قازاقستان • 16 ناۋرىز, 2018

جەتى جاسار بالانىڭ تاعدىرى بىرنەشە سالاداعى پروبلەمانىڭ شەتىن شىعاردى

545 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇكىل ەل نازارى اۋعان جەتى جاسار بالاعا قاتىستى وقي­عا وڭىردەگى ءبىلىم, قۇقىق قور­عاۋ سالالارىنا قاتىستى كوپ­تە­گەن پروبلەمانىڭ شەتىن شى­عاردى. اسىرەسە سارىاعاش اۋدا­نىن­داعى ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى زاڭ­سىز­دىقتار جونىندە سىبايلاس جەمقورلىققا, بالالار قۇقىنىڭ قورعالۋىنا بايلانىستى سىن كەشەگى كۇنگە دەيىن دە ايتىلىپ كەلگەن بولاتىن. 

جەتى جاسار بالانىڭ تاعدىرى بىرنەشە سالاداعى پروبلەمانىڭ شەتىن شىعاردى

اۋداندا وسى ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى ءبىر ەمەس, 4 كاسىپوداق كوميتەتى قۇرىلعان. ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ ءوز مۇددەسى بار. قىسقاسى, كەشەگى وقيعا وبلىس دەڭگەيىندە ءبىلىم سالاسىنا تەرەڭ تالداۋ جۇرگىزىپ, كەمشىلىكتەر بويىنشا ءتيىستى شارا قولدانۋعا تۇرتكى بولىپ وتىر. بۇل ورايدا ارنايى جۇمىس توبى دا قۇرىلدى.

وقيعانىڭ اق-قاراسىن قۇقىق قورعاۋ ورىندارى انىقتاپ, قورىتىندى شىعارار. الايدا جەتى جاستاعى بالانىڭ تاعدىرى جۇرتتى الاڭداتىپ وتىر. ەسەي­مەي جاتىپ ەرەسەكتەردىڭ ءوزىن ەسەڭگىرەتەردەي پسيحولو­گيالىق سوققى العان بالانىڭ ەرتەڭگى كۇنى نە بولماق؟ ۋاقىت ەمشى ەكە­نىن ايتىپ, جاقىندارى جۇ­بانار, وقيعا دا بىرتە-بىرتە ۇمى­تىلار. دەسەك تە اناسى الىستا جۇرگەن, اكەسىز ءوسىپ كەلە جاتقان ۇلدىڭ باسىنان وتكەن جاعداي وزگەگە ساباق بولدى, قاراپايىم حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا دەر كەزىندە ءمان بەرۋ, اياقسىز قال­دىرماۋ, ۋشىقتىرماۋ قا­جەتتىگىن اڭعارتتى. ال بالا­نىڭ قازىرگى جاعدايىنا الاڭداۋعا نەگىز جوق ەكەنىن وڭتۇستىك قا­زاق­ستان وبلىسىنا ارنايى كەلگەن بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل, ءماجىلىس دەپۋتاتى زاعيپا باليەۆا مالىمدەدى. 

جاعدايدىڭ شۇعىل ارەكەتتى قاجەت ەتەتىنىن ەسكەرگەن زاعيپا باليەۆا تۇندەلەتە كەلىپ, ءوڭىردىڭ ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى قايرات دالبەكوۆپەن جانە ءجابىر كورگەن 7 جاسار بالا­نىڭ تۋىستارىمەن كەزدەستى. بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ ايتۋىنشا, مونيتورينگتىك توپ بالانىڭ جاعدايىن تەكسەرىپ شىققان. «مونيتورينگ توبى بالامەن بىردەن جولىعا المادى. وسىدان كەيىن ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگان وكىلدەرىمەن سويلەستىم. ولار كەشەندى, تاۋەلسىز ساراپتاما جۇرگىزۋگە دايىن. بالانى ءوز كوزىممەن كورىپ, جاعدايىن ءبىلۋ ءۇشىن شىمكەنتكە كەلدىم. ونىڭ جاعدايىمەن تانىسىپ شىق­تىم. قانداي جاعدايدا ەكە­­نىن ءبىلدىم. قازىر ول قاۋىپسىز جەر­دە. بالامەن بىرگە اجەسى جا­نە نا­عاشى اپكەسى ءجۇر. انا­سىن كوپ ۋاق­ىت بويى تابا الما­دىق, انا­سىمەن سويلەستىم, ول دا كەلىستى. ەندى استانادا كەزدە­سە­مىز, ولار مەنىمەن بىرگە استا­نا­عا ۇ­شادى», دەدى زاعيپا باليەۆا. 

