قازاقستان • 12 ءساۋىر، 2018

ەۋروپاداعى قازى ساتاتىن قازاق

328 رەت كورسەتىلدى

ءسىزدى قازى ساتادى دەپ ەستىدىم، كەلىسى قانشادان» دەپ WhatsApp جەلىسىنەن حات جازىپ جىبەردىم. ازدان سوڭ بايلانىسقا شىققان ول بارماق ەلى قازى 15 ەۋرودان باستالىپ، 20 ەۋروعا دەيىن جەتەتىنىن ايتىپ جاۋاپ بەردى. وسىلايشا ءجون سۇراسا كەلە، ءوزىن ساعىنعالي ماماەۆ دەپ تانىستىرعان جىگىتىمىزدىڭ بەلگيادا تۇراتىنىن، اراسىندا قازى ساتىپ، قوسىمشا تابىس تاباتىنىنان حاباردار بولدىق. قازىر بريۋسسەلدە جۇمىسشىلارعا كيىم تىگەتىن ورتالىقتا تاپسىرىستاردى قابىلداپ، جەتكىزىپ بەرۋمەن اينالىسادى. قازى ساتىپ بايىپ كەتپەسە دە، توي-تومالاق جاساعان ەۋروپاداعى قازاقتار وسى ساعىنعاليعا تاپسىرىس بەرىپ، قازىنى كەرتىپ جەپ وتىر.

ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە، ەۋروپا حالقى جىلقى ەتىن اسا جەي قويمايدى، وسى سەبەپتى دە ءىرى قارانىڭ ەتىن تابۋ دا وڭاي ەمەس. قيمىلداعان قىر اسادى دەمەكشى، ساعىنعالي جىلقى ەتىن شارق ۇرىپ جارتى جىل ىزدەگەن كورىنەدى. «جىلقى ەتىن، وندا دا سەمىزىن تابۋ وتە قيىن بولدى. بەلگيادا تاماق وندىرىسىندە جىلقى ىشەگىن پايدالانۋعا تىيىم سالىنعان. وسىنىڭ بارلىعىن ىزدەپ تابۋ ءۇشىن عانا التى-جەتى اي ۋاقىت كەتتى. جىلقى سوياتىن قاساپحانانى تاۋىپ كەلىستىم، قازىر نە كەرەك بارلىعىن تاپسىرىسپەن الدىرتامىن»، دەيدى ول.

قازى ساتامىن دەگەن وي ساعىنعاليعا بۇرىن-سوڭدى ءۇش ۇيىقتاسا تۇسىنە كىرمەگەن نارسە. الماتىدا تۋىپ-وسكەن ول قالاداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىندە زاڭگەر ماماندىعىندا وقىپ، ءبىلىم الادى. كەيىن 2012 جىلى بەلگيادا بيزنەس سالاسىندا وقۋىن جالعاستىرىپ، جۇمىس ىستەۋگە بريۋسسەلدە قالعان.

– ومىرىمدە قازى اينالدىرامىن، ونى ساتامىن دەپ ەشقاشان ويلاماپپىن. جىراقتا ءجۇرىپ ەلگە دەگەن ساعىنىشتان قازى اينالدىرىپ كەتتىم. ايتپەسە كادىمگى قازاق وتباسىندا تاربيە العان مەن وسىعان دەيىن قازان-وشاققا ارالاسىپ كورمەگەم. سويتسەم قيىن ەشتەڭەسى جوق ەكەن. اجەمنەن ءبىر، شەشەمنەن ءبىر سۇراپ ءجۇرىپ، ءوز رەتسەبىمدى جاساپ الدىم،– دەپ ەسكە الدى ول.

وسىدان سوڭ ساعيدىڭ ۇيىنەن ءدام تاتقان تانىس-بىلىستەرى قازى اينالدىرىپ بەر دەپ قولقالاسا كەرەك. الدىمەن ءۇي-ىشىنە، دوستارىنا تارتۋ ەتكەن، ارتىنشا ۇزىنقۇلاقتان ەستىگەن قازاقتاردان بولەك قىرعىزدار، وزبەكتەر، ۇيعىرلار، ورىستار تاپسىرىس بەرە باستاعان. ءبىر سوزبەن ايتقاندا ورتالىق ازيادا تۋىپ-ءوسىپ، ەلىنەن جىراقتا جۇرگەندەر ساعىنعاليدىڭ قازىسىن جەپ، ساعىنىشىن باساتىن بولعان.

