ەلىمىز ەكونوميكاسى ءۇشىن ورنى بولەك زاڭ
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ قوستاناي وبلىسىنا بۇل ساپارىن وڭىردەگى بيزنەس وكىلدەرى قۇتتى ساپارعا جورىدى. باقىتجان ءابدىر ۇلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاريا تۇردە قول قويعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كاسىپكەرلىك قىزمەتتى رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ كۇشىنە ەنگەن العاشقى كۇنى قوستاناي وڭىرىنە يگى جاقسىلىقتى الا كەلگەندەي بولدى. رۋدنىي قالاسىنداعى «ليدەر-2010» ءسۇت زاۋىتىندا بولىپ, وڭدەۋ كاسىپورنىنىڭ زاماناۋي تەحنولوگيامەن جۇمىس ىستەپ جاتقانىنا كۋا بولعان ب.ساعىنتاەۆ وسى جەردە تىگىلگەن اق شاتىردا اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىمەن كەزدەستى. ول بۇل زاڭنىڭ تاريحي ماڭىزى زور قۇجات ەكەنىن, ەندى اوك سالاسىندا ءوسىمنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى اشىلاتىنىن مالىمدەدى.
– قابىلدانعان زاڭ بيزنەستى رەتتەۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى ىرىقتاندىرۋعا باعىتتالعان جانە ول مەملەكەتتىك باقىلاۋ فۋنكتسيالارىن شامامەن 30 پايىزعا قىسقارتۋدى كوزدەيدى. 14 كودەكسكە جانە 109 زاڭعا ەنگىزىلگەن 1000-عا جۋىق تۇزەتۋلەر بيزنەستى دامىتۋعا بارىنشا قولايلى جاعداي جاساپ, ەلىمىزدە كاسىپكەرلىك قىزمەتتى نىعايتۋدا ىنتالاندىرۋشى شارا بولادى, – دەدى ب.ساعىنتاەۆ.
جىل باسىندا قازاقستان حالقىنا جولداعان جولداۋىندا ەلباسى الداعى بەس جىل ىشىندە اگروونەركاسىپ سالاسىندا ەڭبەك ونىمدىلىگىن كەمىندە 2,5 ەسە ارتتىرىپ, ەكسپورتتىق الەۋەتتى ۇلعايتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ارمان ەۆنيەۆ وسىعان وراي مەملەكەتتىك باعدارلاماداعى ون مىندەتتى سارالاپ ايتىپ بەردى. اۋىل شارۋاشىلىعىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, ەكسپورتتىڭ جاڭا نارىقتارىنا شىعۋ ماسەلەلەرى بويىنشا «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ا.مىرزاحمەتوۆ باياندادى. ۇكىمەت باسشىسى اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىن دامىتۋعا باسا ماڭىز بەرۋ كەرەكتىگىن تاپسىردى. ماسەلەلەردى تالقىلاۋ بارىسىندا جەرگىلىكتى اگرارشىلار كاسىپكەرلىك قىزمەت تۋرالى جاڭا زاڭعا قولداۋ بىلدىرەتىندەرىن ايتتى.
– ءبىز ەلباسىنىڭ تاريحي شەشىمىن قولدايمىز. قابىلدانعان زاڭ بىزگە بيزنەستى كەڭەيتۋگە ۇلكەن مۇمكىندىكتەر بەرەدى, – دەدى وبلىستىڭ قوعامدىق كەڭەس توراعاسى, «قارقىن» جشس قۇرىلتايشىسى س.بۇقانوۆ.
كەزدەسۋدە اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپكەرلەرى سىرتتان تاسىلاتىن تەحنيكانىڭ قوسالقى بولشەكتەرى قازاقستاندا وندىرىلسە, وتاندىق اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ العان شاعىن شارۋاشىلىقتارعا سۋبسيديا قاراستىرىلسا دەگەن سەكىلدى وزدەرى ۇشىراسىپ وتىرعان كوپتەگەن پروبلەمالاردى دا ۇكىمەت باسشىسىنا جەتكىزدى. ب.ساعىنتاەۆ ولاردىڭ بارلىعىنا جاۋاپ بەرىپ, كوتەرىلگەن ماسەلەلەر نازاردان تىس قالمايتىنىن ايتتى.
تسيفرلاندىرۋ – ۋاقىت كوشىنەن قالماۋ قۇرالى
پرەمەر-مينيستر بۇل ساپارىندا «جاس قانات-2006» قۇس فابريكاسىندا جانە ەلىمىزدەگى كەن الىبى سوكولوۆ-سارىباي كەن بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگىندە, قوستاناي قالاسىنداعى يندۋستريالىق ايماقتا بولدى. ۇكىمەت باسشىسىنا «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە اسىپ جاتقان «اقىلدى قۇس فابريكاسى» جانە «اقىلدى كەنىش» جوبالارى تانىستىرىلدى. «جاس قانات-2006» جشس ديرەكتورى قايرات مايشەۆ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جاڭعىرتۋ شارالارى تۋرالى ايتىپ بەردى. كاسىپورىن جاڭعىرتۋدىڭ ءۇش كەزەڭىنەن ءوتتى. ينۆەستيتسيالار كولەمى 3 ملرد تەڭگەدەن اسادى. پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ جۇمىرتقا ءوندىرىسىن جىلىنا 7 ملن-نان 250 ملن داناعا, ياعني شامامەن 35 ەسەگە دەيىن ۇلعايتۋعا, ەت ءوندىرىسىن 30 توننادان 500 تونناعا دەيىن نەمەسە 15 ەسەگە ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى. وندىرىلەتىن ءونىم رەسەيگە, اۋعانستانعا, تاجىكستانعا جانە قىرعىزستانعا ەكسپورتتالادى. بيىل ءونىمدى يران مەن قىتايدىڭ جاڭا نارىقتارىنا ەكسپورتتاۋ باستالدى. الداعى ءۇش جىلدا تسيفرلى تەحنولوگيالارعا 2 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«سسكوب» اق پرەزيدەنتى بەرەكە مۇحامەتقاليەۆ سوكولوۆ-سارىباي كەن ورنىندا يندۋستريا 4.0-ءتىڭ بىردەن بىرنەشە ەلەمەنتى ەنگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇعان دەيىن قاشار كەن ورنىندا ىسكە اسىرىلعان «اقىلدى كەنىش» جوباسى ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە كەن تاسىمالداۋ كولىگى كەشەنىن باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن, سپۋتنيكتىك ءدال جايعاستىرۋ جانە بۇرعىلاپ قوپارۋ جۇمىستارىن باسقارۋدى قامتيدى. سوكولوۆ-سارىباي كەن ورنىنداعى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ 2020 جىلى اياقتالىپ, ونىمدىلىكتى 10 پايىزعا ارتتىرۋعا جول اشادى.
يندۋستريالىق ايماقتا 119 ملرد تەڭگەدەن استام قارجىعا 11 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. وندا ماشينا جاساۋ جانە مەتالل وڭدەۋ, حيميا, توقىما ونەركاسىبى, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ, ورمان جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى جانە باسقا دا وڭدەۋ سالالارى سەكىلدى ەكونوميكا سەكتورلارىنىڭ كاسىپورىندارى ورنالاسادى. يندۋستريالىق ايماقتى ارالاۋ بارىسىندا ب.ساعىنتاەۆقا «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ وڭىردە ىسكە اسىرىلۋىنىڭ اعىمداعى ناتيجەلەرى جانە ورىندالۋ پەرسپەكتيۆالارى باياندالدى. ءوڭىردى تسيفرلاندىرۋ وبلىس اكىمدىگى بەكىتكەن 2018 جىلعا ارنالعان جول كارتاسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر, وعان 77 ءىس-شارا كىرەدى. قوستاناي وبلىسى اگرارلىق ءوڭىر بولعاندىقتان وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعى قاناتقاقتى رەجىمدە تسيفرلاندىرىلىپ جاتىر. اگرارشىلار قازىردىڭ وزىندە گەواقپاراتتىق جۇيەلەر, القاپتاردىڭ ەلەكتروندى كارتالارىن ەنگىزۋ, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن قاشىقتىقتان باقىلاۋ جانە جايىلىمدىق جەرلەردە ءۇي جانۋارلارىن باقىلاۋعا ارنالعان «درون» ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى سياقتى زاماناۋي الدىڭعى قاتارلى الەمدىك تەحنولوگيالاردى پايدالانا باستادى. ب.ساعىنتاەۆ تسيفرلاندىرۋ ۋاقىت تالابى ەكەنىن, ونسىز قازاقستان موينى وزىق وتىز ەلدىڭ قاتارىنا كىرە المايتىنىن ايتا كەلىپ, وبلىستا اتقارىلىپ جاتقان ىسكە كوڭىلى تولاتىنىن دا ءبىلدىردى.
بىتكەن ءىس – بەرەكە, پروبلەمالار شەشىمىن تابادى
ۇكىمەت باسشىسى رۋدنىي قالاسىندا جاستارمەن كەزدەسىپ, ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەستى. وندا پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى اياسىندا ستۋدەنتتەرگە تەڭدەسسىز قولداۋ كورسەتىلەتىنى اتاپ ءوتىلدى. وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ وڭىردە بەس جاتاقحانا سالىپ, ەكەۋىن قايتا جوندەۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن, بۇل 2700 ستۋدەنتتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتاتىنىن ايتتى. قازاقستاندا تسيفرلى تەحنولوگيالاردىڭ قالاي دامىپ جاتقاندىعى تۋرالى اڭگىمە بارىسىندا وسى كەزدەسۋگە ب.ساعىنتاەۆ وزىمەن بىرگە ارنايى الىپ كەلگەن ءىت سالاسىنداعى ەلوردالىق جاس ساراپشىلار ايتىپ بەردى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ وبلىسقا ساپارى وبلىس اكتيۆى كەزدەسۋمەن اياقتالدى. وبلىس اكىمى ا.مۇحامبەتوۆ وبلىستا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى تۋرالى قىسقاشا بايانداپ بەردى. ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, الداعى جىلدارى ءوسىم قورى رەتىندە وبلىستا 6000-نان استام جۇمىس ورنىن اشۋ جانە 1,2 ترلن تەڭگەگە 40 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. ب.ساعىنتاەۆ پرەزيدەنت باستاماشى, ۇكىمەت قابىلداعان بارلىق باعدارلامالاردىڭ وڭىردە ءساتتى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. وڭىردە «بەس الەۋمەتتىك ماسەلە» بويىنشا دا ەلەۋلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. اسىرەسە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جونىنەن وبلىس رەسپۋبليكادا الدىڭعى قاتاردا. سونىمەن قاتار ب.ساعىنتاەۆ اكىم مالىمدەگەن وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ۇكىمەتتە قارالاتىنىن ايتتى.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي وبلىسى
