شەتەلدىك كومپانيالارعا ساپالى قىزمەت كورسەتىپ كەلەدى
تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلى ىشىندە ەل ەكونوميكاسىنىڭ العان اسۋلارى ايتارلىقتاي. ارينە, وعان مۇناي-گاز سەكتورىنىڭ قوسقان ۇلەسى قوماقتى. بەينەلەپ ايتقاندا, ول العا دامۋ مەن ەلدى جاڭعىرتۋدىڭ لوكوموتيۆىنە اينالدى. ەكونوميكانىڭ پروگرەسسيۆتى تۇردە ورلەۋىنە ەگەمەندىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا قابىلدانعان «اكتسيونەرلىك قوعامدار تۋرالى» زاڭعا سايكەس ومىرگە كەلگەن جاڭاشا وندىرىستىك قۇرىلىمدار تىڭ سەرپىن بەردى. سولاردىڭ ءبىرى قاراشىعاناق كەنىشى اۋماعىنداعى «اقسايگازسەرۆيس» اكتسيونەرلىك قوعامى. ول مۇناي-گاز كەنىشتەرىن يگەرىپ جاتقان شەتەلدىك كومپانيالارعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەتىن كوشباستاۋشى وتاندىق كومپانيا بولىپ تابىلادى. بۇل ۇجىم 1998 جىلدىڭ 5 ناۋرىزى كۇنى رەسپۋبليكا ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسى نەگىزىندە قۇرىلدى.
العاشقى ادىمدار
جاڭا كاسىپورىن العاشقى جىلى 897 ميلليون تەڭگە تابىس تاۋىپتى. ودان كەيىنگى جىلداردا اق قىزمەت كورسەتۋ كولەمىن بىرتىندەپ ۇلعايتا ءتۇستى. 2005 جىلى «اقسايگازسەرۆيس» اق-تىڭ پرەزيدەنتى بولىپ, جاڭاشا ويلاۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرا بىلگەن, جاس تا تاجىريبەلى ءوندىرىس جەتەكشىسى تىلەك شەكتىباەۆ بەكىتىلدى. ول قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە ۇلكەن ۇجىمعا بىلىكتى مەنەدجەرلەر مەن كاسىبي مامانداردى توپتاستىرا ءبىلدى. ەڭ باستىسى, ويى وزىق باسشىنىڭ باستاماسىمەن اق-تى ودان ءارى دامىتۋدىڭ ستراتەگياسى جانە يننوۆاتسيالىق تۇعىرناماسى جاسالدى. بۇل ىرگەلى قۇجات «اقسايگازسەرۆيستىڭ» باستى اكتسيونەرى مەركۋري كومپانياسى باسقارۋشىسى تاراپىنان قولداۋ تاپتى.
ءبىرىنشى كەزەكتە مۇندا شەتەلدىك كومپانيالاردا قىزمەت جاساۋ ءتاجىريبەسى بار قازاقستانداعى, تمد اۋقىمىنداعى جانە الىس شەتەلدەردەگى ءوزدەرى تەكتەس كاسىپورىنداردىڭ ءىس-ءتاجىريبەلەرى ساراپقا سالىندى. وسىلايشا باعالاۋلار مەن تالداۋلارعا تولى ماركەنتينگتىك زەرتتەۋلەردىڭ قورجىنى تولىعا ءتۇستى. سونىڭ ناتيجەسىندە سەرۆيستىك قىزمەت سالاسىندا مۇلدەم وزگەشە, جاڭا تەحنولوگيالىق جەلى قالىپتاسا باستادى. ياعني, مۇندا ساپانى ورنىقتىرۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەكولوگيا, كادرلاردى ىرىكتەۋ ىسىندە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى وزىق تاجىريبە بەرىك ورنىعا الدى. ءسوز جوق, مۇنىڭ ءوزى رەسپۋبليكانىڭ باتىس وڭىرىندەگى الەۋەتى مول شەتەلدىك تاپسىرىس يەلەرىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزباي قالمادى.
