ارقايسىسى 10 000 دانامەن جارىق كورگەن 18 وقۋلىق گۋمانيتارلىق ءبىلىمنىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا, اتاپ ايتقاندا فيلوسوفيا, الەۋمەتتانۋ, پسيحولوگيا, ەكونوميكا, مەنەدجمەنت, كاسىپكەرلىك, ءدىنتانۋ, لينگۆيستيكا, مادەنيەتتانۋ, انتروپولوگيا مەن جۋرناليستيكا سەكىلدى الەمدەگى ەڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ, كوپتەگەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىندە كەڭىنەن قولدانىلاتىن وزىق وقۋلىقتار بولىپ تابىلادى. ولاردىڭ 16-سى – اعىلشىن, بىرەۋى – فرانتسۋز, ەندى ءبىرى ورىس تىلىنەن تارجىمالانعان ەكەن. بۇلاردىڭ مەملەكەتتىك تىلگە ءتارجىمالانۋى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ءتيىمدى ناتيجەسىنەن. ويتكەنى بۇرىن-سوڭدى الەمدىك گۋمانيتارلىق عىلىم ءدال مۇنداي كولەمدە قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ كورمەگەندىگى بارىمىزگە ايان.
بىلتىر وسى «100 وقۋلىق» جوباسى جاريالانا سالىسىمەن ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنان 800-دەن اسا وقۋلىقتى مەملەكەتتىك تىلگە اۋدارۋ تۋرالى ۇسىنىس تۇسكەنىن ەستىگەن بولاتىنبىز. بىراق ارنايى قۇرىلعان كوميسسيا شەشىمىنەن كەيىن «فيلوسوفيانىڭ قىسقاشا تاريحى», «ەكونوميكس», «كاسىپكەرلىك تەورياسى» سىندى كىتاپتار ىرىكتەلىپ, بەلگىلى فرانتسۋز فيلوسوفى رەمي حەسس, الەۋمەتتانۋ عىلىمىنىڭ ەڭ بەدەلدى وكىلى دجوردج ريتتسەر, انتروپولوگ عالىم الان بارناردتاردىڭ ەڭبەكتەرى قازاق تىلىندەگى عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ قاتارىنا كەلىپ قوسىلدى. اتالعان ەڭبەكتەر كەمىندە باسپادان 3 قايتارا باسىلىپ شىققان, سوڭعى باسىلىمدارى وتكەن 3 جىل كولەمىندە جارىق كورگەن ەكەن. دەمەك وسىعان قاراپ-اق بۇل ەڭبەكتەردىڭ قانشالىقتى سۇرانىسقا يە ەكەنىن باعامداي بەرۋىمىزگە بولاتىن سەكىلدى. جالپى, نارىقتا بۇل كىتاپتاردىڭ باعاسى اناۋ ايتقانداي ارزان دا ەمەس. كەيبىرىنىڭ قۇنى 280 دوللارعا دەيىن باعالانادى. نەگە دەسەك, مۇنداي ءبىر كىتاپتى قۇراستىرىپ باسۋعا 500 000-نان 3 ملن اقش دوللارىنا دەيىن قارجى جۇمسالادى ەكەن. وزگەسىن ايتپاعاندا, جالعىز «قۇدايتانۋ بايانى» وقۋلىعى ۇلىبريتانيادا 30 فۋنت تۇرادى. ال قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر ەلباسى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا وسىنداي قۇندى ەڭبەكتەردى تەگىن وقىپ, ءىلىم-عىلىم الەمىنە ەركىن قۇلاش سەرمەي الاتىن مۇمكىندىككە يە بولىپ وتىر. وسىنى مەڭزەگەن پرەزيدەنتىمىز «وسى وقۋلىقتار ارقىلى ءبىزدىڭ عالىمدارىمىز دا قۋات الىپ, سەرپىن الىپ, تۇبىندە جازاتىن شىعار دەپ ويلايمىن. سوندىقتان جاس عالىمدارىمىزعا رۋح بەرىپ, ىزدەنىستىڭ جولىنا سالىپ, ءوزىمىز دە وسىنداي وقۋلىقتاردى, وسىنداي ەڭبەكتەردى شىعارۋعا بولادى دەپ مەن سەنەمىن!» دەپ وسكەلەڭ ۇرپاق اراسىنان الەمگە ايگىلى عالىمدار شىعادى دەگەن ءوز سەنىمىن دە بىلدىرە كەتتى.
