قازىنالى تۇبەك تۇلەي تۇسەدى

ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ كەڭەيتىلگەن سەسسياسىندا دەپۋتاتتار مەن جۇرتشىلىق الدىندا ەسەپ بەردى. اتقارىلعان جۇمىس, الدا تۇرعان اسۋلار 1,5 ساعاتقا سوزىلعان بايىپتى باياندامادا كەلىستى كورىنىس تاپتى. – ءوڭىر حالقىنىڭ جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ مولشەرى 18 مىڭ اقش دوللارىن قۇرادى. بۇل – ەل وڭىرىندەگى ەكىنشى كورسەتكىش, ال ەلدەگى ينفلياتسيانىڭ ەڭ تومەنگى دەڭگەيى ءبىزدىڭ وبلىستا ءتىر­كەلىپ, 4,6 % بولدى. رەسپۋبليكادا ءبىرىنشى بولىپ ەلدى مەكەندەردى گاز­بەن, سۋمەن, ەلەكتر قۋاتىمەن, تەلە­حا­بار جانە بايلانىسپەن 100% قام­تاماسىز ەتتىك, دەپ باستادى ءسوزىن ءوڭىر باسشىسى. – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاق­ستان­نىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى قا­زاقستان حالقىنا جولداۋىنىڭ ءار جولى ءبىزدىڭ ءىس-قيمىلىمىزعا ناقتى باعدارلاما, الداعى ون جىلعا جاڭا مىندەتتەر جۇكتەيتىن داۋىرلىك قۇجات, – دەپ جالعادى ءسوزىن ق.كوشەرباەۆ. – 2009 جىلى ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمىن تومەندەتۋگە جول بەرىلگەن جوق. 1269,4 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمى شى­عارىلدى. ەسەپتى كەزەڭدە 18,4 ملن. توننا نەمەسە الدىڭعى جىلمەن سا­لىستىرعاندا 101,3 % مۇناي ءوندى­رىل­دى. وڭدەۋ سالاسىندا, توقىما جانە تىگىن ونەركاسىبىندە, تاعام ءون­دىرىسىندە, ماشينە جاساۋدا ءوسىم باي­قالدى. ەڭ باستىسى – 2009 جىلى العا قويىلعان مىندەتتەر ويداعىداي جۇزەگە استى. جاھاندىق داعدارىس جاعدايىنا قاراماستان, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ءىس-شاراسى قالىپتى ءجۇردى. وبلىس بويىنشا جاڭادان 26 مىڭنان استام جۇمىس ورنى قۇ­رىل­دى. بۇل 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا ءۇش ەسەدەن استامعا ارتىق. ءسويتىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە تىركەلگەن جۇ­مىس­سىزدىق دەڭگەيىن تەجەپ قانا قوي­ماي, سونىمەن بىرگە وتكەن جىل­مەن سالىستىرعاندا 0,7% تومەن­دەتۋگە قول جەتتى. ول 2010 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا 0,6 % قۇرادى. وبلىس باسشىسى كەلەسى كەزەكتە ءوڭىر حالقىنىڭ بارلىق توپتارى ال­دىنداعى بۇكىل الەۋمەتتىك مىندەتتە­مە­لەر ورىندالعانىن اتاپ ءوتتى. جالاقى بويىنشا بورىشتار, جۇ­مىس­شىلاردى جاپپاي قىسقارتۋلار بولعان جوق. وبلىستا, ونىڭ ىشىندە ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا با­عىتتالعان بارلىق ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالار داعدارىس سىنىنان ءوتىپ, وزدەرىنىڭ ومىرشەڭدىگىن كورسەتە ءبىلدى. اقتاۋ تەمىر بالقىتۋ زاۋىتىنىڭ پروكات تسەحى, “Keppel Kazakhstan” كەمە جاساۋ زاۋىتى, مۇناي جانە گاز ونەركاسىبى ءۇشىن قۇبىرلاردى وڭدەۋگە ارنالعان “GMMOS” سەرىكتەستىگى جانە فورت-شەۆچەنكو قالاسىندا “تۇپقاراعان” جشس-ىنە قاراستى تەمىر-بەتون