ءبىر كۇنى عايىپتان تايىپ ءبىزدىڭ شاعىن اۋىلعا قازاقشا كۇرەستەن وتكىزىلەتىن اۋداندىق جارىسقا شاقىرۋ كەلە قالىپتى. عايىپتان تايىپ دەپ تاڭدانىپ وتىرعانىمىز, ءبىزدىڭ مەكتەپتە كۇرەس ۇيىرمەسى ءبىز ەسىمىزدى بىلگەلى بولماعان. باپكەر تابىلار ما ەدى, كۇرەس كىلەمى ىرىمعا جوق. باعىمىزعا قاراي دەنەشىنىقتىرۋدان ساباق بەرەتىن ابىلاي شۇلەنباەۆ مۇعالىمىمىز كەزىندە قازاقشا كۇرەستەن جازىلبەك قۋانىشباەۆتى ەسكە تۇسىرۋگە ارنالعان رەسپۋبليكالىق جارىستا جۇلدە العان ەكەن. شاقىرۋ كەلىپ قالعان سوڭ قىزۋ دايىندىققا كىرىستىك. ۇيدەن توزىعى جەتكەن كورپە سۇيرەپ اكەلىپ مەكتەپتىڭ سپورت زالىندا كۇرەستىك.
اراسى بىرىكپەي ۇيمە-جۇيمە بولا بەرگەن سوڭ, شەشىنىپ تاستاپ دالادا قاردا كۇرەستىك. جارىسقا ءبىر اپتا قالعان. ابىلاي مۇعالىم ءادىس ۇيرەتكەن بولادى. ءبىر-بىرىمەن بۇقاشا تىرەسىپ, شالىپ جىعۋعا تىرىسىپ جۇرگەندەردىڭ ميىنا ول ادىستەر كىرمەيدى. ادىسقويى ماقتاندى دەپ ايتپاڭىز, مىنا مەن. جاڭىل جەڭەشەمنىڭ كورشى اۋىلداعى باۋىرى بالۋان ەكەن. ءبىر-ەكى ءادىس ۇيرەتكەن. ىشتەن شالىپ السام, جىقپاي قويمايمىن. وسى ادىسىممەن ءبىزدىڭ كۇرەسىمىزدى تاماشالاپ, كومەكتەسىپ جۇرگەن ەسەنعالي مۇعالىمدى شالقاسىنان ءتۇسىرىپ ەدىم. قاراعاندىدا وقىعان, كۇرەستەن حابارى بار ۇستازىمىز ەرەگىسىپ كەتىپ, وڭدىرماي جىقتى. وڭ جاق جاۋىرىنىم ءبىز تىعىپ العانداي ۋداي اشىعان سوڭ مۇستافا سىنىقشىعا بارعانبىز. مارقۇم كەرەمەت سابىرلى كىسى ەدى. شىققان بۇعانامدى دا, سىنعان قابىرعامدى دا بۇتىندەپ بەردى.
«كوك ەتىڭ جىرتىلىپتى, بۇعان تۇزدى سۋمەن كيىز باسۋ كەرەك» دەدى. بىراق كۇرەس دەگەندى ۇمىت دەگەن. قايدان. ابىلاي مۇعالىمگە ايتسام, اۋدانعا ءتىرى اپارار. كەتتىك. اۋىلدان ۇزاپ شىقپاعان بىزدەرگە بەس قاباتتى ءۇش-ءتورت ءۇيى بار جاڭاارقا ۇلكەن شاھار سياقتى. بىراق جاڭاارقا دەسە ءدۇيىم قازاقستان بىلەدى. قانات بايشولاقوۆ سامبو كۇرەسىنەن جاستار اراسىندا الەم چەمپيونى بولىپ, اتاعى دۇركىرەپ تۇر. ديحانباي بيتكوزوۆتىڭ شاكىرتتەرى قازاقستان قۇراماسىمەن بەتپە-بەت كۇرەسۋگە جاراپ تۇرعان كەزى.
قيراي جىعىلدىق. مەنەن باسقاسى. جەڭەشەمنىڭ باۋىرى ۇيرەتكەن ءادىسىم جارادى. «كولحوزنيكتىڭ», اۋىلدا كۇرەس ۇيىرمەسى جوق مەكتەپتىڭ وقۋشىسى ءادىس بىلمەيدى دەپ ويلادى ما, قارسىلاسىم تالتاڭداپ-اق شىققان.
وڭ جان اياقپەن ىشتەن وراپ الدىم دا سول اياقپەن ارتقا قاراي شىر اينالدىرىپ, تاستاپ جىبەردىم. تازا جەڭىس. ءبىزدىڭ جاق ارۋاقتانىپ قالدى. ەكىنشىسىن دە جامساردىم. قاشانعى مايشەلپەك ماڭدايعا جازا بەرسىن. ءۇشىنشىسى جاڭاارقالىق بالۋان مىقتى ەدى. تازا جىقتى. مەن پاقىردى.