 قازىر مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما جۇرگىزۋ ءۇشىن بار­لىق جاعداي جاسالىپ وتىر. سا­راپتاما وتكىزۋگە پسيحولوگ, پسيحياترلار, بالالار دارىگەرلەرى سياقتى بارلىق ماماندار تارتىلادى. زاعيپا باليەۆانىڭ ايتۋىنشا, استانادا ساراپتاما جاساۋ ءۇشىن تاعى 2 كۇندەي ۋاقىت كەرەك. «ساراپتامانىڭ قورىتىندىسى شىققاننان كەيىن ناقتى شەشىمدەر قابىلدانادى. ەگەر بالانىڭ راسىمەن زورلان­عانى دالەلدەنسە, وعان جاۋاپتى بارلىق ادامداردىڭ ءتيىستى جازاسىن الۋىن تالاپ ەتەتىن بولامىن. ەگەر راستالماعان جاعداي­دا مەن بالانىڭ قۇقىقتارى­نىڭ جان-جاقتى قورعالۋىن باقى­لاۋعا الامىن. سونداي-اق كۇ­دىك­كە ىلىنگەن بالالاردىڭ دا زاڭدى قۇقىقتارى بار. ولار­دىڭ زورلاۋ ارەكەتتەرىنە قا­تىس­­تىلىعى دالەلدەنسە, زاڭ جۇ­زىن­دە جازاسىن الاتىن بولا­دى. بىراق قۇقىقتارى تولى­ع­ى­مەن ەسكەرىلەدى», دەدى زاعي­پا باليەۆا. سونداي-اق دەپۋتات بولاشاقتا بالانىڭ باس­قا جاق­قا قونىس اۋدارۋى جانە باس­پانامەن قامتاماسىز ەتىلۋى­نە جاعداي جاساۋ ماسەلەسى قا­راس­تىرىلىپ جاتقانىن ايتتى. بالا قازىر تولىقتاي مەملە­كەت قام­قورلىعىنا الىنعان. 

وقيعاعا بايلانىستى وڭتۇس­تىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىم­دىگىندە وتكەن وتىرىستا ءوڭىر باسشىسى جانسەيىت تۇي­مەباەۆ اتالعان وقيعا دەر كە­زىن­دە نا­زار­عا الىنىپ, ءتيىستى جۇ­مىس­­تار اتقارىلماعاندىقتان بۇ­قارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن قوعام اراسىندا رەزونا­نس تۋدىرعانىن ايتىپ, جاۋاپ­تى ازاماتتارعا شارا قول­دا­نىلاتىنىن جەتكىزدى. اتال­عان ماسەلە بويىنشا تەرگەۋ امال­­دارىنىڭ وبەكتيۆتى جانە جان-جاقتى جۇرگىزىلۋىن قام­تا­ماسىز ەتۋ ءۇشىن, تەرگەۋ امالدارى اياقتالعانعا دەيىن وسى وقيعاعا قاتىستى بارلىق لاۋازىمدى تۇلعالار مەن جاۋاپتى قىزمەتكەرلەر ءوز قىزمەتتەرى­نەن ۋاقىتشا شەتتەتىلدى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ۇ.سادى­بەكوۆك­ە قاتاڭ ەسكەرتۋ بەرىل­دى. سونداي-اق سارىاعاش اۋدان­دىق جەرگىلىكتى پوليتسيا قىز­مەتىنىڭ باسشىسى و.بەردالى مەن سارىاعاش اۋدانى, اباي اۋىل­دىق جەرگىلىكتى پوليتسيا بولىم­شەسىنىڭ باسشىسى ءا.يبرا­گيموۆ, يۋۆەنالدى پوليتسيا بو­لىمشەسىنىڭ №73, №74 جالپى ورتا مەكتەپتەرىنە جاۋاپ­تى پوليتسيا ينسپەكتورى ق.ساريەۆ قىزمەتتەرىنەن بوساتىلدى. ال اۋدانداعى جاعدايدى دەر كە­زىن­دە نازارعا الىپ, ءتيىستى شارا قابىلداماعان اۋدان اكىمى ق.ابدۋاليەۆكە قاتاڭ سوگىس جاريالاندى. بۇدان بولەك وبلىس اكىمى سالاعا جاۋاپتى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ق.قىستاۋباەۆقا شارا قولدانۋدى جانە سارىاعاش اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ب.مايريحوۆ پەن №73, №74 جالپى ورتا مەكتەپ ديرەكتورلارىن تەر­گەۋ امالدارى اياقتالعانشا جۇ­مىستان شەت­تەتۋدى تاپسىردى. وبلىستىق ءبىلىم باسقار­ماسى­نىڭ باسشىسى ي.ساعىن­دىقوۆقا سوگىس تۇرىندە شارا قول­دا­نى­لاتىن بولدى. 