بۇيىمدارى زاۋىتى پايدالانۋعا بەرىلدى. جۇزەگە اسىرۋ باستالعان جاڭا جوبالار قاتارىنا “دوسمارين” سەرىكتەستىگىنىڭ مەتالل قۇرىلعىلارى, پلاستماسسا زاۋىتى­نىڭ بازاسىنداعى بيتۋم شىعارۋ جانە “تەڭىز سەرۆيس” جشس-ءىنىڭ بۇرعىلاۋ ەرىتىندىلەرىن دايىندايتىن زاۋىتتاردى قوسۋعا بولادى. ودان سوڭ وبلىس باسشىسى ءوزىنىڭ 2009 جىلعا ارنالعان ءىس-قيمىل جوس­پارىنداعى نەگىزگى ەكى ماقساتتى, ياعني, ءبىرىنشى – قوعامنىڭ الەۋ­مەتتىك ورنىقتىلىعى مەن جۇمىسپەن قامتۋ ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋدى, ەكىنشى – عالامدىق داعدارىستىڭ ءوڭىر ەكونوميكاسىنا كەرى ىقپالى جاعدايىندا ەكونوميكانى ودان ءارى جاڭعىرتۋدى بەلگىلەگەنىن ايتىپ, سولاردىڭ قالاي جۇزەگە اسقاندىعىنا توقتالدى. وسى ماقساتتا وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ قۇرىلىمىندا 1 ملرد. تەڭگە كولەمىندە تۇراقتاندىرۋ قورى قۇرىلدى. ول نەسيەلەۋ جۇيەسى ارقى­لى كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك از قامتىلعان توپتارىنا كومەك بەرۋگە, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىز­دى­گىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ۇلەس­كەر­لەردىڭ پروبلەمالارىن وڭ شەشۋگە باعىتتالدى. وتكەن جىلى جۇمىس ورىن­دارىن ساقتاپ قانا قويماي, جاڭادان جۇمىس ورىندارى اشىلدى. وعان “جول كارتاسى” باعدارلاماسى ارقىلى مۇمكىندىك تۋدى. ءناتي­جە­سىن­دە 10 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا قوسىلىپ, 32 مەكتەپ پەن اۋرۋحانا, 10-نان استام الەۋمەتتىك نىسان, ونداعان شاقىرىم جولدار جوندەلدى. مەملەكەت ەسەبىنەن 5 مىڭعا تارتا ادام ەكىنشى كاسىبي ماماندىققا يە بولدى. جاستار پراكتيكاسى اياسىندا جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدج­دەر­دىڭ 900-گە تارتا بىتىرۋشىلەرىنىڭ باستاپقى جۇمىس تاجىريبەسىن الىپ, ولاردىڭ ءاربىر ءتورتىنشىسىنىڭ جۇ­مىسقا ورنالاسقانى قۇپتارلىق بولدى. وتكەن جىلى ىشكى ەڭبەك نارىعىن قورعاۋ ءۇشىن كومپانيالار سانى 25%-عا كوبەيگەنىمەن, شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن اكەلۋگە كۆوتا الدىڭعى جىلعىدان ەكى ەسە ازايتىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە شەتەلدىك كومپانيالار جەرگىلىكتى ازاماتتار ءۇشىن 4600 جۇ­مىس ورنىن اشتى, 9600 جۇمىسشى قايتا دايارلىقتان ءوتىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىردى جانە دە 595 شەتەلدىك مامان وتاندىق ماماندارمەن الماس­تى­رىلدى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىن قولداۋ ماقساتىندا 1,2 ملرد. تەڭگە 30 مىڭنان استام ادامعا بەرىلدى. 