بۇگىندە «اقسايگازسەرۆيس» اق كورسەتەتىن سەرۆيستىك قىزمەتتىڭ توقسان پايىزدان استامى شەتەلدىك كومپانيالار ۇلەسىندە. ارينە بۇل ۇلكەن سەنىم مەن جاۋاپكەرشىلىك, ۇجىمداعى جۇمىسشىلار مەن ينجەنەر-تەحنيك قىزمەتكەرلەردىڭ بيىك كاسىبي دەڭگەيى دەگەن ءسوز. قازاقستاندىق كومپانيانىڭ كورپوراتيۆتىك ءيمميدجى سوڭعى جىلدارى ودان ءارى ءوسىپ, ولار شەتەلدىك كومپانيالارداعى وتە قيىن دا كۇردەلى باسەكەلەستىك ورتادا تەندەر جەڭىمپازدارى اتاندى. كەلىسىم-شارتتار قورجىنىنىڭ تولىسۋىنا بايلانىستى كورسەتىلەتىن قىزمەت ءتۇرلەرىنىڭ ءورىسى دە ءوستى. تەك سول 2005 جىلدىڭ وزىندە وتاندىق كومپانيانىڭ جالپى تابىسى ءۇش ميلليارد تەڭگەگە يەك ارتتى. سوڭعى بەس جىلدا ونىڭ كولەمى 5,2 ەسە ءوستى.
سوعان سايكەس اق جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسىرەتىن سالىقتىق تۇسىمدەر دە كوبەيدى. ۇجىم بىرنەشە دۇركىن ەلدىڭ ۇزدىك سالىق تولەۋشىسى دەپ تانىلدى. تاعى ءبىر اتاپ وتەرلىك ءجايت, بۇعان دەيىن مۇلدەم بەيتانىس 25 قىزمەتتىڭ مامانداندىرىلعان, جوعارى تەحنولوگيالىق تۇرلەرى يگەرىلىپ, تاجىريبەگە ورنىقتى. «اقسايگازسەرۆيس» اق شەتەلدىك كومپانيالارعا ۇسىناتىن بۇل قىزمەت تۇرلەرى حالىقارالىق ەرەجەلەر مەن ستاندارتتاردىڭ ەڭ قاتال تالاپتارىنا سايكەس كەلەدى. سونداي-اق ول الەمدىك دەڭگەيگە ساي وتە قۇندى جابدىقتار مەن جوعارى بىلىكتى مامانداردى قاجەت ەتەدى. بۇرىن ورىندالماستاي كورىنگەن قىزمەت ءتۇرلەرى بۇگىندە ۇجىم مۇشەلەرى ءۇشىن ادەتتەگى ىسكە اينالعان. بۇل ارادا ۋاقىت وتاندىق كومپانيا تاڭداپ العان ستراتەگيانىڭ دۇرىستىعىن دالەلدەدى دەپ ايقىن تۇجىرىم جاساۋعا بولادى.
وتاندىق كاسىپورىن اۋقىمىن كەڭەيتىپ, مۇمكىندىگىن وسىرۋدە
«اقسايگازسەرۆيستىڭ» وزگە وتاندىق كاسىپورىنداردان باستى ايىرماشىلىعى – ونىڭ كوپ قىرلىلىعى. ول ۇسىناتىن قىزمەت تۇرلەرىنىڭ اۋقىمى تاڭ قالدىرماي قويمايدى. ونى ساناۋعا ون ساۋساقتىڭ ءوزى جەتپەيدى. بۇگىندە ۇجىم قىزمەتىن پايدالاناتىن تۇتىنۋشىلار مەن ىسكەر ارىپتەستەردىڭ سانى ەلۋدەن اسىپ تۇسەدى. ارينە ونىڭ ەڭ باستىسى قاراشىعاناق كەن ورنىنداعى «كپو ب.ۆ» كومپانياسى بولىپ تابىلادى. وتاندىق ءوندىرىس ورنى مەن اتالعان شەتەلدىك اليانس اراسىنداعى تىعىز بايلانىستاردىڭ ورنىققانىنا بۇگىندە 13 جىلدان اسىپ وتىر. وسى ۋاقىت ارالىعىندا اليانسقا كورسەتىلەتىن قىزمەت تۇرلەرى ساندىق تۇرعىدان دا, ساپالىق تۇرعىدان دا تەرەڭ وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. بۇل مۇناي مەن گاز ءوندىرۋگە قاجەتتى تەحنيكالىق قامتۋدىڭ جوعارى ءناتيجەسى, ءمىنسىز دە ساپالى كۇردەلى ءجوندەۋ دەگەن ۇعىممەن پارا-پار.