ايتا كەتەيىك, سارىاعاش اۋداندىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باستى­عى, ەگەر زورلانۋ فاكتىسى دالەل­دەنسە, قىزمەتتەن كەتۋگە دايىن ەكەندىگىن مالىمدەگەن دە بو­لاتىن. ءوڭىر باسشىسىنىڭ اي­تۋىنشا, ساراپتامالىق كوميسسيا اۋداندا جانە وبلىستا جۇر­گىزگەن ەكى مەديتسينالىق تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا بالانىڭ زورلانعانى راس­تالماعان. «بۇل جالپى وبلى­سىمىزداعى, قالالارداعى, اۋدان­دارداعى ءبىلىم سالاسىن­داعى كەمشىلىكتەردى كورسەتىپ وتىر. سوندىقتان بارلىق قالا-اۋدان اكىمدەرىنە جەرگىلىكتى قوعامدىق جانە ارداگەرلەر كەڭەستەرىمەن بىرلەسىپ مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ بوس ۋاقىتىن دۇرىس ۇيىمداستىرۋ بويىنشا ءىس-شارالاردى قولعا الۋدى تاپسىرامىن. ال وبلىستىق ىش­كى ىستەر مەن قۇزىرلى ورگان وكىل­دەرىنە مەكتەپتەردەگى اقشا جيناۋ, الىمجەتتىك بويىن­شا ءتۇرلى قىلمىستارعا مونيتورينگ جاساۋ­دى, ءتيىستى ءىس-شارالار جوس­پارىن ءبىر اپتا مەرزىمىندە جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن», دەدى جانسەيىت تۇيمەباەۆ. 

سوڭعى كۇندەرى ءتۇرلى بۇقارا­لىق اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە تاراتى­لىپ, قوعامدى دۇرلىكتىرگەن وقيعا 2017 جىلدىڭ 9 قىر­كۇ­­يەگىندە بولعان ەكەن. ەگەر ءتيىس­تى شارالار ۋاقىتىندا جانە ءادىل دە اشىق زاڭ تالاپتارىنا ساي قولدانىلعاندا بۇگىنگىدەي دۇرلىگۋ بولار ما ەدى؟! وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باس­تىعى, پوليتسيا پولكوۆنيگى قاي­رات دالبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بالانىڭ اجەسىنىڭ ارىز جازباۋىنا بايلانىستى تولىق ماتەريالدار جينالماعان. وقي­عا­عا قاتىستى جۇرگىزىلىپ جات­­قان قىز­مەتتىك تەكسەرۋ قورى­تىن­­دىسى بويىنشا الداعى ۋاقىت­تا ءتيىستى شارالار قولعا الىن­باق. ال وڭتۇستىك قازاقستان وب­لىس­تىق پروكۋراتۋراسى ءىستىڭ قا­تى­سۋ­شىلارى كامەلەتتىك جاس­قا تولماعاندىقتان, ولار­دىڭ قۇ­قىق­تارى مەن تەرگەۋ قۇ­پياسىن ساقتاۋدى سۇرادى. 

«اتالعان دەرەك بويىنشا بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ سارىاعاش اۋدانىنىڭ ىشكى ىستەر ءبولىمى سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇر­­گىزىپ جاتىر. تەرگەۋ اياسىندا سوت پسي­حو­لو­گيا­لىق-پسيحيا­تريا­لىق ساراپتامالار تاعا­يىن­دالدى. ولار­دىڭ قورىتىن­دىلارى ءالى دايىن ەمەس. ونىڭ ناتيجەسى بويىنشا استانا قا­لا­­سىندا ارنايى ما­­مان­­­دار­دىڭ قاتىسۋىمەن كە­شەن­­­دى سوت-مەديتسينالىق سا­راپ­تا­­ما­سى جۇر­گىزىلەدى», دە­لىن­گەن پرو­كۋرا­تۋرا تاراتقان حابارلامادا. 

ايتا كەتەيىك, اكىمدىكتە وتكەن وتىرىستا وبلىس اكىمى زور­­لان­دى دەلىنگەن جەتى جاسار بالا­­نىڭ استاناعا جىبەرىلگەنىن ءمالىم ەتتى.

عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان» 

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار