جۋىردا ءوڭىر باسشىسى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن اپپارات جينالىسىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اناتولي شكارۋپا كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا قاتىستى ەسەپ بەرگەن بولاتىن. جاۋاپتى تۇلعا كەلتىرگەن رەسمي مالىمەتتەر كوڭىلدەگى الاڭنىڭ مۇرتىن ازداپ بولسا دا باسقانداي بولدى.
– جاۋىن-شاشىننىڭ كوپ جاۋۋىنا جانە قاردىڭ كۇرت ەري باستاۋىنا بايلانىستى 21-24 ناۋرىز ارالىعىندا وبلىستا قارعىن سۋ ءۇش ەلدى مەكەندەگى 12 تۇرعىن ۇيگە كىرگەن. بۇلار – تەمىرتاۋدا, اباي قالالارىنداعى جانە بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ كوكپەكتى كەنتىندەگى ۇيلەر. بارلىق ۇيلەردەن سۋ سورىلىپ شىعارىلدى. ۇيلەر بۇزىلعان جوق. ۋاقىتىندا ءۇش ادام ەۆاكۋاتسيالانىپ, ءبىراز ۋاقىت تۋىستارىنىڭ ۇيىندە بولدى. قازىرگى تاڭدا ولار ءوز ۇيلەرىنە ورالدى, – دەپ مالىمدەدى ول.
قارقارالى جانە بۇقار جىراۋ اۋداندارىندا اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ءتورت بولىگىندە سۋ ءجۇرىپ كەتىپتى. ولاردىڭ ەكەۋىندە قازىرگى ۋاقىتتا قوزعالىس قايتا قالپىنا كەلتىرىلگەن. قارقارالى اۋدانىنداعى «ىنتالى –بەسوبا» جانە «تالدى – اقباي–قىزىلباي» اۆتوجولدارىنىڭ بولىكتەرىندە جولدىڭ بەتكى قاباتىن سۋ شايىپ كەتكەندىكتەن, قوزعالىس شەكتەلگەن. وندا قازىر قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«مۇز كەپتەلىستەرىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا نۇرا وزەنىندە جارىلىس جۇمىستارى وتكىزىلدى. ع.مۇستافين كەنتى مەن بۇقار جىراۋ اۋدانىنداعى پەتروۆكا اۋىلدارى ماڭىنداعى اۆتوموبيل كوپىرلەرىندە 44 كيلو جارىلعىش زات پايدالانىلدى», دەپ حابارلادى اناتولي شكارۋپا.
جالپى, وبلىستاعى كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا قاتىستى جاعداي تۇراقتى دەۋگە نەگىز بار. سامارقان سۋ قويماسىندا 26 ناۋرىزدان باستاپ سۋ جىبەرۋ كولەمى سەكۋندىنا 120 تەكشە مەترگە دەيىن ۇلعايتىلعان.
ءوڭىر باسشىسى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ شارالارىن جانداندىرۋدى تاپسىردى.
– سۋ ءجۇرۋى مۇمكىن دەگەن بارلىق اۆتوجولداردىڭ بولىكتەرىن ارالاپ شىعۋ كەرەك. قاجەت بولعان جاعدايدا قوسىمشا سۋ وتكىزۋ قۇبىرلارى ورناتىلۋى ءتيىس. ۇيلەرگە سۋ كەتۋگە جول بەرمەڭىزدەر. بىزگە توتەنشە جاعدايدى جويۋ ءۇشىن قىرۋار كۇش جۇمساۋدىڭ كەرەگى جوق. ولاردىڭ الدىن الۋىمىز قاجەت. سۋ جۇرەتىن جەرلەرى تار بولىكتەردە ادامدار مەن تەحنيكانى كوبىرەك جۇمىلدىرىڭىزدار. كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا قاتىستى جاعداي – بۇگىنگى كۇننىڭ نەگىزگى ماسەلەسى. قار ەندى عانا ەري باستادى, – دەدى ەرلان قوشانوۆ.
* * *
كوكتەم كەلىپ, قار ەري باستاعالى وبلىستا سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالار قىزا ءتۇستى. بۇل ىسكە وبلىستىق باسقارمالار, كوممۋنالدىق قىزمەتتەر, بىرقاتار كاسىپورىندار مەن ۇيىمدار بەلسەنە اتسالىسۋدا.