ماماندار «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا اتقارىلىپ جاتقان بۇل باستامالاردى ۇلتتىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋ جوسپارىنا بالايدى. سونداي-اق بۇل جوبانى عىلىمي قازاق ءتىلىن قالىپتاستىرۋداعى بىرەگەي قادام دەپ ەسەپتەيدى. سەبەبى ءتىلىمىز حالىقارالىق عىلىمي لەكسيكونمەن تولىعۋدا. تەك وسى 18 وقۋلىقتىڭ نەگىزىندە عانا قازاق تىلىندە 3000-نان استام عىلىمي تەرميندەر مەن ۇعىمدار پايدا بولىپ ۇلگەرىپتى. كەز كەلگەن تاۋەلسىز مەملەكەت سانا سەزىمىمەن ويلاۋ قابىلەتىن وزىندىك جۇيەدە قالىپتاستىرا ءبىلۋى كەرەك. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بۇل ۇلت بولامىن دەگەن ەلدىڭ نەگىزگى ماقسات-مۇددەسى. قازاقستان وسى قاعيدانى تاۋەلسىزدىك العان كەزەڭنەن بەرى ۇستانىپ كەلەدى. وسى رەتتە ەلباسى قازاق ءالىپبيىنىڭ لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرىلۋى انا ءتىلىمىزدىڭ كەمەلدەنۋى جولىنداعى قابىلدانعان ماڭىزدى شەشىم ەكەندىگىن ەسكە سالىپ ءوتتى. ادامنىڭ سانا- سەزىمىنىڭ قالىپتاسۋى بالا كەزدەن باستاۋ الاتىندىقتان ءدال وسى شاقتا وسكەلەڭ ۇرپاق بويىنا ساپالى ءبىلىم ءنارىن سىڭىرە ءبىلۋ وتە ماڭىزدى ەكەندىگىن ءسوز ەتە كەلىپ, قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق جوباسى وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىن دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ وزىق تاجىريبەسىمەن تانىستىرىپ, ولاردى الەمدەگى ماڭدايالدى ۋنيۆەرسيتەتتەر دەڭگەيىنە شىعارۋعا جول اشاتىنىن دا تىلگە تيەك ەتتى.
قوعامدىق سانانى وزگەرتۋ ءىسىنىڭ تىرەگى جاڭا مازمۇنعا سۇيەنەتىن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ەكەنىنە دە ەرەكشە توقتالعان پرەزيدەنت جوبا اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستاردى وڭ باعالاپ, «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم: قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىسا وتىرىپ, الەمدەگى ۇزدىك وقۋلىقتاردىڭ قازاق تىلىنە اۋدارىلعان نۇسقاسى بيىلعى وقۋ جىلىندا ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلسىن دەگەن تاپسىرما جۇكتەدى. ارينە ءبىرىنشى كەزەكتە الدىمىزدا «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوباسى اياسىنداعى كەشەندى مىندەتتەردىڭ ءبىرى الەمدىك دەڭگەيدەگى ۇزدىك وقۋلىقتاردىڭ جىل سوڭىنا دەيىن زامان تالابىنا ساي تاعى 30-ىن مەملەكەتتىك تىلگە ءتارجىمالاۋ مىندەتى تۇر.
قالاي دەگەنمەن دە وسىناۋ قازاق عىلىمىنا كەلگەن تىڭ جاڭالىق ءبىز سەكىلدى تالاي جوعارى وقۋ ورنى ۇستازدارىنىڭ جۇرەكتەرىنە جالىن, قابىلەتتەرىنە قانات ءبىتىردى دەپ ويلايمىن. جەكە ءوزىمنىڭ كوڭىل كۇيىمدى بىلدىرەر بولسام, ءوزىم ءدارىس بەرەتىن «جۋرناليستيكا» عىلىمىنىڭ وقۋلىقتارىن قولىما ۇستاپ كورىپ, سول ەڭبەكتەرمەن ستۋدەنتتەردىڭ تالاپتارىن ءارى قاراي شىڭدايتىن كۇندى اسىعا كۇتىپ ءجۇرمىن.
سوسىن ءبىر ايتا كەتەرلىگى: اتالعان جاڭا وقۋلىقتار:
1. كادىمگى كىتاپ تۇرىندە
2. 100 kitap.kz سايتىندا ونلاين تۇرىندە.
3. ۇزدىك لەكتسيالاردىڭ ۆيدەوتەكاسى دەگەن سەكىلدى 3 فورماتتا بولاتىنى دا كوڭىلگە قۋانىش سىيلادى. ياعني تالىمگەرگە دە, بىلىمگەرگە دە قولجەتىمدى ءارى قولايلى بولماق.
سونىمەن بىرگە الداعى ۋاقىتتا وقۋلىقتار وقۋ ورىندارىنا تەگىن تاراتىلىپ, ەلەكتروندى نۇسقالارى Openu.kz اشىق پلاتفورماسىنا دا ەنگىزىلمەكشى. بارەكەلدى! ەلباسىمىزدىڭ سارابدال ساياساتى بولاشاعىمىزدىڭ باعدارىن ايقىنداپ, رۋحاني دۇنيەمىزدى بايىتىپ جاتقانىنىڭ ايقىن دالەلى بۇل.
«وقى جانە ۇيرەن. ماڭىزدى كىتاپتاردى وقى. قالعانىن ءومىردىڭ ءوزى ۇيرەتىپ بەرەدى» دەپ دوستوەۆسكي ايتپاقشى, ادامي قاتىناستاردىڭ ارقيلى كورىنىستەرىن جارقىن سيپاتتايتىن ويشىل جازۋشىلار جازاتىن كىتاپ – تۇنىپ تۇرعان قازىنا ەكەنىن بىلەمىز, ولاي بولاتىن بولسا, بۇل قۇندى ەڭبەكتەردىڭ قازاقستاننىڭ بولاشاعىن جاسايتىن جاس ۇرپاققا زاماناۋي عىلىم-ءبىلىمدى مەڭگەرتىپ, ەلىمىزدى دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسۋ جولىندا تيگىزەر ۇلەسى ايرىقشا زور بولماق.
ايبەك تۇرعانبەك ۇلى,
UIB ۋنيۆەرسيتەتى