2009 جىلى وزىندىك ءوندىرىس ءونى­مى­نىڭ ۇلەسىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا ءبىر­قا­تار شارالار قابىلداندى. كوك­ونىس-باقشالىق ەگىس القابى 2,5 ەسەگە ۇل­عايدى. تامشىلاتىپ سۋارۋدىڭ جاڭا تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ الدىڭعى جىلعىدان 3 ەسە ءوستى. وتكەن جىلى وبلىستا تۇڭعىش رەت ءىرى وڭدەۋ ءون­دىرىسى – بەينەۋ استىق تەرمينالى­نىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ونىڭ قۇرىلىسى وسى جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلدىعىندا اياقتالادى. سول كەزدە بۇكىل باتىس ءوڭىرى ۇنمەن تولىق قام­تاماسىز ەتىلىپ, ۇن مەن ۇن ءونىم­دەرىنىڭ باعاسى ارزاندايتىن بولادى. وسى جەردە مۇنايلى ولكەدە اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن دا­مى­تۋ ارقىلى وزىندىك اۋىل شارۋا­شى­لىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ كولەمىن ۇل­عايتۋ قولعا الىنۋدا ەكەندىگىن ايت­قان ءلازىم. سونىڭ ناتيجەسىندە ەت, ءسۇت ونىمدەرىن ساتىپ وتكىزۋ 7%-عا ۇلعايعان. ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ءما­سەلەسىندە “بەرەكەت” مامانداندى­رىل­عان كاسىپورنىنا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىر. مەملەكەتتىك بۇل كا­سىپ­ورىن ازىق-ت ۇلىك قورىن جاساق­تاۋ­مەن قاتار, ونى نارىقتىق باعادان 30%-عا ارزان ساتۋعا مۇمكىندىك بەر­گەن. ول تاۋارلار وبلىستىڭ بار­لىق اۋدان, قالالارىندا 65 ساتۋ نۇكتەسى ارقىلى وتكىزىلۋدە. وسى رەتتە تۇر­عىندار تاعى ءبىر قولايلى جاعداي, ياعني كەشەندى شارالار الۋ ءناتي­جە­سىندە وبلىس بويىنشا تۇتىنۋ باعا­سىنىڭ يندەكسى 2009 جىلى ەلىمىز وڭىرلەرى اراسىندا ەڭ تومەنگىسى بولىپ قالىپتاسقانىن ايتۋعا بولادى. اتاپ ايتقاندا, “ماەك-قازاتومونەركاسىپ” جشس-مەن كەلىسىلگەن تاريفتىك ساياسات بويىنشا ءۇش جىلدان بەرى كوممۋنالدىق قىز­مەتكە تاريفتەر كوتەرىلگەن جوق. جانە دە ول ساياسات ساقتالىپ وتىر. ەكونوميكالىق داعدارىس كەزىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە ەرەكشە ءمان بەرىلدى. سوعان وراي وسى سالا­داعى كورسەتكىشتەردىڭ قارقىنى ەكو­نوميكانى دامىتا ءتۇسۋدىڭ ءبىر ءتيىمدى تەتىگى ەكەندىگىن كورسەتتى. ءسويتىپ, شاعىن كاسىپكەرلىكتە شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەردىڭ سانى ال­دىڭ­عى جىلعىدان 11%-عا ءوستى. ولار­دا جۇمىسقا تارتىلعاندار سانى 72 مىڭ ادامدى قۇرادى. بۇل 2008 جىلعى كورسەتكىشتەن 20%-عا كوپ. شا­عىن كاسىپكەرلىكتە جۇمىس جا­ساي­تىن­داردىڭ حالىقتىڭ جالپى سا­نىن­داعى ۇلەسى 2009 جىلى 34%-عا جەتتى. سوعان وراي وبلىستىڭ شاعىن نە­سيە­لەۋ ۇيىمدارى وتكەن جىلى 1,5 ملرد. تەڭگەگە 1230 شاعىن نەسيە بەردى. سونىڭ ناتيجەسىندە جاڭادان 2500 جۇمىس ورنى اشىلدى. وتكەن جىلى اۋىل تۇرعىندارى بەرىلگەن شاعىن نەسيەلەۋدىڭ 85% -ىنا يە بولۋىنىڭ ارقاسىندا شامامەن 2000-عا جۋىق ادامنىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا مۇمكىندىك تۋعان. تىنىس-تىرشىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىنا توقتالعان وبلىس باسشىسى ءسوز با­سىن­دا ايتقانىمىزداي, 2010 جىل­دىڭ باسىندا وبلىستىڭ بارلىق ەلدى مەكەندەرىن گازبەن, سۋمەن, ەلەكتر قۋا­تىمەن, بايلانىسپەن جانە تەلە­حابارلارمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋ 2,5 جىلدا جۇزەگە اسىپ, وعان قى­رۋ­ار قارجى, ءبىراز كۇش-جىگەر جۇم­سالعاندىعىن جەتكىزدى. جانە دە وسى جەردە اكىمدىك مىندەتى ينفرا­قۇرى­لىمدى ءار اۋىلعا, اۋدانعا, قالاعا جەت­كىزۋ ەڭ مۇقتاج ادامدارعا زاڭعا سايكەس كومەك كورسەتۋ ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى. اۋىلدىق ايماقتاردى دامىتۋ مونيتورينگى بويىنشا ماڭ­عىستاۋ وبلىسى ەكىنشى جىل قاتارى­نان اۋىلدىق جەردەگى تۇرعىنداردىڭ وڭ سالدوسى بايقالعان بىردەن-ءبىر ايماق بولىپ تابىلادى. 2009 جىل­دىڭ قورىتىندىسىنا سۇيەنسەك, بالا تۋدىڭ دەڭگەيى مەن حالىق سانىنىڭ ءوسۋ قارقىنى جاعىنان وبلىس استا­نادان كەيىنگى ەكىنشى ورىندا ەكەن. جولدار – تىرشىلىكتىڭ كۇرەتامى­رى. بۇل رەتتە وبلىس اۋماعىنان “سول­تۇستىك-وڭتۇستىك” جانە “تراسەكا” ەكى حالىقارالىق كولىك ءدا­لىزى ءوتىپ, وبلىستا كولىك جول­دارىنىڭ بارلىق ءتۇرىنىڭ توعىسۋى ءوڭىردىڭ كولىكتىك الەۋەتىن بەلسەندى تۇردە دامىتۋدىڭ العىشارتىن جاسايدى. سوعان بايلانىستى وتكەن جىلى اۋماقتا كولىكتىك ينفراقۇرى­لىمدى دامىتۋدىڭ ءىرى-ءىرى جوبالارى قولعا الىندى. اقتاۋ حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ جولاۋشىلار تەرمي­نالى كونتسەسسيالىق نەگىزدە سالى­نىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ۇشىپ-قونۋ جولاعى وسى جىلى قايتا قۇرىلىمدالىپ بىتەدى. وتكەن جىلعى قىركۇيەكتە “وزەن-تۇركى­مەن­ستان شەكاراسى” تەمىر جول قۇرى­لىسى باستالدى. ەلباسى قولداۋىمەن ءوڭىرىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار اتىراۋ-اقتاۋ اۆتوموبيل جولىنىڭ بەينەۋ-اقتاۋ ۋچاسكەسىن قايتا قۇرىلىمداۋ ماسەلەسى ءتيىستى دارەجەدە ءوز شەشىمىن تاپتى. وعان قا­جەتتى قارجى ۇكىمەتتەن جانە ازيا دامۋ بانكىنەن قارىز تۇرىندە تار­تىلماقشى. جەزقازعان-بەينەۋ تەمىر جولىن سالۋ جوباسى بويىنشا, ونى كونتسەسسيالىق نەگىزدە ىسكە اسىرۋ تۋرا­لى مەملەكەتتىك-جەكە مەنشىك سەرىكتەستىك ورتالىعىنىڭ وڭ ساراپ­تامالىق قورىتىندىسى الىندى. تەڭىز جولدارىنا كەلسەك, اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋدا پورتىن سولتۇستىك باعىتقا كەڭەيتۋ اياسىندا العاشقى وبەكتىلەردىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. تەڭىز جانە مۇناي وپەرا­تسيالارىن قولداۋ بازاسى رەتىندە باۋتينو جانە سارىتاس تەڭىز پورت­تا­رى دامىتىلۋ ۇستىندە. ەراليەۆ-قۇ­رىق تەمىرجول قۇرىلىسىن سالۋدىڭ باستاۋى رەسمي اشىلدى. وبلىس اۋماعىندا فورت-شەۆچەنكو-تاۋ­شىق, قىزىلساي-شوپان اتا-وعىلاندى” اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ, باسقا دا قالا, اۋدانارالىق جولداردى جوندەۋ جالعاستى. بۇل جۇمىستارعا بيۋدجەت قاراجاتىمەن قاتار, جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كومپانيالار دا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى. جالپى, جولداردى دامىتۋ قارقىنى وسە تۇسەدى. ول ءبىرىنشى كەزەكتە وبلىستا بيتۋم زاۋىتىنىڭ سالىنۋىمەن بايلانىستىرىلۋدا. ولاي دەيتىنىمىز, زاۋىت شىعارعان ءونىمنىڭ شامامەن 14%-ىن ماڭعىس­تاۋداعى جەرگىلىكتى جولداردى دا­مىتۋعا باعىتتايتىن ۋاعدالاستىققا قول جەتىپتى. ەسەپتى مەرزىمدە الەۋمەتتىك سالا ورنىقتى دامىدى. مىسالى, دەن­ساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە الدىڭعى جىل­عىدان 3 ملرد. تەڭگە ارتىق ءبولى­نىپ, كۇش-جىگەر سالا احۋالىن جاق­سارتۋعا باعىتتالدى. 