اقتاۋ قالاسىندا وتكەن «ن.نازارباەۆتىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە قوسقان ۇلەسى, كاسپي ماڭى ەلدەرىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق اسپەكتىلەرى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار كاسپي تەڭىزى ايماعىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرى, شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق عالىمدار, كاسپي ماڭى ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى, پاكىستان جانە ماكەدونيا رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىلەرى, تۇركيا, تۇرىكمەنستان, يران يسلام رەسپۋبليكالارىنىڭ باس كونسۋلدارى – بارلىعى جەتى ەلدىڭ ازاماتتارى قاتىسقان كونفەرەنتسيادا حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ اسپەكتىلەرىن جانە كاسپي ماڭى ەلدەرىندەگى ماسەلەلەردى تالقىلاپ, الەمدىك عالىمداردىڭ عىلىمي ۇيىمداردا جۇرگىزگەن عىلىمي-زەرتتەۋلەرىنىڭ تاجىريبەسى مەن ناتيجەلەرىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى تاڭدا كاسپي تەڭىزىنىڭ ءتۇبىن جانە تەرەڭدىگىن دەليميتاتسيالاۋ, تەڭىز دەڭگەيىنىڭ ىرگەلەس ۋچاسكەلەرىن ءبولۋ, قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق, توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ, كاسپي تەڭىزىنىڭ بيولوگيالىق رەسۋرستارىن ساقتاۋ جانە ۇتىمدى پايدالانۋ, گيدرومەتەورولوگيا سالاسىنداعى ماسەلەلەر شەشىلدى.
– كاسپي – ترانسشەكارالىق سۋ وبەكتىسى. سوندىقتان كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىنسىز تەڭىزدى قورعاۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن بىلەسىزدەر. كاسپي تەڭىزىندەگى كومىرسۋتەگى شيكىزاتىنىڭ اۋقىمدى كولەمىن ءوندىرۋ جوسپارلانۋدا. دەمەك, تەڭىز ايماعىن قورعاۋ ودان دا وزەكتى بولماق. حالىقارالىق ۇيىم وكىلدەرىنىڭ جانە كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ ءار كەزدەسۋى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرىنىڭ, مامانداردىڭ جانە جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن كاسپي تەڭىزىنىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەلەرىنە اۋدارۋعا جانە ولاردى جان-جاقتى شەشۋدىڭ جولدارىن ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى توعجانوۆ.
ماماندار ماڭعىستاۋ – جىلىنا 600 ميلليارد دوللارلىق جۇك تاسىمالداناتىن قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى ماڭىزدى كولىك دالىزدەرىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان ورتالىق الاڭ دەسە, تۇركيانىڭ باس كونسۋلى كورحان كۋنگەر سولتۇستىك ءدالىز قۇرىلىسى اياقتالعاننان كەيىن قىتايدان ەۋروپاعا ترانسكاسپي ءدالىزى ارقىلى جۇك جەتكىزۋ مەرزىمىنىڭ 4 ەسە قىسقاراتىنىن ايتتى. ال يران يسلام رەسپۋبليكاسى باس كونسۋلىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى موحامماد حوسسەينگولي نۋري:
– قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وزىق ساياساتى قازاقستان مەن يران اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرىپ كەلەدى. وتكەن جىلدىڭ وزىندە كاسپي ايماعىنداعى قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى, ترانزيت, كەمە ارقىلى جۇك تاسىمالداۋ جانە بالىق شارۋاشىلىعى بويىنشا كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. ەكى ەلدىڭ اسكەري-تەڭىز فلوتى اقتاۋ مەن باندار انزالي پورتتارىنا ساپار شەگۋى تەڭىز قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى جانە كاسپي تەڭىزىندە بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە جول اشتى, – دەدى.
كونفەرەنتسيادا تەك باياندامالارمەن شەكتەلمەي, ناتيجەلى ىسكە قول جەتكىزۋدى مۇرات ەتكەن قاتىسۋشىلار اقتاۋ قالاسىنان «قازاقستان تەڭىز ۋنيۆەرسيتەتىن» اشۋدى ۇسىندى جانە ولكەدەگى ىرگەلى وقۋ ورنىنىڭ جانىنان 1500 ورىندىق جاتاقحانا سالۋ جوسپارلاندى.
– ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز بارلىق جەردە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى. بۇل ەلدىڭ دامۋىنا اسا قاجەت. جاستارعا كامپۋستار, جاتاقحانالار سالىنۋى كەرەك. پرەزيدەنتتىڭ باعدارلاماسى وسى باعىتتى كوزدەيدى, – دەدى ورتالىق ازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى جۇماتاي اليەۆ. اتالعان باستاما ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى اياسىندا ينۆەستورلاردىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسادى دەپ كۇتىلۋدە.
كونفەرەنتسيا سوڭىندا ديپلوماتتار مەن عالىمدار, كونفەرەنتسيا قوناقتارى حالىقارالىق جەر-انا كۇنىنىڭ قۇرمەتىنە شىرشا وتىرعىزدى.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
