بۇگىندە ويى وزىق وقۋشىلار ءۇشىن عىلىمي الاڭ رەتىندە قالىپتاسىپ ۇلگەرگەن كەزدەسۋگە 200-دەن استام وقۋشى قاتىستى. ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى قارساڭىنداعى باسقوسۋ National geographic تۇسىرگەن «استانا – بولاشاقتىڭ قالاسى» ءفيلمىنىڭ كورسەتىلىمىمەن باستالدى. سونداي-اق استانالىق ونەرپاز وقۋشىلار ەڭسەلى ەلوردا بەينەسىن ايشىقتاعان «Astanaland» ميۋزيكلىن ۇسىندى.
ناۋرىز كەزدەسۋلەرىن اشقان نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسقارما ءتورايىمى كۇلاش ءشامشيدينوۆا استانانىڭ قالىپتاسۋ تاريحىنا توقتالىپ, ەلوردانىڭ ەڭسەسىن تىكتەۋدەگى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەڭبەگى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كۇلاش نوعاتايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, 1994 جىلى ەل استاناسىن اقمولاعا كوشىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعاندا قالا حالقى نەبارى 290 مىڭ ادامدى قۇراسا, جىلدان جىلعا جىلدام قانات جايىپ, جايناي تۇسكەن جاڭا قالادا قازىر 1 ميلليوننان استام حالىق تۇرادى. كۇن سايىن استانادا 75-80 ءسابي دۇنيەگە كەلەدى. قالا كەلبەتى دە تۇبەگەيلى وزگەرىپ, زاماناۋي ينفراقۇرىلىم قالىپتاسىپ ۇلگەردى. قازىر ۇزىندىعى 1049 شاقىرىمدى قۇرايتىن 953 كوشە بار, قالا اۋماعى 500 شارشى شاقىرىمعا ۇلعايدى. استانانىڭ ارقا توسىنە اۋىسۋى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دا قارقىندى دامۋىنا ىقپال ەتىپ, ادامي كاپيتالدىڭ ارتۋىنا جاعداي جاسادى.
«2008 جىلى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاعى ءبىر تاريحي شەشىم قابىلدادى. سول جىلى 12 ناۋرىزدا قازاقستاندا جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكا باعىتىنداعى 20 زياتكەرلىك مەكتەپ قۇرۋعا تاپسىرما بەردى. بۇل ۇلتتىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن تاربيەلەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءبىلىم سالاسىنداعى سەرپىندى جوباعا اينالدى. العاش رەت استانا قالاسىندا فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى مەكتەپ وقۋشىلارعا ەسىگىن ايقارا اشتى. قازىر بارلىق ءوڭىردى قامتىعان 20 زياتكەرلىك مەكتەپتە 15 مىڭعا جۋىق وقۋشى وقيدى. بۇگىنگە دەيىن 5660 تۇلەك قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىپ, تۋعان ەلى مەن جەرىنە قىزمەت ەتۋدە» دەدى ك.ءشامشيدينوۆا.
اتالعان شاراعا يتاليادان ارنايى كەلگەن پروفەسسور, «Sergio Ferrandi Bureau» باس ساۋلەتشىسى سەردجيو فەرراندي سمارت-سيتي جوباسى تۋرالى اڭگىمەلەدى. ول گرەك ويشىلى پلاتونداردان باستاپ ادامزات بالاسى قالا تۇرمىسىن قالاي قولايلى ەتۋگە بولاتىنى جونىندە وي كەشىپ كەلە جاتقانىن, قازىرگى ۋاقىتتا ءىرى شاھارلاردىڭ دەنى سمارت جۇيەگە كوشىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. يتاليالىق ساۋلەتشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە حالىقتىڭ 85 پايىزى قالادا تۇرادى. سوندىقتان قالادا قىزمەت كورسەتۋدىڭ وتە ىڭعايلى بولعانى ءجون. ويتكەنى قالاداعى كولىك اعىنى, لاستانۋ دەڭگەيى تۋرالى اقپاراتتاردى الىپ قانا قويماي, اتالعان ماسەلەنى شەشۋدە ونى ۇكىمەتتىك ورگاندارعا جىبەرۋ وتە وزەكتى. وسى ورايدا «اقىلدى قالا» جۇيەسىن ءتيىمدى پايدالانا بىلگەن ابزال. ماسەلەن, اقىلدى قالالار ينتەرنەت دۇنيەسىن تۇرعىندار ءۇشىن قولايلى ءارى ورتالىقتاندىرىلعان ينفراقۇرىلىم قۇرۋعا پايدالانادى. بۇل ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋعا, كولىك كەپتەلىسىن شەشۋگە, ءموبيلدى جانە قاۋىپسىز قوعام قالىپتاستىرۋعا, سونداي-اق تۇرعىندار دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا, جاساندى ينتەللەكت ورتاسىن تۇزۋگە وڭ ىقپالىن تيگىزەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, كەيبىر ەلدەر بۇرىنعىداي ەلەكتر قۋاتىنا ۇنەمى قوسىلىپ تۇرۋدى قالايدى. بىراق ەلەكتر قۋاتىن ءتۇرلى سەكتوردا پايدالانۋدىڭ ساراپتاماسىن جاساۋ ارقىلى ونى تاراتۋ جەلىسىن وڭتايلاندىرۋعا بولادى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەلەكتر قۋاتىنىڭ تارالىمى مەن ۇنەمدى پايدالانۋى جاقسارا تۇسەدى. «قازاقستان اقپاراتتىق جانە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىندا ايتارلىقتاي جەتىستىككە قول جەتكىزىپ وتىر. استانا بۇگىندە ءومىر سۇرۋگە قولايلى قالالار قاتارىنا ەندى. الەۋمەتتىك نىساندار مەن جول-كولىك قوزعالىسى, اقىلدى ينفراقۇرىلىم قۇرۋ, تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا جاعداي جاسالدى», دەدى س.فەرراندي.
