«اراي» العان اسۋلار

رەسەيدىڭ «لۋكويل» مۇناي كومپانياسى سوڭعى 5 جىلدان بەرى قازاقستاندا «اراي» الەۋمەتتىك جوباسىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. بۇل جوبا ەڭ جوعارعى باعا – قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2008 جىلعى ەڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوبا سىيلىعىن, سونداي-اق 2009 جىلى وتكەن قازاقستان ازا­ماتتىق فورۋمىنىڭ «تانىم» سىيلىعىن الىپ تا ۇلگەردى. ونىڭ ەسەسىنە ماڭعىستاۋ جانە اقتوبە وبلىستارىنىڭ جۇزدەگەن تۇرعىندارى ءوز ىستەرىن باستاۋعا مۇمكىندىك بەرگەن گرانتتارعا يە بولدى. «اراي» باعدارلاماسى ادەتتە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار تولەي­تىن سالىق تولەمدەرىنسىز جانە كەلىسىمنەن تىس نەگىزدە قازاقستان ءۇشىن ازىرلەنگەن ارنايى جوبا بولىپ تابىلادى. تەك قانا اۋىلدىقتارعا ارنالعان بۇل جوبا «لۋكويل» كوم­پانياسى ارقىلى تىكەلەي ماسكەۋدەن قارجىلاندىرىلادى. 2010 جىلعى قاناتقاقتى جوبا اق­توبە وبلىسىنداعى مۇعالجار اۋ­دانىن قامتىدى. «وسىنىڭ ءناتي­جە­سىندە ءوتىنىش بەرگەن 453 ادامنىڭ 57-ءسى تەگىن گرانتقا يە بولدى. ءسوي­تىپ, اۋداندا تىگىن جانە ۇستا شە­بەر­حانالارى, ناۋبايحانالار, شاشتاراز, اۆتوسەرۆيس سالوندارى, جى­­لى­جاي­لار مەن شاعىن فەرمالار, اۋىل­دار­دا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى اش­ىلدى», دەيدى مۇعالجار اۋدانى ەكو­نو­ميكا, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جانە كا­سىپكەرلىك ءبولىم باستىعىنىڭ ورىنبا­سارى تالعات وتەمۇراتوۆ. وسىنداي گرانتقا يە بولعان كوپ بالالى انا گۇلميرا التىباەۆا «ار­اي­دىڭ» ارقاسىندا اقكەمىر اۋىلىن­دا ءوز ءىسىن باستاعاندىعىن ايتادى. «مەن بالا ءوسىرىپ وتىرعان ءۇي شا­رۋا­سىنداعى ايەل ەدىم. «ارايدىڭ» 530 مىڭ تەڭگە گران­تىن ۇتىپ الىپ, وعان بالاپان وسىرەتىن ونەركاسىپتىك ينكۋباتور ساتىپ الدىم. ءسويتىپ, مەنىڭ ءوز كاسىپورنىم پايدا بولدى. اقشانىڭ ءبىر بولىگىن قىس كەزىندە تاۋىقتار تۇ­راتىن ورىن سالۋعا جانە جازدا قۇس­تار جايىلاتىن الاڭ ورناتۋعا جۇم­سادىم», دەيدى ول. گۇلميرانىڭ تاعى ءبىر اۋىلداسى ءسالي ايقوجاەۆ تابيعاتىنان باعبان ەكەن. «بۇل – مەنىڭ ءىسىم, – دەيدى ول. – سوندىقتان وتكەن جىلى «ارايدىڭ» گرانتى 800 مىڭ تەڭگەگە ۇزى­نى 20, كول­دەنەڭى 15 مەترلىك جى­لى­جاي ور­ناتتىم. وندا قيار, قى­زا­ناق, بۇرىش, قىرىق­قا­بات, باكلاجان وسىرەمىن. سەر­گۋ ءۇشىن گۇل دە وتىرعى­زامىن. ارينە, وسىنىڭ ءبارى از شارۋا ەمەس. بىراق پايداسى دا زور. سون­دىقتان باستاپقى كاپيتالعا قولىم­دى جەتكىزگەن «ارايعا» شىن جۇرە­گىمنەن العىسىمدى بىلدىرەمىن». بيىلعى جىلى كونكۋرسقا كەلىپ ءتۇس­كەن 386 ءوتىنىمنىڭ 35-ءى ماقۇل­دان­دى. باسىمدىق نەگىزىنەن نەعۇرلىم حالىق­تىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى كۇر­دەلى ءبولى­گىنە قاراتا جاسالىندى. «ءوز بيزنەستەرىن دامىتۋ ءۇشىن قوسىمشا قارجىعا كو­بىنەسە كوپ بالالى انا­لار­دىڭ, جۇمىس­سىز­داردىڭ, مۇگەدەك­تەر­دىڭ, ورالمان وت­باسىلاردىڭ نە­عۇر­لىم مۇددەلى كەلەتىندىگى ءتۇسى­نىك­تى. ويتكەنى, مۇنداي جاندار وزدە­رىن­دە كەپىلدىك زات بولا بەرمەيتىندىكتەن, بانك كرەديتتەرىنە قول جەتكىزە ال­­­­ماي­دى. وسىنداي جاندارعا «اراي­دىڭ» كو­مەككە كەلۋى مەملەكەت پەن الەۋمەت­تىك جاۋاپكەرشىلىگى زور بيزنەس ىنتى­ماق­تاستىعىنىڭ جارقىن