– بەلگياعا قاراعاندا گەرمانياداعىلار كوپ سۇراپ جاتادى. بىلتىر نيۋرنبەرگتە ەۋروپا قازاقتارى ناۋرىز تويلاعاندا ماعان تاپسىرىس بەرگەن بولاتىن. بيىل دا سولاي ناۋرىزدا ەكى جۇزدەن استام ادامعا شاقتاپ قازى اينالدىردىم. ەكىنشى جۇمىسىما بايلانىستى كوبىنە ۋاقىتىم جەتە بەرمەيدى. جاقىن ارادا جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەتىن ءبىر جولعا قويۋىم كەرەك، – دەگەن ساعىنعالي قازىنى ءوز ۇيىندەگى شاعىن اس بولمەسىندە اينالدىرا بەرەدى.

ايتسە دە ول قازى ساتۋدى تۇراقتى بيزنەسكە اينالدىرۋدىڭ ناقتى جوسپارىن قۇرىپ، ىسكە اسىرۋدى باستاپ تا كەتىپتى. ونىڭ سوزىنشە، بەلگيانىڭ بيزنەس كليماتى قولايلى ءارى ەكونوميكالىق-يندۋستريالىق جاعىنان وتە جاقسى دامىعان. دەگەنمەن جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى بيۋدجەت ساياساتىن جۇرگىزۋدە سىرتتان كەلگەن وزگە ەلدىڭ ازاماتتارىنا قاتقىلدىق تانىتاتىن بولىپ شىقتى.

«مەن سياقتى شەتەلدىك جەكە تۇلعالار مەن كورپوراتيۆتىك ۇيىمدارعا سالىق كوپ مولشەردە سالىنادى. مىسالى، مەن كولىككە سالىناتىن، وزگە دە قوسىمشا سالىقتاردى ەسەپتەمەگەن كۇننىڭ وزىندە تابىسىمنىڭ 30 پايىزىن سالىققا تولەيمىن»، دەيدى. ساعيدىڭ ايتۋىنشا، ەۋروپادا كيىز ءۇي وتە تانىمال. وسى جازدا بەلگياداعى اردەننا قىراتىنا 5-6 كيىز ءۇي تىگىپ، شاعىن دەمالىس ايماعىن اشۋدى كوزدەپ وتىر.

– قازىر كيىز ۇيلەر تابىلدى، تەك لوگيستيكا ماسەلەسى شەشىلىپ كەتسە بولعانى. گوللانديا، فرانتسيا، ايتەۋىر قيىرداعى قاي قازاقپەن سويلەسسەڭىز، تۋىپ-وسكەن ورتاسىن، مادەنيەتىن ساعىنىپ تۇرادى. وسى كاسىبىم سونشالىقتى ۇلكەن تابىس اكەلمەس تە، بىراق ەلىمنىڭ كىشكەنتاي بولشەگىن ەۋروپانىڭ ءبىر بۇرىشىنا ورنالاستىرىپ قويعىم كەلەدى، – دەيدى ساعىنعالي.

قازىر ساعىنعالي سياقتى 5 ميلليوننان استام قانداسىمىز شەت مەملەكەتتەردە تۇرىپ جاتىر. ارقايسىسى وزىنشە تىرلىك كەشۋدە. ەلدە جاتىپ الىپ ەت پەن سورپانىڭ قادىرىن بالكىم، ءبىز بىلە بەرمەسپىز. بىراق قيىردا ءجۇرىپ ەلدىڭ ءدامىن اڭساعان ساعىنعاليدىڭ ساعىنىشتان تۋعان باستاماسىنا ءىشىمىز جىلىپ قالدى. قيىرداعى قازاقتىڭ بىرەۋى بولسىن ءتۇزۋ تۇرمىس كەشىپ، جادىراپ جۇرسە «الىستاعى اعايىن ەدى-اۋ» دەپ، ءاردايىم ىشتەي تىلەكشى بولىپ وتىراتىنىمىز شىندىق.

ايا ءومىرتاي،

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

سىردىڭ سۋى تومەندەپ بارادى

ايماقتار • بۇگىن، 17:27

دوللار ارزاندادى

قارجى • بۇگىن، 16:56

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

ايماقتار • بۇگىن، 16:38

قازاقستاندا ەت قىمباتتادى

قوعام • بۇگىن، 15:10

ەلىمىزدە كيىك سانى كوبەيىپ كەلەدى

قازاقستان • بۇگىن، 14:41

ۇقساس جاڭالىقتار