جارىس بويى كوز الماعان ءبىر ادامىمىز بولدى. ءبارىمىزدىڭ. قانات بايشولاقوۆ. كوزى شەگىر, قارشىعاداي قومدانعان جىگىت كىلەمگە جاقىن ورىندىقتا وتىردى. ۇستىندە «سسسر» دەگەن جازۋى بار كوكشىل ءتۇستى وليمپيكا. بار قۇرمەت سوعان. ك ۇلىمسىرەپ وتىرادى. جەرلەستەرىمەن ارقا-جارقا اڭگىمەلەسەدى.
جاقىنداپ بارىپ قول الۋعا اۋىل بالاسىنىڭ ۇياڭدىعى جىبەرمەيدى.
كەيىن بىزگە ءناسىپ الماتىدان بۇيىردى. قاناتپەن سپورتتىق شارالاردا تانىسىپ, دوس-جار بولىپ كەتكەنبىز. «مامىر-2» دەگەن شاعىن اۋداننان پاتەر الدىق. قانات بايشولاقوۆ وسى اۋداندا تۇرادى ەكەن. اتلانتا وليمپياداسىنان كەيىن ۆاسيلي جيروۆقا, ەرماحان ىبىرايىموۆقا, بولات جۇمادىلوۆكە جانە باقتيار بايسەيىتوۆكە وسى جەردەن باسپانا بۇيىردى. وڭكەي ساڭلاقتار. قاناتپەن جاسىمىز قاتار, توننىڭ ىشكى باۋىنداي ارالاسامىز. قىزىقشىلىقتا بىرگەمىز.
بۇل كەزدە سپورتتى دوعارعان. ۇلكەن سپورتتان كەتكەننەن كەيىن كەشەگى جەر جارعان اتاق-داڭقىڭ ۇمىتىلا باستايدى. قانات ءىنىسى تالعاتپەن بىرگە بيزنەسپەن اينالىسا باستاعان.
قانات بايشولاقوۆ – قازاق بالۋاندارى اراسىندا العاش رەت سامبودان الەم چەمپيونى اتاعىن جەڭىپ الدى. ايتۋعا عانا وڭاي. قازىرگىدەي ەمەس ول كەزدە سامبو كسرو-دا دزيۋدو, ەركىن جانە گرەك-ريم كۇرەسىنەن ەش كەمدىگى جوق ەدى.
– بۇگىندە بار ماراپات سپورتشىلارعا بەرىلىپ ءجۇر, ءبىزدىڭ كەزىمىزدە وڭاي تابىس تاپقان جوقپىز, – دەدى بىردە. – الەم چەمپيونىمىن. كسرو سپورت كوميتەتىنەن كەزەكسىز «ۆولگا» الۋعا رۇقسات ەتىلدى. ۇستىمنەن باسىپ الىپ قويعىسى كەلگەن ادامدار بولدى. قولى ۇزىنداۋ. اقشاسى بار. ال ورتاشا شارۋا ءبىزدىڭ ۇيدە ارتىق قارجى جوق. اۋداننىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى سوۆحوز ديرەكتورىنا كومەكتەسىڭدەر دەگەن. «راسسۆەت» سوۆحوزىنا بارعاندا ديرەكتورى: «وڭاي اقشا جوق. سەن العاشقى الەم چەمپيونىسىڭ. ەلگە تاماشا كەرەك. اۋىلدىڭ بەلدى جىگىتتەرىن جىقساڭ, ءىرى قارا بەرەمىز» دەدى. «قوي, اعا» دەيىن دەسەڭ «ۆولگانىڭ» اقشاسى تولەنۋ كەرەك. سونداعى قورلانعانىم-اي. مەن 48 كيلو سالماقتا بەلدەسىپ ءجۇردىم, ال ماعان اتان وگىزدەي اۋىر جىگىتتەردى قويدى. سونداعى وي نە, مەنى ماسقارالاۋ بولدى ما, تۇسىنبەيمىن...
ادام تابيعاتىندا جوق بولسا ءوز باسىنان اسىپ سەكىرە المايدى. اعايىندى بايشولاقوۆتار اللانىڭ قازاققا سىيلاعان اسىل ازاماتتارى عوي. جاڭاارقا اۋدانىندا «جاس سۇڭقار» سپورت كلۋبى بولدى. باپكەرلەر ءوزى دايىنداعان بالۋاندارىنىڭ جىلىگى تاتيتىندارىن ديحانباي بيتكوزوۆكە وتكىزەتىن. ديحان اعا ابدەن قىرناپ, جونعاننان كەيىن جامبىلداعى گيدرومەليوراتيۆتىك ينستيتۋتىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى مارات جاقيتوۆقا اپارىپ بەرەدى. مارات الدىنداعى تاستۇلەكتەرىن دوداعا سالىپ ابدەن شىنىقتىرىپ, تەپكەندە قاسقىردىڭ بەلىن سىندىراتىن قىران ەتىپ شىعارادى.
