قاتارىنان تاعى 15 جەكپە-جەكتى جەڭىسپەن اياقتادى. بارلىعى 75 مارتە رينگكە كوتەرىلگەن دجونس 66 ايقاستا ۇتىپ, 47 قارسىلاسىن نوكاۋتقا ءتۇسىردى. سوڭعى رەت اتى اڭىزعا اينالعان 49 جاستاعى بوكسشى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اقپان ايىندا سكوت سيگموندى ۇتتى. سودان كەيىن ول بوكستى دوعاردى.
سونىمەن قاتار قارت بوكسشىلار قاتارىنا ەۆاندەر حوليفيلد-تى دا قوسۋعا بولادى. كاسىپقوي رينگتەگى تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىن 1984 جىلى وتكىزگەن ول 27 جىل بويى ايانباي ايقاستى. اتاعىنان ات ۇركەتىن مايك تايسوننىڭ ءوزىن ەكى رەت ساباپ, اسا اۋىر سالماقتا الەم چەمپيونى اتاندى. سوڭعى رەت اقش بوكسشىسى 2011 جىلدىڭ 7 مامىرىندا برايان نيلسەندى سوققىعا جىققاننان سوڭ 48 جاسىندا سۇيىكتى ىسىمەن قوش ايتىسۋدى قۇپ كوردى.
عالىم سۇلەيمەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
