ال بۇگىنگى ايتىستى وتكىزۋدەگى ماقساتىمىز – ادەت-عۇرپىمىزدى, سالت-داستۇرلەرىمىزدى ۇلىقتاۋ, تاربيە, وتباسى قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋ. جاسىراتىنى جوق, قازىر «ايتىس دىنگە ساي ەمەس, ونى اسپەتتەۋدىڭ قاجەتى نە؟» دەگەن سىڭارجاق پىكىر ايتاتىن ادامدار بار ارامىزدا. ءبىز ايتىستى اقشامىزدىڭ, دۇنيەنىڭ كوپتىگىنەن وتكىزىپ جاتقان جوقپىز, بۇل – ەلىمىزگە, جەرىمىزگە, ۇلتقا, ۇرپاققا قاجەت دۇنيە. پايعامبارىمىزدىڭ زامانىندا جاسى وزىمەن شامالاس حاسان يبن ساليد دەگەن اتاقتى اقىن بولعان. پايعامبارىمىزدىڭ جانىندا بىرگە جۇرگەن. ۇلكەن ءبىر جيىندا پايعامبارىمىز اقىنعا قاراپ تۇرىپ: «ەي, حاسان, ايت, سويلە, اللانى ۇلىقتا. ءدىنىڭدى جەتكىز. مۇسىلماندىقتىڭ, يماندىلىقتىڭ قانداي ەكەندىگىن ايت» دەگەن. حاسان جىرلاعاننان كەيىن مۇسىلمانداردىڭ رۋحى بيىكتەپ, ارۋاعى كوتەرىلگەن. مەرەيى ۇستەم بولعان. سوندا پايعامبارىمىز ۇستىندەگى شاپانىن اقىنعا جاپقان. قازاقتىڭ اقىنىن سىيلاپ, ۇستىنە شاپان جابۋى, قۇرمەت كورسەتۋىنىڭ سەبەبى دە سول. سوندىقتان ايتىس پايعامباردىڭ جولى, پايعامبار سۇننەتى», - دەدى قمدب-نىڭ وسكەمەن ءوڭىرى بويىنشا وكىل يمامى, وبلىستىق «حاليفا التاي» مەشىتىنىڭ باس يمامى ەرمەك قاجى مۇقاتاي ۇلى ايتىستىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا سويلەگەن سوزىندە.
قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ وسكەمەن ايماعى وكىلدىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن, «كەرەكۋدىڭ سولاقايى» اتانعان بەلگىلى ايتىسكەر, «شىعىس اقپارات» مەدياحولدينگى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سەرىك قۇسانباەۆ جۇرگىزگەن, اقىن, جازۋشى, قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ وبلىستىق فيليالىنىڭ جەتەكشىسى الىبەك قاڭتارباەۆ باستاعان قازىلار تورەلىك ەتكەن ءسوز دوداسىنا 10 اقىن قاتىسىپ, باعى مەن بابىن بايقادى.
قاي كەزدە دە ءسوز باستاۋ قيىن عوي. ساحناعا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ شىققان سەمەيلىك ماناربەك ساتىبالدى مەن اياگوز اۋدانىنىڭ نامىسىن قورعاعان نۇرجان قايرات ۇلى ايتىستىڭ تاقىرىبىن بارىنشا اشۋعا تىرىسىپ, وتباسى, تاربيە, ءدىن جايىندا وي تولعادى. قازىرگى ۋاقىتتا وبلىس تۇرعىندارىن ابىگەرگە سالىپ جاتقان تاسقىن دا اقىنداردىڭ قىراعى نازارىنان تىس قالعان جوق.
دەگەنمەن بۇل سىندا ء«بىر ادامنىڭ ساۋاتسىز جۇمىسىنان, مىڭ ادامنىڭ تاعدىرى سىنالادى» دەپ ءسوز ساباقتاعان الاش قالاسىنىڭ اقىنى ماناربەك جوعارى ۇپاي الدى. بۇدان كەيىن كوكپەكتىنىڭ اتىنان سىنعا تۇسكەن فارحات مارات ۇلى مەن بۇگىندە ءتىلسىز جاۋمەن ارپالىسىپ جاتقان گلۋبوكوە اۋدانىنىڭ تۋماسى قۋانىش ەركىن ۇلى ساحنا تورىنە كوتەرىلىپ, جىر دوداسىنىڭ كورىگىن ودان ءارى قىزدىرا ءتۇستى. قوس ايتىسكەر دە ءسوزىنىڭ ء«بىسىمىللاسىن» زالدىڭ جارتىسىنان استامىن تولتىرىپ وتىرعان سولداتتاردى جىرعا قوسۋدان باستادى. قۋانىش «اسكەريلەر ايتىس كورىپ وتىر بۇگىن, ەلىمىزدە ەش سوعىس بولماعاسىن» دەپ تولعاسا, فارحات «دكم-ءنىڭ ىشىندە جىر جاۋىپ تۇر, سىرتىندا نۇر جاۋىپ تۇر, توردە اقىنى, زالىندا اسكەرى وتىرعان قازاق دەگەن ءدۇر حالىق بۇل» دەپ ءتۇيدى. ۇستىنە اپپاق كيىم كيىپ كەلگەن قارسىلاسىن «اق كيىمدى دەنەلى جوق ساقالى» دەپ ءبىر قاعىپ, ءوزىنىڭ جاسىل كاستوممەن كەلگەنىن: «قىس پەن كوكتەم ايتىسسا ناۋرىزدا, سوڭىندا كىم جەڭەرى بەلگىلى عوي» دەپ ادەمى ازىلمەن ورە بىلگەن قۋانىشقا اق ۇعىمىنىڭ قاسيەتىن تىزبەلەي كەلىپ فارحات: «سوندىقتان اق پەن كوكتى سالىستىرما, قاشاندا اققا قۇداي جاق ەمەس پە؟» دەپ ورامدى جاۋاپ قايىردى. ءۇشىنشى جۇپ بولىپ ۇلاندىق جانات راسىلحان مەن وسكەمەندىك گۇلنۇر زۇلقارشىن ونەر كورسەتتى. تاقىرىپقا تەرەڭ بويلاماسا دا قىز بەن جىگىتتىڭ ايتىسىن كورسەتۋگە تالپىنعان قوس اقىن اۋەلدە تارتىنشاقتاعانىمەن ءسوز دوداسىنىڭ سوڭىنا قاراي قىزا ءتۇسىپ, قولدارىنا ميكروفون الىپ, تىك تۇرىپ ايتىسىپ, ازەر دەگەندە تىزگىن تارتتى. ايتىستىڭ ءتورتىنشى جۇبى سەمەيلىك سەرىك قۋانعان مەن زايساندىق ءناريا اقبابانىڭ جىر سايىسى دا كورەرمەن كوڭىلىنەن شىقتى دەۋگە بولادى.