مى­سالى بو­لىپ تابىلادى», دەيدى اقتوبە وبلى­سى اكىمىنىڭ ورىنبا­سا­رى روزا كەمالوۆا. مۇنىڭ سىرتىندا, جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى وڭىرلىك فيليالىنىڭ ماماندا­رى­مەن بىرلەسە وتىرىپ, اق­توبە وبلىسىندا بيزنەس جۇرگىزۋدى وقى­تۋ ءىسىن ۇيىم­داس­تىردى. جىل ءىشىن­دە كاسىپكەرلىكتىڭ تەو­رياسى مەن پراكتيكاسى جونىندەگى شەبەرلىك سى­نىپتارىن بەلگىلى بيزنەسمەندەر ءجا­نە جاتتىقتىرۋشىلار جۇرگىزدى. «مە­نىڭ جەرلەستەرىم وقۋ ارقىلى تەگىس بايىپ كەتەدى دەپ ايتا المايمىن. دەگەنمەن, ولار وسى ارقىلى وزدەرىن تەكسەرىپ, ءوز كۇشتەرىن بايقاپ كوردى. ءاربىر كەز­دەرى جاڭا ءبىر دۇنيەنى اشۋ, بۇرىن­عىنى قايتا قايتالاماۋ اۋىل بيزنەسىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى بولىپ تا­بىلادى. سونداي جاعدايدا عانا جاق­سى تيىمدىلىككە جەتە الامىز», دەيدى مۇعالجار اۋدا­نى­نىڭ اكىمى سەرىك شانعۇتوۆ. 2010 جىلى «اراي» باعدارلا­ما­سى­نىڭ اياسىندا بولىنگەن 47 ميلليون تەڭ­گە تەگىس يگەرىلدى. جوباعا دەگەن قىزى­عۋ­شىلىقتىڭ ۇلكەن ەكەنىن ەسكەرە وتى­رىپ, «لۋكويل» كومپانياسى «ارايدىڭ» اياسىن تاعى دا ەكى اۋ­دانعا كەڭىتىپ, وسى تىزىمگە بايعانين جانە تەمىر اۋدان­دارىن قوستى. ال قارجىلاندىرۋ كولە­مىن 58 ميلليون تەڭگەگە دەيىن ارتتىر­دى. «بۇل باع­دارلاما اۋىلدىق اۋداندار تۇرعىن­دا­رىنىڭ جاعدايىن جاقسارتىپ, ولار­دىڭ ىسكەرلىك جانە شىعارماشىلىق بەلسەندىلىگىن ىنتالاندىرۋعا, جاڭا جۇ­مىس ورىندارىن اشۋعا, شاعىن كاسىپ­كەرلىكتى دامىتۋعا, الەۋمەتتىك ينفرا­قۇ­رى­لىمداردى قالىپتاس­تى­رۋعا قىزمەت ەتۋ­دە», دەپ اتاپ كور­سەت­تى روزا كەمالوۆا. جوبانىڭ اۋىل ءۇشىن قاجەت ەكەندىگىن استاناداعى «لۋكويل وۆەرسيز سەرۆيس ب.ۆ.» فيليالى باس ديرەك­تو­رىنىڭ ور­ىن­باسارى ۆلاديسلاۆ ميحايلوۆ تا اي­تادى. «بىزگە 1080 ءوتى­نىش ءتۇستى. ياعني, 1 گرانتقا 11 ءوتى­نىش­تەن اينالدى. ءسويتىپ, كونكۋرس ءۇشىن تارتىس كۇشەيىپ كەلەدى. ارينە, ول وتىنىشتەردىڭ بارلىعى قار­جى­­لان­دى­رىلۋعا لايىقتى. بىراق باع­دارلاما رەسۋرستارى دا شەكسىز ەمەس. سون­دىقتان 95 ادام عانا جەڭىمپاز دەپ تانىلدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز ادام­دارعا بالىق بەرۋ ەمەس, سول بالىقتى ۇستايتىن قارماق بەرىپ, ونى پايدالانۋ جولدارىن ۇيرەتۋ», دەيدى ول. قازىرگى ۋاقىتتا «اراي» گرانت­تا­رىنا يە بولعان ادامدار ءوز ارمان­دا­رىن شىن مانىندە ىسكە اسىرۋ ءۇس­تىندە. ولاردىڭ جوعارى ەكونومي­كا­لىق بەلسەندىلىگى ءتىپتى تاجىريبەلى كا­سىپكەرلەردىڭ ءوزىن ءتانتى ەتۋدە. ءويت­كەنى, اۋىلدا ءبىر ءساتتىڭ وزىندە مال شارۋاشىلىعى بويىنشا 15 جوبا, 14 شاشتاراز, 13 تىگىن تسەحى, 7 اياق كيىم جوندەۋ شەبەرحاناسى, 4 نان-توقاش ءجا­نە كونديتەرلىك تسەح, وسىنشاما قۇس شا­رۋاشىلىعى مەن كومپيۋتەرلىك ورتا­لىق, 2 شاعىن ديىرمەن, ءدارى­ح­انا جانە مالدارىگەرلىك ەمدەۋ ورنى اشىلىپ جۇمىسقا كىرىستى. «اراي» باعدار­لا­ما­سىن ۇيلەستىرۋشى گاۋحار بوراشەۆانىڭ ايتۋى بويىنشا, كەيبىر اۋىلداردا سول وڭىرگە ءتان ەمەس جاليۋزدەر, پلاستيكالىق جانە كومىر ك ۇلىنەن بلوك دايىنداۋ وندىرىستەرى, ماسساج كابينەتى, اعىلشىن ءتىلىن وقى­تۋ ورتالىقتارى, ءتىپتى قۋىر­شاق تەاترى دا اشىلىپتى. وسىلايشا, «اراي» باعدارلا­ما­سى اۋىلداعى تىرلىكتىڭ نىعايىپ, جاڭا ىستەردىڭ باستالۋىنا يگى اسەرىن تيگىزۋدە. ءلاززات ەگىباەۆا. اقتوبە.