2009 جىل “انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ جىلى” دەپ جاريالاندى. ءناتي­جە­سىندە وسى سالاداعى جاعداي تۇبەگەيلى وزگەردى. انا ءولىمى بۇرناعى جىلمەن سالىستىرعاندا 36%-عا تومەندەدى. سابيلەر شەتىنەۋىنىڭ كوبەيۋىنە جول بەرىلمەدى. جۇرەك, قان ازايۋىمەن سىرقاتتانۋ كورسەتكىشى 38%-عا ازاي­عان. وبلىستىق اۋرۋحانا قايتا قۇ­رىلىمدالىپ, جاڭا زاماناۋي قۇرال­دارمەن جابدىقتالدى. كارديو­حيرۋرگيالىق ءبولىم اشىلدى. بۇل كۇندەرى وندا جەرگىلىكتى ماماندار جۇرەككە وپەراتسيا جاساۋدى قولعا الدى. وتكەن جىلى 20-دان استام مامان دارىگەرلەر ءيزرايلدىڭ, اۆستريانىڭ, سينگاپۋردىڭ, ت.ب. ەلدەردىڭ بەلگىلى كلينيكالارىندا وقۋ-تاجىريبەدەن ءوتىپ كەلدى. وسى جانە باسقا دا ءىس-شارالار سالا احۋا­لىن جاقسارتا تۇسۋگە ىقپال ەتتى. ءبىلىم سالاسىنداعى جەتىستىكتەر دە اتاپ ايتۋعا تۇرادى. وبلىس بىرىڭعاي تەستىلەۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكى جىلدا 13-تەن 4-ورىنعا كوتەرىلدى. التىن بەلگى يەلەرىنىڭ سانى ەكى ەسە ءوستى. رەسپۋبليكا وڭىرلەرى اراسىن­داعى كوماندالىق ەسەپ بويىنشا وبلىس ءۇشىنشى ورىنعا يە بولدى. بارلىق مەكتەپتەردە تۇڭعىش رەت 1-سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن تەگىن ىستىق تاماق بەرۋ ۇيىمداستىرىلدى. ءبىر جىلدا 13 بالاباقشا پايدا­لانۋعا بەرىلدى. بۇگىندەرى 3 بالاباقشا قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. وسى جىلى ۇكىمەت تاپسىرماسىنا وراي وبلىستا­عى بالالاردى بالاباقشامەن قام­تۋدى جىل سوڭىنا 50%-عا دەيىن جەتكىزۋگە مىندەتتىمىز, ءىس جۇزىندە ونى 70%-عا جەتكىزۋگە ىنتا-جىگەر دە, مۇمكىندىك تە بار, دەدى بايانداماشى. وتكەن جىلى وبلىستا 8 سپورت نىسانى سالىنىپ, پايدالانۋعا بە­رىلىپتى. ولاردىڭ قاتارىندا جاڭا­وزەندەگى سپورت-ساۋىقتىرۋ كەشەنى, اق­تاۋدا مۇز ايدىنى مەن سۋ باس­سەينى, “اقتاۋ” امبەباپ سپورت زالى, “اقتاۋ” ساۋدا ويىن-ساۋىق ور­تالىعى بار. شەتپەدە ءجۇزۋ باسسەينى, جەتىبايدا بوكس زالى جۇمىس ىستەپ تۇر. قامقورلىق پەن قولداۋ ناتيجەسىندە 140 سپورتشى سپورتتىڭ الۋان ءتۇرى بويىنشا قازاقستان قۇراما كوماندالارىنا قابىلدانىپ, 113 سپورتشى قر سپورت شەبەرى جانە سپورت شەبەرلىگىنە كانديدات اتاعىنا يە بولىپتى. وبلىستا حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە بىرنەشە جارىس ويداعىداي ءوتتى. قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى ودان ءارى وتكەن جىلى وبلىستاعى ماكرو­ەكو­نوميكالىق كورسەتكىشتەر وڭ قارقىن الىپ, ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 1 ترلن. 270 ملرد.