قازاق باس ساۋلەت-قۇرىلىس اكادەمياسى ديزاين فاكۋلتەتىنىڭ پروفەسسورى, ارحيتەكتۋرا دوكتورى ءلاززات نۇرقىشەۆا ديزايندىق جوبالاۋدا سمارت جۇيەسىن قولدانۋ وتە ىڭعايلى ەكەنىن, قازىر ستۋدەنتتەر وسى تەحنولوگيا بويىنشا وزدەرىنىڭ ءتۇرلى جوبالارىن جۇزەگە اسىرىپ جاتقانىن جەتكىزدى. وسى تەحنولوگيا ارقىلى جاستاردىڭ قالانى لاستاماۋ, جينالمالى جيھازدار جاساۋ, كولەمى شاعىن پاتەرلەردىڭ سىيىمدىلىعىن ارتتىرۋ, اس ءۇي جيھازدارى مەن جابدىقتارىن ورنالاستىرۋ, كوپقاباتتى عيماراتتاعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان تاسىمال قۇرالى جانە جاتتىعۋ زالدارىن ءتۇزۋ, جىلجىمالى تۇرعىنجايلار جاساۋ سياقتى ءتۇرلى جوبالارى موبيلدىلىگىمەن, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىمەن, قولايلىلىعىمەن ەرەكشەلەنەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ناۋرىز كەزدەسۋلەرى اياسىندا وقۋشىلار استانانىڭ ساۋلەتىنە ساۋلەت قوساتىن 90-عا جۋىق جوبالارىن تانىستىردى. بۇل جوبالار ەلوردانى جوعارى تەحنولوگيالى, اقىلدى, فۋتۋريستىك, تازا, جاسىل, بالالار جانە ينكليۋزيۆتى قالا رەتىندە كورگىسى كەلەتىن بالالاردىڭ ۇشقىر قيالى مەن ءبىلىم-بىلىگىن پاش ەتەدى. ماسەلەن, اتىراۋلىق 10 سىنىپ وقۋشىسى ارسەني كان كوشەلەردى جارىقتاندىرۋدىڭ بالامالى مۇمكىندىگىن ۇسىنادى. ونى قالا كوشەلەرىندە, جەراستى كەنىشتەرىندە, مۇناي پلاتفورمالارىندا, زاۋىتتاردا پايدالانۋعا بولادى. ال اقتاۋ قالاسىنان كەلگەن 11 سىنىپ وقۋشىسى نازەركە امانقوسوۆانىڭ جوباسى استاناعا ينجەنەرلىك جانە ارحيتەكتۋرالىق تەحنولوگيالاردى تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە ءتيىمدى پايدالانۋعا وي سالادى. ايتالىق, ءۇيدىڭ جوعارى بولىگىنە جىلىجاي, تومەنگى قاباتىنا اۆتوتۇراق جانە قالدىق سۋدى قايتا وڭدەۋ تەحنولوگيالارىن ورناتۋ, كوممۋنالدىق تۇرعىدان قالا ورتالىعىنان تاۋەلسىز ەتۋ, كاسىپكەرلىك نىساندارىن ورنالاستىرۋ, ەكولوگيالىق كوزقاراس قالىپتاستىرۋ, قاۋىپسىزدىكتى باسقارۋ سىندى كوپتەگەن ەرەكشەلىكتەرىمەن تارتىمدى.
«بولاشاق قالاسى: ەلوردا ساۋلەتى» اتتى بيىلعى ناۋرىز كەزدەسۋلەرىن ەلىمىزدىڭ 3 جوعارى وقۋ ورنى, اتاپ ايتقاندا, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, قازاق باس ساۋلەت-قۇرىلىس اكادەمياسى جانە ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى قولداپ وتىر. سونداي-اق اتالعان شاراعا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى «موبەتەكس گرۋپپ» ساۋلەت-قۇرىلىس كورپوراتسياسى, BI group, تۇڭعىش پرەزيدەنت كىتاپحاناسى, قازمەديا ورتالىعىنىڭ مەديا مەكتەبى, «استاناباسجوسپار» عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالاۋ ينستيتۋتى دا اتسالىسۋدا. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار استانانىڭ ايگىلى ساۋلەتتىك نىساندارىن ارالاپ كورىپ, ەلوردا عيماراتتارىن جوبالاعان بەلگىلى ساۋلەتشىلەرمەن جۇزدەستى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