ءبىز وسى ايقارما بەتتى گازەتكە ءازىرلەۋ بارىسىندا «اقسايگازسەرۆيس» اق-تىڭ العاشقى كۇندەردەن باستاپ العىس ارقالاپ كەلە جاتقانىنا كۋا بولدىق. ارينە ونىڭ دەنى شەتەلدىك كومپانيالاردان قازاقستاندىق كاسىپورىنعا كەلىسىم-شارتتاردى ورىنداۋداعى ءتيىمدى قىزمەتتەرى ءۇشىن بەرىلگەن. سونىمەن بىرگە «اقسايگازسەرۆيس» قر پرەزيدەنتى سىيلىعىن ساراپقا سالۋعا بايلانىستى وتكىزىلگەن «التىن ساپا» كونكۋرسىنا قاتىسىپ جەڭىمپاز اتانىپتى. سونداي-اق اتالعان ۇجىم «پارىز» رەسپۋبليكالىق كونكۋرسىنىڭ دا ارنايى ءجۇلدەسىن قانجىعاسىنا بوكتەرگەن. العىس حاتتاردىڭ ەكىنشى ءبىر لەگىنە حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىنا سايكەس قىزمەت جاسايتىن وتاندىق كاسىپورىننىڭ كاسىبي جەتىستىكتەرىنە بايلانىستى قول جەتكىزگەن.
ينۆەستيتسيا – دامۋ كەپىلى
وتاندىق كاسىپورىننىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى شەتى مەن شەگى جوق ۇلكەن اۋماققا ورنالاسقان. مۇنداعى قۇرالدار مەن جابدىقتار جىل سايىن جاڭعىرتىلىپ وتىرادى. ەڭ باستىسى, اق-قا قاراستى قۇرىلىمداردىڭ ءبارى دە تەك پايدامەن جۇمىس ىستەيدى. مۇندا جىل سايىن جۇمىس اۋقىمى ۇلعايىپ كەلەدى. سوعان سايكەس ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ سانى دا ارتىپ وتىر. ايتالىق 2002-2004 جىلدار ارالىعىندا ولاردىڭ سانى 450-500 ادام دەڭگەيىندە بولسا, بۇگىندە 2000-عا جاقىندادى. بۇدان كاسىپورىننىڭ جۇمىس بەرۋشى رەتىندەگى ۇلكەن ءىسىن كورەمىز. تەك سوڭعى التى جىل ىشىندە «اقسايگازسەرۆيسكە» 1300-دەن استام وبلىس تۇرعىندارى تۇراقتى قىزمەتكە قابىلدانىپتى.
كاسىپورىن باسشىسى رەتىندەگى باستى ۇستانىمىم سۇرانىسقا سايكەس ءوندىرىستىڭ الەۋەتىن جۇيەلى دە جوسپارلى تۇردە ءوسىرىپ وتىرۋ. ونى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە قوماقتى كاپيتال سالۋ قاجەتتىلىگىن ءتۇسىنىپ وتىرعان شىعارسىز. ارينە, بۇل ءوزىمىز تاپقان پايدانىڭ ءبىر بولىگى ەسەبىنەن ىسكە اسۋدا. ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ, بۇگىنگى تىلمەن ايتقاندا, ونى مودەرنيزاتسيالاۋ, ءوندىرىستىك بازانى دامىتۋ وسىنداي ءتارتىپپەن جالعاسا بەرەدى. بۇعان جۇمسالاتىن قاراجات شەتەلدىك جانە وتاندىق ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن ءجۇرگىزىلەدى, – دەدى گازەت تىلشىسىنە «اقسايگازسەرۆيس» اق پرەزيدەنتى تىلەك شەكتىباەۆ.
باسىمدىقتىڭ باستى تالابى – الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك
وتاندىق كاسىپورىن قازاقستاندىق قوعامنىڭ الەۋمەتتىك جانە مادەني تۇرعىدان جان-جاقتى وركەندەۋىنە ۇدايى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. ءاسىرەسە «اقسايگازسەرۆيستىڭ» رەسپۋبليكا كولەمىندە قولعا الىنىپ جاتقان الەۋمەتتىك باعدارلامالاردىڭ ىسكە اسۋىنا قوسىپ جۇرگەن ۇلەسى مول. ەلدىڭ قاي تۇكپىرىندە دە تالانتتى ءبۇلدىرشىندەر مەن جاسوسپىرىمدەر ءجيى كەزدەسەدى. ولارعا دەر كەزىندە مورالدىق جانە ماتەريالدىق تۇرعىدان قولداۋ كورسەتىلمەسە جانباي جاتىپ سونۋلەرى دە مۇمكىن. وسى تۇرعىدا كاسىپورىن بالالار شىعارماشىلىعى ۇجىمدارىن دامىتۋعا قولداۋ كورسەتۋى اتاپ ايتۋعا ابدەن بولاتىنداي.