تەڭگە قۇراعانىن, ناقتى كولەم يندەكسى –100%-دان اسقانىن, ءوڭىر ەكونوميكاسىنا 293 ملرد. تەڭگە تىكەلەي ينۆەستيتسيا تار­تىلعانىن اتاپ كورسەتتى. داعدارىسقا قاراماستان, يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسىنىڭ ايا­سىندا وبلىستا جالپى قۇنى 1,3 ملرد. اقش دوللارىن قۇرايتىن 12 جوبا ورىندالۋدا. تاعى 10 ينۆەستي­تسيالىق جوبا ساراپتامادان ءوتىپ, ىسكە اسىرۋعا قابىلدانعان. “جەر-تەڭىز-اسپان” مەگا جوباسى جال­عاسۋ­دا, “اقتاۋ تەڭىز پورتى” ارنايى ەكو­نوميكالىق ايماعىنداعى ءتورت جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتسا, ساراپتاما كەڭەسى تاعى 5 جوبانى ماقۇلداپتى. قۋاتى 40 مىڭ توننا مەتالل قون­دىرعىلارى بولاتىن ەرساي ۆەرفىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. “اقتاۋ-سيتي” قالا قۇرىلىسىنىڭ جوباسى ىسكە اسۋدا. دالىرەك ايتقاندا, ونىڭ ءبىرىن­شى كەزەڭىندە ەكى شاعىن اۋداننىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ جونىندە ۋاعدا­لاس­تىققا قول جەتتى. “كەندىرلى” دەم­الىس ايماعىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-قيمىل تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. كاسپي ەنەرگەتيكالىق حابىن قۇرۋ بويىنشا جوبانى ناقتى جۇزەگە اسىرۋ باس­تالدى. 2009 جىلى ىشكى ءونىمنىڭ وڭ ءوسىمى بولدى, ينفلياتسيا مەن جۇمىسسىزدىق تەجەلدى, ءىرى-ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ءبارى دە توقتاعان جوق, الەۋمەتتىك سالانىڭ الەۋەتىنە دە كوڭىل تولادى, دەدى قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى. ودان ءارى وبلىس باسشىسى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان تۋىندايتىن مىندەتتەرگە وراي 2010 جىلعى ءىس-قيمىل جوسپارى جايلى باياندادى. وندا داعدارىستان كەيىنگى دامۋعا نەگىز قالىپتاستىرۋعا, ءوڭىر ەكونوميكاسىن تۇراقتاندىرۋ, ين­ۆەستيتسيالىق ساياساتتى ىسكە اسىرىپ, ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار بەلگىلەنىپ, ءتيىستى ادامدارعا ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. وبلىس اكىمىنىڭ ەسەپ بەرۋ جيى­نىندا وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋ­تاتى, “تۇپقاراعان” سەرىكتەستىگى­نىڭ باسشىسى جاڭگىرحان سارباسوۆ, جاڭاوزەن پوليتەحنيكالىق كول­لەدجى­نىڭ مۇعالىمى تىلەكتەس بولات­باەۆا, مۇنايلى اۋدانىنداعى №1-ورتا مەكتەپ ديرەكتورى گۇلجانات قونىسباەۆا, “Keppel Kazakhstan” كەمە جاساۋ زاۋىتىنىڭ ديرەكتورى انيل سۇلتان وبلىستا جىل ىشىندە اتقارىلعان جۇمىستارعا ريزاشى­لىق­تارىن ءبىلدىرىپ, وبلىس باسشىسىنىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەردى. وبلىس اكىمىنىڭ ەسەپ بەرۋ جيىنىنا قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ مەملەكەتتىك ينس­پەك­تورى داۋرەن اباەۆ, پارلامەنت دە­پۋتاتتارى گۇلنار سەيىتماعامبەتوۆا مەن جانسەيىت سارسەنقۇلوۆ قاتىستى. جولامان بوشالاق, اقتاۋ.