– سۋ تاسقىنىنىڭ قاۋىپى بار اۋماقتاردا تۇراتىن 7000-عا جۋىق ادام قامتىلىپ, حالىقپەن 75 رەت كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى. سۋ تاسقىنىنا قارسى قاجەتتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ, ينەرتتى ماتەريالداردىڭ قورلارى قۇرىلعان. بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا وزەندەردەگى, سۋ قويمالارىنداعى, گيدروتەحنيكالىق عيماراتتارداعى سۋ تاسقىنىنىڭ ءوتۋىن قاداعالاۋ ماقساتىندا 54 بەكەت جۇمىس ىستەپ تۇر. سۋ تاسقىنى قاۋپى كۇشەيگەن جاعدايدا وبلىستىڭ ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتتەرىنىڭ جالپى سانى 7403 ادام, 2665 تەحنيكا بىرلىگى مەن 125 ءجۇزۋ قۇرالدارى ساقاداي ساي تۇر, – دەپ حابارلادى قاراعاندى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ وكىلدەرى.
سونىمەن قاتار ارىقتار مەن وزەكشەلەردى تازالاۋ, تەرەڭدەتۋ, سۋ اعىزعىشتارىن جانە سۋ جىبەرۋدى كەڭەيتۋ جۇمىستارىن اتقارۋ تۋرالى ۇسىنىستار ارنايى جاسالعان جۇمىس كەستەسىنە ساي جۇرگىزىلۋدە. جۋىردا عانا سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە دايىندىق شەڭبەرىندە قاراعاندى قالاسى توتەنشە جاعدايلار باسقارماسىمەن بىرگە فەدوروۆ سۋ قويماسىنىڭ ارنالارىن قامىس پەن تالداردان تازارتۋ جۇمىستارى اتقارىلدى. اتالعان شاراعا قاراعاندى وبلىسى تج دەپارتامەنتىنىڭ, ۇلتتىق ۇلان №52859 اسكەري ءبولىمىنىڭ جانە «بلاگوۋسترويستۆو» قمكو كۇشتەرى مەن قۇرالدارى جۇمىلدىرىلعان. سول كۇنى سوقىر وزەنى ارناسىنىڭ 1300 مەتر جەرى تازارتىلدى. سونداي-اق قاراعاندىنىڭ كۋريانوۆسك, ر.ليۋكسەمبۋرگ, مۋرمانسكايا, چاپاەۆ, زاۆودسكايا, ارباتسكايا, كرىمسكايا, تولستوي, سۋريكوۆ, ماشينيست سياقتى جەكەمەنشىك ۇيلەر كوپ شوعىرلانعان كوشەلەردە رەيد ۇيىمداستىرىلعان. رەيد بارىسىندا قارعىن سۋدىڭ كەدەرگىسىز ءوتۋى ءۇشىن سۋ وتكىزگىش قۇبىرلار, ارىقتار جانە ولاردىڭ ارنالارىن ۋاقتىلى تازالاۋ, جەكە اۋلالاردان قاردى شىعارۋ جانە تازالاۋ بويىنشا حالىققا تۇسىندىرمە جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
تولاسسىز جاۋعان جاڭبىر مەن قاردىڭ ەرۋى سالدارىنان تەمىرتاۋ قالاسىنداعى جەتى جەكەمەنشىك ءۇيدى سۋ باسقان ەدى. تجد بولىمشەلەرى, جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى جانە باسقا دا جۇمىلدىرىلعان كۇشتەر اپات زارداپتارىن جويۋمەن اينالىستى. سونىمەن قاتار بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ كوكپەكتى كەنتىندە, اباي قالاسىندا ءتورت ءۇيدى سۋدان تازارتۋ جۇمىسى جۇزەگە اسقان. قازىرگى تاڭدا قاۋىرت ناۋقانعا بايلانىستى ءتيىستى شارالار قولعا الىنىپ, سۋ تاسقىنى تۋرالى ەسكەرتۋلەر جاسالۋدا. ءۇيدىڭ يەسى بولماي قالعان جاعدايدا, سۋدىڭ تاسۋى بايقالعان كەزدە قانداي ارەكەت ەتۋ كەرەكتىگى جازىلعان ەستەلىك حابارلاما قاعازدى قالدىرۋ دا قاراستىرىلعان. ارنايى جۇمىس كەستەسى بويىنشا قار تازالاۋ جۇمىستارى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن, كەرەك بولىپ جاتسا ءساۋىر ايىندا دا جالعاسىن تابادى.
قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى