جازىلعان جايدىڭ جاڭعىرىعى
الەم الدىندا وزىندىك بەت-بەينەسى قالىپتاسقان ابىرويلى ەل بولىپ تانىلۋ جولىندا جاساعان ناقتى قادامدار مەن قابىلدانعان شەشىمدەر كوڭىلدە دە, كۇنتىزبەدە دە ءوز ورنىن تاۋىپ جاتىر. سونىڭ ءبىر كۋاسى – كونستيتۋتسيا كۇنى, استانا كۇنى. وسى كۇندەر ەل ساناسىندا تەك مەملەكەتتىك مەرەكە عانا ەمەس, مەملەكەتتىگىمىزدى مىقتاعان, ىرگەتاسىمىزدى نىقتاعان كۇندەر رەتىندە دە ۇلكەن قۇرمەتپەن اتاپ وتىلەدى.
گازەتىمىزدىڭ 1 جەلتوقسان كۇنگى سانىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى قانات ساۋداباەۆتىڭ «داۋىرگە تەڭ دارا داۋرەن» اتتى ماقالاسى جارىق كورگەن ەدى. وندا تاۋەلسىز ەلدىڭ 20 جىلدىق شەجىرەسى ناقتى دەرەكتەرمەن ورىلە وتىرىپ, سول تاريحي ساتتەردىڭ باسى-قاسىندا ەل بولاشاعىن ايقىندايتىن شەشىمدەردى كورەگەندىكپەن قابىلداپ, قادامىن ءتاي-ءتاي باسقان جاس مەملەكەتتى داڭعىل جولعا باستاي بىلگەن ەلباسى تۋرالى, قازاق ەلىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ تۋرالى كوكەيگە تۇتارلىق كوپتەگەن كورىكتى ويلار ايتىلعان-تىن. سولاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى بۇگىنگى شىققان بەلەستى ەرتەڭگى اسۋلاردان انىق بايقاۋ ءۇشىن 1 جەلتوقساندى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى دەپ اتايىق دەگەن ۇسىنىس بولاتىن. بۇگىن سول وي-پىكىرگە ءۇن قوسقان حاتتاردى جاريالاپ وتىرمىز.
_________________________
قولدايتىن, قۋاتتايتىن ۇسىنىس
بۇدان جيىرما جىل بۇرىن ءبىز, قازاقستاندىقتار العاش رەت مەملەكەت باسشىسىن سايلاۋدا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا بىلدىرگەن سەنىمىمىزدىڭ جەمىسىن كورىپ كەلەمىز. ءبىر قاراعاندا, جيىرما جىل تىم از دا, تىم كوپ تە مەرزىم ەمەس. بىراق, تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتاتتى ءدامىن تاتقانىمىزبەن, دەربەس ەلدىڭ ەكونوميكاسىن ءوركەندەتۋ, الەمدىك باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى ونىمدەر شىعارۋدىڭ سونشالىقتى وڭاي بولماعانىن دا بىلەمىز. حالقىنىڭ سەنىمىنە يە بولعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا داۋىردەگى تاۋەلسىز قازاقستاندى قالىپتاستىرۋدا تاريحي ۇلى ىستەر اتقاردى. ەلدىڭ كەلەشەگى ءۇشىن ەرەن ەڭبەك ءسىڭىردى. مۇنى تەك قازاقستاندىقتار عانا ەمەس, الەم جۇرتشىلىعى مويىنداپ وتىر.
مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىن؟ بيىلعى 1 جەلتوقساندا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدى سايلاعانىمىزعا 20 جىل تولدى. وسىعان وراي مەملەكەتتىك حاتشى قانات ساۋداباەۆتىڭ «ەگەمەن قازاقستاندا» «داۋىرگە تەڭ دارا داۋرەن» ماقالاسى جاريالاندى. مەملەكەتتىك حاتشى بۇل ماقالاسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق-ساياسي دامۋ بەلەستەرىن كەڭىنەن ساراپتاي كەلە قازاقستان ازاماتتارىنان 1 جەلتوقساندى جالپىۇلتتىق مەرەكە – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى دەپ جاريالاۋ تۋرالى ۇسىنىستار تۇسكەنىن ايتادى. بۇل رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىن ەلەڭ ەتكىزگەنى داۋسىز. سەبەبى, ءبىز ءدال سول 1991 جىلى 1 جەلتوقساندا تاريحي تاڭداۋ جاساعان ەدىك. ەندەشە بۇل كۇندى تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى جالپىۇلتتىق مەرەكە رەتىندە اتاۋدىڭ وزىندىك ماڭىزى بارىن ەسكەرۋىمىز قاجەت. بۇل الدىمەن جاستاردىڭ بويىندا وتانشىلدىق, ەلجاندىلىق قاسيەتتەرىن قالىپتاستىرۋعا جول اشار ەدى.
ەكىنشىدەن, تاۋەلسىز ەل تاريحىن قالىپتاستىرۋدىڭ باستاۋى 1991 جىلعى 1 جەلتوقساننان تامىر تارتقانىن ۇمىتپاۋىمىز قاجەت. مىنە, وسى تۇرعىدان ايتقاندا, مەملەكەتتىك حاتشى ۇسىنىسىن قولداعانىمىز ءجون.
قادىر ءجۇسىپ, ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى ز.قابدولوۆ اتىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى.
* * *
تاريحي كءۇن تاسادا قالماۋى كەرەك
ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى قانات ساۋداباەۆتىڭ «ءداۋىرگە تەڭ دارا داۋرەن» دەگەن تاقىرىپپەن جاريالانعان تولعانىسىن مەن ءبىر دەممەن وقىپ شىقتىم. سوناۋ 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا ءوتكەن العاشقى بۇكىلحالىقتىق سايلاۋدا قازاقستاندىقتار جاساعان تاڭداۋدىڭ دۇرىستىعىن وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, بۇگىنگى كۇن بيىگىنەن شولۋ جاساعان ماقالانىڭ تاعىلىمى مەن ءتالىمى وتە مول.
تولعاۋدىڭ ءتۇيىنى دە قيسىندى. مىسالى, «1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانى ارقاشاندا ءبىزدىڭ تاريحىمىزدىڭ ءبىرىنشى كۇنى, ۇلى كۇنى بولىپ قالا بەرەدى, بارلىق ۋاقىتتاردا دا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستا بولادى. قازاقستان ازاماتتارىنىڭ 1 جەلتوقساندى جالپىۇلتتىق مەرەكە – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى دەپ جاريالاۋ تۋرالى كوپتەگەن وتىنىشتەرى وعان ناقتى ايعاق بولىپ تابىلادى. ىزگى نيەتتى وتانداستارىمنىڭ جۇرەكتەن شىققان وسىناۋ ءادىل تىلەكتەرىنە بۇكىل جان-تانىممەن قوسىلامىن جانە بۇل كۇننىڭ ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ بۇگىنگى جانە بولاشاقتاعى ەڭ سۇيىكتى مەرەكەلەرىنىڭ بىرىنە اينالارىنا بەرىك سەنەمىن», دەگەن جولداردى وقىعان قازاقستاندىقتاردىڭ: «دۇرىس. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تاريحىنا وسىلاي قاراۋىمىز كەرەك», – دەيتىنى انىق.
اقش مەملەكەتىندە 22 اقپان – دجوردج ۆاشينگتوننىڭ تۋعان كۇنى. امەريكالىقتار, مىنە, وسى كۇندى «پرەزيدەنت كۇنى» دەپ ەرەكشە مەرەكەمەن اتاپ وتەدى. سوندىقتان جاڭا قازاق ەلى تاريحىنداعى بەتبۇرىس كۇنى بولعان 1 جەلتوقساندى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى رەتىندە تاريحي داتاعا اينالدىرىپ, جالپىۇلتتىق مەرەكەمەن اتاپ وتەتىن بولساق, وسى رۋحاني قۋانىشتان ءتاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ پاتريوت ۇرپاقتارى ۇتپاسا, ۇتىلماسى انىق.
باتىربەك قۇلەكەەۆ, بايزاق اۋدانىنىڭ اكىمى.
جامبىل وبلىسى.
