ەكى مىڭ جىلدان استام تاريحى جانە 300 مىڭنان استام حالقى بار تاراز قالاسىندا 1963 جىلدان باستاپ قاراپايىم سۇزگىلەۋ الاڭدارى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. وسى الاڭدار تاۋلىگىنە 150 مىڭ تەكشە مەتر شايىندى سۋلاردى قابىلدايدى. ياعني كارىز جۇيەلەرىنەن شىققان لاس سۋ مەن قالاداعى قوعامدىق تاماقتاندىرۋ, حيميالىق تازالاۋ, تەحنيكالىق جانە باسقا دا قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىنان جىبەرىلەتىن شايىندى سۋلار دا وسى ءسۇزۋ الاڭدارىنا اعادى. بىراق ولار تولىق بيولوگيالىق تازارتۋدان وتپەيدى.
سۋ تازالاۋشى تۇندىرۋ مەن سۇزگىدەن وتكىزۋ الاڭدارى تەحنيكالىق تۇرعىدان ابدەن توزىعى جەتكەندىكتەن, قولدانىستاعى نورماتيۆتىك تالاپتارعا ساي كەلمەيدى. بۇگىنگى تاڭدا سۇزگى الاڭدارىندا ەرنەۋىنەن اسقان شايىندى سۋ قالا ىرگەسىندەگى جامبىل اۋدانىنىڭ اۋماعىنا, اتاپ ايتقاندا, جامبىل, قوستوبە ەلدى مەكەندەرىنە جايىلا باستادى. سونىڭ سالدارىنان جەراستى سۋلارى, اۋىز سۋ دا لاستانۋدا.
مامانداردىڭ باقىلاۋىنا قاراعاندا جەراستى سۋلارىنداعى نيترات مولشەرى بەلگىلەنگەن شەكتەن 4-5 ەسە ارتىق. جالپىۇلتتىق رەسپۋبليكالىق «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ بيىلعى جىلعى 20 ناۋرىزداعى سانىندا ءتىلشى حاميت ەساماننىڭ «شايىندى سۋدىڭ شىرعالاڭى» اتتى ماقالاسى جاريالانىپ, وسى ماسەلە كەڭىنەن باياندالدى. قالدىقتار اۋىز سۋ ارقىلى ادام اعزاسىنا, شايىندى سۋ جايىلعان ورىستەن قورەكتەنگەن مالعا دا كەرى اسەر ەتىپ جاتىر. سول مال ونىمدەرىن كۇندەلىكتى پايدالانىپ وتىرعان بارشا تۇرعىندار جاپپاي ىندەتكە ۇشىراۋى دا مۇمكىن. جوعارىدا اتالعان ەلدى مەكەندەردىڭ قوسالقى شارۋاشىلىقتارىنداعى مالدان الىنعان ەت جانە ءسۇت ونىمدەرى قالا بازارلارىنا جەتسە تارازدىقتارعا دا قاۋىپ توندىرمەسىنە كىم كەپىل؟ دەمەك تاراز قالاسىنىڭ كارىز جۇيەلەرىنەن شىققان لاس سۋ مەن وندىرىستە جانە ونەركاسىپ قاجەتىنە پايدالانىلعان شايىندى سۋ كەز كەلگەن ۋاقىتتا توتەنشە جاعدايعا ۇشىراتۋى عاجاپ ەمەس.
وركەنيەتتى, دامىعان ەلدەردە كارىز سۋى مەن شايىندى سۋ تازارتىلىپ, تىڭايتقىشقا, باسقا دا قاجەتتىلىكتەرگە جۇمسالادى. ەندەشە مۇنداي تاجىريبەنى تاراز قالاسىندا دا قولدانۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىز. ءبىز وسى ماسەلەلەردى ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ نازارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالمەن جەتكىزىپ, تاراز قالاسىندا شايىندى سۋدى تازالايتىن قازىرگى زامانعى تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان قوندىرعىلار ورناتۋ ءۇشىن 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ بارىسىندا جەرگىلىكتى ورگاندار بولجامداپ وتىرعان 12,0 ملرد تەڭگە قارجىنى قاراستىرۋعا ىقپال ەتۋىن سۇرادىق.
ءابدالى نۇراليەۆ,
سەنات دەپۋتاتى