تاۋەلسىزدىك – كۇندە توي ەمەس, ول كەز كەلگەن ۋاقىتتا توتەنشە جاعدايلارىن توسىپ وتىراتىنىن بۇعان دەيىن دە جازعان ەدىك. الماتى وبلىسىنىڭ قىزىلاعاش اۋىلىندا ورىن العان سەل اپاتى, باتىس قازاقستان وبلىسى شالقار كولى ماڭىنداعى جەر سىلكىنىسى, اقجايىق وڭىرىندە بيىلعى كوكتەمدە بولعان الاپات سۋ تاسقىنى وسى پىكىرىمىزدىڭ دالەلى. سونىڭ ءبارىندە دە «اقسايگازسەرۆيس» تابيعات اپاتىنا تاپ بولعان وتانداستارىمىزدىڭ ورتاسىنان تابىلا ءبىلدى. ولارعا ماتەريالدىق قولداۋ كورسەتتى.
ءىس تەتىگىن كادر شەشەدى
وتاندىق كومپانيا جەتەكشىسى تىلەك شەكتىباەۆ كادرلار قىزمەتىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ باستى جولى – ولاردى كاسىبي تۇرعىدان وسۋىنە جاعداي تۋعىزۋ دەپ ءتۇسىنەدى. مۇندا ءوز ماماندىعىن كوتەرۋمەن دەربەس شۇعىلدانا بىلگەن قىزمەتكەرلەردى كوتەرمەلەۋ جۇيەسى ورنىققان. ءتاجىريبەسى تولىسقان قىزمەتشىلەردىڭ ءوندىرىستىڭ تومەنگى بۋىنىندا قىزمەت جاسايتىن جاستاردى كاسىبي ىسكە باۋلي بىلۋىنە دە كەڭ جول اشىلعان. ال ورتا بۋىن ساۋاتتى ماماندار ازىرلەۋدىڭ جىل سايىنعى ءوز وقۋ باعدارلامالارى بار. قايتارىمى بىردەن بولا قويمايتىن, الايدا بولاشاعى وتە جوعارى مۇنداي ىستەن كومپانيا جەتەكشىلەرى قارجى ۇنەمىن جاساعان ەمەس. بۇل رەتتە باسىمدىق جاس ماماندارعا بەرىلۋدە. مۇنىڭ مىسالدارى دا جەتكىلىكتى. ۇلكەن وندىرىستىك ۇجىمدا وتىز جاسقا دەيىنگى جاس مامانداردىڭ ۇلەسى ەلۋ پايىزعا جەتىپ جىعىلادى.
ۇجىمعا قامقورلىق ۇدايى نازاردا
كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ ماتەريالدىق يگىلىكتەردى پايدالانۋىنا جول اشۋ اق باسشىلارىنىڭ تاعى ءبىر باسىمدىققا يە ماقساتى بولىپ تابىلادى. مۇندا 2006 جىلدان بارلىق ۇجىم ءمۇشەلەرىنە جوعارى وندىرىستىك جانە تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەرى ءۇشىن سىياقى مەن ون ءۇشىنشى جالاقى بەرىلىپ كەلەدى. ۇجىمدىق شارت تالاپتارىنا ءسايكەس «اقسايگازسەرۆيس» اكىمشىلىگى «قوعام» الەۋمەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىردى. بۇل سان-الۋان الەۋمەتتىك پاكەتتەر شوعىرى بولىپ تابىلادى. ونىڭ اياسىنا ۇجىم مۇشەلەرى بالالارىنىڭ جازعى دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋعا بايلانىستى بولىنەتىن قاراجاتتار, قىزمەتكەرلەرىنىڭ رەسپۋبليكا اۋماعىنداعى, تاياۋ جانە الىس شەتەلدەردەگى شيپاجاي مەن كۋرورتتارعا بارىپ ەم جانە دەمالۋلارىنا بولىنەتىن ءتولەمدەر كىرەدى. سونىمەن بىرگە, ۇجىمدىق شارت تارماقتارىمەن كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىن ماتەريالدىق تۇرعىدان كوتەرمەلەۋدىڭ وزگە دە تۇرلەرى قاراستىرىلعان, – دەيدى «اقسايگازسەرۆيس» اق كاسىپوداق كوميتەتىنىڭ توراعاسى جۇسىپقالي ناعمانوۆ.ءتۇيىن
قاراشىعاناق جوباسى – تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان تەڭدەسى جوق ءىرى جوبا بولىپ تابىلادى. ونى ىسكە اسىرۋ ارقىلى شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كەنىشتى يگەرۋگە قىزمەت جاساي باستادى. بۇگىندە قاراشىعاناق گازىنىڭ يگىلىگىن تەك رەسپۋبليكانىڭ باتىس ءوڭىرى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە وڭتۇستىك جانە ورتالىق وبلىستاردىڭ تۇرعىندارى دا كورۋى ءۇشىن تىڭ باعدارلامالار ويلاستىرىلىپ وتىر.
تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا كەن ورنى ماڭايىندا كومىرسۋتەگى شيكىزاتىن تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى قوندىرعى قۇرىلىسىنىڭ اياقتالۋى كەلەشەكتە قولعا الىناتىن كەڭ كولەمدى ىستەردىڭ العاشقى قارلىعاشى ىسپەتتەس. بۇل نىسان الداعى كۇندەرى تەلەكوپىر جۇيەسى ارقىلى مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ نازارىنا ۇسىنىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, كەن ورنىن يگەرىپ جاتقان شەتەلدىك اليانسقا وتاندىق كومپانيانىڭ قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا تولىققاندى بولا ءتۇستى. بۇگىنگى اڭگىمەمىزدىڭ باستى نىسانى – «اقسايگازسەرۆيس» اق بۇل ورايدا جوعارىدا ايتىلعانداي ناقتى ءىس-قيمىل ستراتيەگياسىن بەلگىلەپ, ىسكە اسىرۋى مەملەكەتتىك اۋقىمدا اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق ماسەلە. كوپ جاعدايلاردا كىرپياز دا كىنامشىل شەتەلدىك وندىرىسشىلەردىڭ تالابىنان شىعۋ, ولاردىڭ باعدارىن ءبىلىپ, قاجەتتىلىگىن وتەۋ وتاندىق كومپانيا ءۇشىن وڭايعا ءتۇستى دەپ ايتا المايمىز. ايتسە دە قارقىندىلىق پەن سەنىمدىلىكتى العا تارتىپ, ساپا ۇستانىمىن سەرىك ەتكەن «اقسايگازسەرۆيس» اق ۇجىمىنىڭ سەرۆيستىك قىزمەتىنە شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ سەنىمى ورنىققانى ءسوز جوق ۇلكەن جەتىستىك. رەسپۋبليكا اۋماعىندا قىزمەت جاسايتىن شەتەلدىك كومپانيالاردا قازاقستاندىق ۇلەستى كوتەرۋدىڭ بۇدان ارتىق جارقىن مىسالىن تاۋىپ ايتا الار ما ەكەنبىز؟
سوندىقتان دا تاۋەلسىزدىك تۇسىندا تاجىريبەلەرى تولىسقان, كەن ورنىن يگەرۋشىلەرگە الەمدىك دەڭگەيدەگى سەرۆيستىك قىزمەت تۇرلەرىن ۇسىنىپ, كاسىبي شەبەرلىكتەرى ارقىلى شەتەلدىك ءوندىرىس يەلەرىن مويىنداتا العان «اقسايگازسەرۆيس» اق ۇجىمى بۇگىنگى كۇنى بيىك باعاعا ابدەن لايىقتى. وسىنداي ورەسى جوعارى وتاندىق كومپانيالار ودان ءارى كوبەيە بەرسە, البەتتە نۇر ۇستىنە نۇر.
باتىس قازاقستان وبلىسى,
ءبورلى اۋدانى,
قاراشىعاناق كەن ورنى.
_____________________
ايقارما بەتتەردىڭ ماتەريالدارىن دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى تەمىر قۇسايىن.