بۇل سىندا «بەرەرى جوق بەس كۇندە, قازاعىمدى بەرەكەدەن ايىرما» دەپ ولەڭنەن ورنەك سالعان سەرىك قۋانعان باسىمدىعىن تانىتتى. «سوڭعى تۇيەنىڭ جۇگى اۋىر» دەگەندەي, ساحناعا سوڭعى, بەسىنشى جۇپ بولىپ ەسىمى كوپكە بەلگىلى اسلان عافۋروۆ پەن جاس تالانت, جاڭا ەسىم, وسكەمەندەگى س.امانجولوۆ اتىنداعى شقمۋ-ءدىڭ دايىندىق كۋرسىندا ءتالىم الىپ جۇرگەن گۇلجان ىقىلاس شىقتى. اسەت پەن كەمپىربايدىڭ قوشتاسۋ اۋەنىنە سالعان اسلان عافۋروۆپەن ءسوز قاعىستىرعان 17 جاستاعى بويجەتكەن قارسىلاسىم قارىمدى دەپ تارتىنعان جوق.
تالاي جىر باسەكەسىندە توپ جارىپ, ابدەن ىسىلعان اسلان اقىن ەر ايتىسكەرلەردىڭ ەجەلگى ادەتىمەن توقال تاقىرىبىنا ويىسقاندا التايدىڭ ار جاعىنان قازاقىلىقتىڭ ۋىزىن قانىپ ىشكەن قارىنداسى اقىن اعاسىن جەزدە بەن بالدىز ايتىسىنا شاقىردى. «ق ۇلىنشاق ويناقتاسا قۇت بولادى, اتان تۇيە ويناقتاسا جۇت بولادى» دەپ ءسوز اراسىندا قارسىلاسىنىڭ جاستارمەن بىرگە سايىسقا تۇسكەنىن دە سىن ساداعىنا العانداي بولدى. اسلان عافۋروۆ تالاي دوداعا تۇسكەن, ءجون-جورالعىنى بىلەتىن اقىن عوي. «بۇلاق كورسەڭ كوزىن اش» دەگەندەي, كورەرمەندى دە, ءوزىن دە ۇلكەن ايتىسقا العاش قاتىسىپ وتىرسا دا باتىلدىعىمەن ءتانتى ەتكەن بويجەتكەنگە ايتىس سوڭىندا اعالىعىن كورسەتىپ, باتاسىن بەرىپ, گۇل شوعىن ۇسىندى.
ايتىستىڭ ەكىنشى كەزەڭىنە قازىلاردان جوعارى ۇپاي العان ءتورت اقىن شىقتى. ءسوز دوداسىن قۋانىش ەركىن ۇلى مەن گۇلجان ىقىلاس باستاپ, فارحات مارات ۇلى مەن سەرىك قۋانعان تۇيىندەدى. ايتىس قورىتىندىسىندا جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىندى وبلىستىق دەڭگەيدەگى ايتىسقا العاش رەت قاتىسسا دا ورەلى ونەر كورسەتكەن گۇلجان ىسقىلاس يەلەندى. ەكىنشى ورىن ايتىس ارداگەرى قاليحان التىنباەۆتىڭ جولىن جالعاپ جارمادا تۋسا دا كوكپەكتىنىڭ نامىسىن قورعاپ جۇرگەن فارحات مارات ۇلىنا بۇيىردى. ءبىرىنشى ورىندى «بۇگىندە كوپ سويلەيتىندەر كوبەيدى, سويلەي الاتىنداي ازايدى» دەپ وي تولعاعان سەرىك قۋانعان الدى. باس جۇلدە – قاجىلىق ساپارىن «كەمەدەي قالىپ قويعان قازىعۇرتتا, جەتە الماي قاپ جۇرمەيىن قاجىلىققا» دەپ جىر اعىنىن سەلدەتكەن گلۋبوكوە اتىنان دوداعا تۇسكەن قۋانىش ەركىن ۇلى ەنشىلەدى. سونىمەن قاتار وبلىستىق مەشىت شەشىمىمەن اسلان عافۋروۆقا ۋمرا قاجىلىقتىڭ جولداماسى تابىس ەتىلدى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
وسكەمەن
