جولداس سادۋاقاسوۆ «ەڭبەكشىل قازاق» گازەتىنىڭ 160-ءشى سانىندا «لەنين ءھام ۇلت ماسەلەسى» دەپ جازعان ماقالاسىندا جولداس لەنيندى ۇلتىن ءسۇيۋشى ۇلتشىل ەتىپ شىعارىپ, كەيبىر ۇلتىن سۇيمەيتىن قازاق كوممۋنيستەرىن ۇلتىن سۇيمەيدى, ءوز ۇلتىنان بەزەدى, كوممۋنيست ەمەس دەگەنگە كەلتىرەدى.
جولداس لەنيننىڭ ۇلتىن سۇيمەيتىنىن, قىسقارتىپ ايتقاندا, ۇلتشىل ەكەندىگىن ىسپات ەتۋ ءۇشىن لەنيننىڭ ءسوزى دەپ مىنانداي ءسوزدى مىسالعا الادى: ء«بىز ورىستى, ورىس حالقىن سۇيەمىز. سۇيگەن سايىن ءبىز ورىستىڭ پاتشاسىنا, تورەلەرىنە قارسىمىز. ءبىز ورىس جۇرتىن جاقسى كورەمىز. جاقسى كورگەن سايىن ەركىن, ىرگەلى حالىق بولۋىن تىلەيمىز» جانە ورىستىڭ حالىقشىل چەرنىشەۆسكي دەگەن مارقۇمنىڭ «سورلى ۇلت, بەيشارا حالىق شەتىنەن قۇل حالىق» دەپ 50-ءشى جىلدىڭ تۋراسىندا ايتقان ءسوزىن مىسالعا الىپ, ءبىزدىڭ قازاق كوممۋنيستەرى دە سونى ايتسىن دەگەنگە كەلتىرەدى. مۇنىسى سادۋاقاسوۆتىڭ كوممۋنيستىكتىڭ نە ەكەندىگىن بىلمەيتىن سوقىرلىعى, بولماسا تەرىس باعىتقا ايداۋشىلىعى.
سەبەبى ۇلت دەگەن, قىسقاشا ايتقاندا, جەرى بىرگە, ءتىلى بىرگە ادامداردىڭ شارۋاشىلىق, مادەني, ساياسي تۇرمىس رەتى بويىنشا بىرلىگى. ورىسشا ايتقاندا (وبەدينەنيە). سولاي بولعاندا بۇل بىرلىكتىڭ ىشىندە بايى دا, جارلىسى دا, تورەسى دە ءھام نەشە ءتۇرلى سۇمقىلدارى – ءبارى دە بار. تەپ-تەگىس ءبىر تاپتان دەۋگە بولمايدى. ءار تاپتىڭ ادامدارىنان بولادى. ەگەر دە ءبىز كوممۋنيستەر ۇلتتى سۇيەمىز دەسەك, بايدى دا, تورەنى دە ءھام نەشە ءتۇرلى سۇمقىلداردىڭ ءبارىن دە ءسۇيۋشى بولىپ شىعامىز.
ءبىز, كوممۋنيستەر, تەك قانا جالپى ءھام شىن بەينەتقورلاردى سۇيەمىز. بايلارعا, تورەلەرگە قارسىمىز.
ەگەر دە لەنين ۇلتشىل, ۇلتىن سۇيەدى دەسەك, وندا ول كاپيتالشىلاردى دا, جۋان جۇدىرىقتاردى دا, بايلاردى دا ءسۇيۋشى بولىپ شىقپاق.
لەنيننىڭ قانشا بايلارعا, جۋان جۇدىرىقتارعا قارسى بولعاندىعىن كوپ ىسپات كەلتىرمەي-اق, كوزى اشىق, ساڭلاۋى بار ادامنىڭ ءوزى-اق تۇسىنەر دەپ ويلايمىن. «ماركسشىلدىك قاي ءتۇرلى ۇلتشىلدىقتىڭ بولسا دا دۇشپانى ءھام كىمدە-كىم ۇلت مادەنيەتىن قۋاتتاسا, ونىڭ ورنى اقسۇيەك بايلاردىڭ ىشىندە. ءبىزدىڭ ماركسشىلدىڭ اراسىنان اۋلاق ءجۇرسىن», دەپ ايتقان. جولداس لەنيننىڭ ءوزى تاپ جولداس سادۋاقاسوۆقا ارناپ ايتقان سياقتى. مىنە, وسىنىڭ ءوزى-اق كورسەتەدى: جولداس لەنيننىڭ ۇلتشىلدىققا قاي كوزبەن قاراعاندىعى, بۇل ءبىر.
ەكىنشى, جولداس سادۋاقاسوۆتىڭ: ء«بىز ورىس حالقىن سۇيەمىز, سۇيگەن سايىن ءبىز ورىستىڭ پاتشاسىنا, تورەلەرىنە قارسىمىز. ءبىز ورىس جۇرتىن جاقسى كورەمىز», دەپ لەنين ايتتى دەگەن ءسوزى جولداس لەنينگە ۇلكەن پالە جابۋ بولىپ شىعادى. سەبەبى لەنين ولاي دەپ ايتقان جوق, ايتقانى مىناۋ: «بىزدەر ءوزىمىزدىڭ ءتىلىمىزدى, تۋعان جەرىمىزدى سۇيەمىز. سۇيگەن سايىن ەڭبەكشىلدەردى (حالىقتىڭ وننان توعىزىن) وياتىپ, سوتسيال-دەموكرات ءھام سوتسياليستەردىڭ سانالى تۇرمىسىنا جەتكىزۋگە كوبىرەك قىزمەت ەتەمىز. ءبىزدىڭ تۋعان جەرىمىزدى پاتشانىڭ قاندىبالاقتارى, اقسۇيەك كاپيتالشىلارى قانشا ەزىپ, زورلىق ەتىپ, ماسقارالاپ جاتقانىن كورىپ ءھام سەزىپ, بەك قاتتى جۇرەگىمىز اۋىرادى». مىنە, وسى سوزدەن ۇلتىن سۇيۋشىلىك شىعا ما؟ شىقپايدى. بۇل سوزدە جولداس لەنين ۇلتقا قاي كوزبەن قارايتىندىعىن كورسەتىپ كەتكەن. جوعارىداعى قورشاۋدا تۇرعان وننان توعىز دەگەننىڭ ءوزى-اق كورسەتىپ تۇر.
ۇلتتى سۇيمەيتىندىگىن جانە بۇل ءسوز زامانىنا قاراي ۇكىمەت پاتشالار, بايلاردىڭ قولىندا بولىپ, جارلىلاردى ەزىپ تۇرعان ۋاقىتىندا ايتقان ءسوز. جولداس سادۋاقاسوۆتىڭ قيسىق كوشىرۋى ءھام قورشاۋدا تۇرعان «وننىڭ توعىزى» دەگەن ءسوزدى تاستاپ كەتۋى تاڭعالارلىق ءىس.
كورمەي كەتتى مە ەكەن, بولماسا جورتا تاستاپ كەتتى مە ەكەن, لەنيننىڭ بۇل ءسوزىن قازىرگى ۋاقىتتا بىزگە ۇلگىگە الۋعا بولمايدى. سەبەبى ۇكىمەت قازىردە جارلىلاردىڭ قولىندا. بۇل ءسوزدى ايتۋعا مۇمكىن تەك جارلىلار ۇكىمەتىنە ريزا بولماعان بايلار ءھام اقجاعالىلار. ال ەندى حالىقشىل چەرنىشەۆسكيدىڭ «سورلى ۇلت, بەيشارا حالىق» دەگەنىنە كەلسەك, بۇدان بىزگە ەش ماعىنا تۋمايدى. نەگە دەسەڭىز, قازىرگى ءبىزدىڭ كوممۋنيستەردىڭ جولى مەن حالىقشىلداردىڭ جولىنىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي جانە چەرنىشەۆسكيدىڭ ەرتە ۋاقىتتا, سوتسياليستەر جاڭا عانا ويانىپ, حالىق پاتشا قولاستىندا ەزىلىپ تۇرعان ۋاقىتىندا ايتقان ءسوزى. بۇل ءسوزدى مىسالعا الۋعا قازىردە كەلمەيدى.
جولداس لەنيننىڭ ءار ۇلتتىڭ ىقتيارىن وزىنە بەرۋ كەرەك دەگەن سوزىنەن ۇلتتى سۇيەدى ەكەن دەپ ۇعىنۋ كەرەك ەمەس. ء«ار ۇلتتىڭ ىشىندەگى جارلى- جالشىلاردىڭ ىقتيارىن وزىنە بەرۋ كەرەك ءھام جارلى, شىن بەينەتقورلاردى ءسۇيۋ كەرەك دەپ ايتتى» دەپ ۇعىنۋ كەرەك. قازىرگى قازاق سياقتى ۋاق ۇلتتارعا بەرىپ وتىرعان ىقتيار, بوستاندىق جالپى حالىقتىڭ, ياكي ۇلتتىڭ ىشىندە ادامداردىڭ بارىنە بەرىلىپ وتىرعان ەمەس, تەك قانا جارلى ءھام شىن بەينەتقورلارىنا بەرىلىپ وتىرعان بوستاندىق. بۇل بوستاندىقتى بەرىپ وتىرعان ۇلتشىلدار ەمەس, روسسيانىڭ شىن كوممۋنيست جۇمىسكەرلەرى بۇلارعا باسشى بولىپ, ءتۇزۋ جول سىلتەگەن جولداس لەنين.
«بۇكىل دۇنيە جالشىلارى, بىرىگىڭىزدەر!» دەگەن كوممۋنيستەردىڭ ۇرانىنان-اق كورىنىپ تۇر – كوممۋنيستەردىڭ كىمدى سۇيەتىندىكتەرى. قاي ءتۇرلى ۇلتشىل بولسا دا, ەزىلگەن تاپقا بوستاندىق الىپ بەرە المايدى.
ۇلتشىل بولىپ, ەزىلگەن تاپقا قىزمەت ەتەم دەۋ – ەزىلگەن تاپتى ەزۋشى, الداۋشى بولام دەۋشىلىك. ەزىلگەن تاپتىڭ قامقورى, جول باسشىسى بولاتىن تەك شىنى قوسىمشاسىز كوممۋنيستەر. ۇلتشىلدار – ەزىلگەن تاپتىڭ دۇشپانى. ۇلتشىل كىسى – ورتاقشىل ەمەس.
سەرىكقالي جاقىپ ۇلى
دايىنداعان ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