– كەشكى جاتتىعۋدان سوڭ جىگىتتەرگە ۇيلەرىڭە قايتىڭدار دەيمىن, – دەيدى مارات اعا. – بىراق قايتپايتىندارىن بىلەمىن. تۇنگى ساعات ون ەكىدە ادەيى كەلەمىن. جىگىتتەر جاتتىعۋداعى ادىستەردى پىسىقتاپ, كۇرەسىپ جاتادى.
قانات – ناعىز تالانت. قازاقستان قۇراماسىنىڭ ەكى-ءۇش سالماق جوعارى بالۋاندارىمەن بەلدەسىپ, ەشقايسىسىنا سوقىر ۇپاي بەرمەيتىن. حالىقارالىق جارىستاردا فينالعا دەيىن ەشكىمدى شىداتپايتىن قانات فينالدا ءوزىن ءوزى جەپ قوياتىن ەدى. باسقا كەمدىگى جوق. ايتپەسە, ونداي ءبىرتۋار بالۋاندى كورمەدىم.
تالعات بايشولاقوۆ اعاسى قاناتتاي اتويلاپ كۇرەسۋدەن گورى پارتەردە ايقاسقاندى جاقسى كورگەن. كەي-كەيدە قارسىلاسىنىڭ ىڭعايىنا ءوزى ءتۇسىپ, كىلەمدە يتجىعىس بولىپ جاتقاندا اياق-قولىن تارتىپ تاستاۋدىڭ حاس شەبەرى ەدى.
ەۋروپا چەمپيوناتىندا ەكەۋى كسرو اتىنان 48 كيلو جانە 52 كيلودا بىرىنەن سوڭ ءبىرى شىعىپ تاماشا جەڭىسكە جەتكەن.
سپورت فۋنكتسيونەرلەرىنىڭ سپورتشى كىلەمنەن قوشتاسقاننان كەيىن كوزقاراسى وزگەرەتىندىگىن ايتتىق. سول جاعداي تالعاتتىڭ دا باسىنان اۋىر وتكەنىن قانات جانى اۋىرىپ ايتىپ ەدى.
سپورتقا بارىن بەرىپ كۇشى سارقىلعان تالعات جامبىلدان ءوزى تۋىپ وسكەن قاراعاندى وبلىسىنا قونىس اۋدارعىسى كەلەدى. ەڭ ۇلكەن ماسەلە – پاتەر. سپورت كوميتەتىنىڭ باسشىلارى تالعات بايشولاقوۆتىڭ رەسپۋبليكالىق تۋرنيردە قاراعاندى وبلىسى قورجىنىنا التىن نە كۇمىس مەدال سالۋىن تالاپ ەتەدى. باسپانا كەرەك بولسا. سپورتقا بارىن بەرگەن, قاجىعان, قانشاما جاراقاتى بار تالعات وسى سىنعا شىداپتى.
كەيىن بيزنەستە قولى ءجۇردى. قاراعاندى وبلىسىنداعى ماڭدايالدى كاسىپكەر بولدى.
– ءبىر كۇنى گەرمانيادان سوڭعى ۇلگىدەگى «مەرسەدەس» ايداپ شىقتىم, – دەيدى تالعات. – پولشاداعى دوستارىم بەلورۋسسياعا دەيىن ۇزاتىپ سالدى. ولار كەتكەن سوڭ ءبىر ءىرى ماگازينگە كىرىپ, جولعا سۋسىن, جەيتىن تاماق الىپ شىقسام ءبىر قورا جىگىت «مەرسەدەستى» اينالشىقتاپ ءجۇر. جول توريتىن رەكەتتەر ەكەندىگى كورىنىپ تۇر. وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىنىڭ ورتاسى. بۇلارعا ەشكىمنىڭ بۇيرىعى جۇرمەيدى.
– مىنا «مەرسەدەس» سەنىكى مە؟
– ءيا, – دەيدى تالعات.
– ال ازيات, جانىڭ وزىڭە ولجا, قازىر الدى-ارتىڭا قاراماي زىت. بۇل ماشينا ەندى بىزدىكى. كونبەسەڭ بىلاي شىعارىپ اتىپ تاستايمىز.
− جارايدى, – دەيدى تالعات. – مەن ءبىر جەرگە تەلەفون سوعايىن.
تەز كەلىسكەنىنە رازى بولعان رەكەتتەر قاۋىپ ويلامايدى. «مەيلى» دەيدى.
كسرو قۇراماسىنىڭ تابانى كۇرەكتەي 6 جىل مۇشەسى بولعان تالعات بايشولاقوۆتىڭ بەلورۋسسيادا دا دوستارى كوپ. لۋكاشەنكونىڭ وققاعارى بولىپ جۇرگەن بالۋانعا تەلەفون شالىپ, ءمان-جايدى ايتادى. «ولاردى الدارقاتا تۇر, قازىر بارامىز», دەيدى ول.
ون, ون بەس مينۋتتان سوڭ ءۇش قارا ماشينا زاۋلاپ كەلىپ توقتايدى. الگىندە عانا وزدەرىن اسپانداعى قۇدايداي سەزىنىپ تۇرعان رەكەتتەردىڭ اياعى اسپاننان كەلىپ, الدىنىڭ بەت-اۋزى دالاداي قان بولادى. ومون-نىڭ جىگىتتەرى جەلكەلەپ اكەتىپ, دوسى تالعاتتى شەكاراعا دەيىن شىعارىپ سالادى.
مىنە, سپورتتاعى دوستىقتىڭ ارقاسى. قانات – بايشولاقوۆتار وتباسىنىڭ ۇلدان ۇلكەنى. ىنىلەرى الدىن كەسىپ وتكەن جوق. جۇرەگى كەڭ, ادامعا قۇشاعى اشىق, جاراتىلىسى عالامات ەدى.
ادامدارعا جاقسىلىق جاساۋدان ءلاززات الاتىن. ءبىر كۇنى باپكەرىنىڭ كوڭىلىن سۇراپ, قاراعاندىعا الماتىدان ماشينامەن بارادى. قىس مەزگىلى. بوران ۇلىپ, سىرعىما ءجۇرىپ تۇرعان ۋاقىت. جاڭاارقادا ءبىر تۋىسقانى حال ۇستىندە, جاعدايىن سۇراۋ ءۇشىن تاعى دا جولعا شىققان. اسفالت كوك تايعاق. قانات ءبىر ماشينانىڭ جول شەتىندە
اۋدارىلىپ جاتقانىن كورەدى. جۇرگىزۋشىسى جول ۇستىندە ءبۇرىسىپ وتىر. باسقا بىرەۋ بولسا ء«وزىم دە وڭىپ كەلە جاتقان جوقپىن» دەپ كەتە بەرەر مە ەدى. قانات ويتپەيدى عوي. توقتاپ جاردەمىن بەرەدى. ەندى ەتەكتە جاتقان ماشينانى ورگە سۇيرەپ شىعارۋ ءۇشىن «كاماز» كەرەك. جول ورتاسىنا جۇگىرىپ شىعادى.
قارلى بوران ۇيىتقىپ ۇرىپ تۇر. تەرەزە تازالاعىش ءسۇرتىپ ۇلگەرمەيدى. ارقىراعان «كاماز» جۇرگىزۋشىسى قولىن سەرمەپ تۇرعان قاناتتى كورمەي قالعان. قازاقتىڭ سپورتتاعى ءبىر جۇلدىزى وسىلاي ءسوندى.
قازاقتىڭ تۇڭعىش الەم چەمپيونى «مەن سونداي ەدىم» دەپ ەشكىمگە ماقتانعان ادام ەمەس ەدى. مىندەت تە ەتپەگەن. ادامدارعا جاقسىلىق جاساپ جۇرەتىن. ابزال دوس ءومىرىنىڭ سوڭعى مينۋتىندا دا ادامگەرشىلىكتىڭ ۇلگىسى بولىپ قالدى.
دزيۋدودان قىزدار قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى بولعان ءبىرتۋار بالۋان قۇيرىقتى جۇلدىزداي اقتى دا كەتتى. قايران, وپاسىز دۇنيە اي...
P.S. اعايىندى بايشولاقوۆتار:
قانات بايشولاقوۆ – سامبودان جاستار جانە ەرەسەكتەر اراسىندا الەم چەمپيونى. ەۋروپا چەمپيونى. كسرو چەمپيوناتىنىڭ بىرنەشە دۇركىن جەڭىمپازى. كسرو كۋبوگىنىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى.
تالعات بايشولاقوۆ – الەم كۋبوگىنىڭ يەگەرى, ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى. كسرو كۋبوگىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى.
جانات بايشولاقوۆ – الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن قولا جۇلدەگەرى, الەم كۋبوگىنىڭ يەگەرى. ازيا چەمپيونى.
جاسۇلان بايشولاقوۆ – كسرو-نىڭ سپورت شەبەرى. قازاقستاننىڭ بىرنەشە دۇركىن چەمپيونى.
جاندوس بايشولاقوۆ – ەلىمىزدىڭ بىرنەشە دۇركىن چەمپيونى. قازاقستاننىڭ سپورت شەبەرى.قىزىلوردا وبلىسى
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
