ەكىنشىدەن, اق تىلەكتەر اقتارىلعان اق پەيىل, ادال جۇرەكتىڭ مەيرامى جانە اعايىن-تۋىس, اۋىل-ايماق جۇرتىنىڭ اراسىنداعى تۋىستىق قارىم-قاتىناستى نىعايتىپ, باۋىرمالدىق سەزىمدى ارتتىراتىن, رەنىشتى ۇمىتىپ, جاڭا جىلمەن بىرگە جاڭاشا ارالاسا باستاۋعا شاقىراتىن يماندىلىقتىڭ مەيرامى. «بۇل كۇندى باتىستىقتار «كورىسۋ» دەپ تە اتايدى. ناۋرىزدىڭ 14-ءنىڭ اق تاڭى اتىسىمەن حالىق جاسى ۇلكەندەرمەن, اۋىلداستارىمەن, اعايىندارمەن كورىسۋگە شىعادى. بۇل, اسىرەسە, ماڭعىستاۋلىقتار ءۇشىن ەش جەردە زاڭداستىرىلماعان مىندەت, بۇلجىمايتىن حالىقتىق قاعيدا. كورىسىپ كەلگەن قوناقتاردى جىلى قابىلداپ, استان اۋىز تيگىزۋ – ۇيدەگىلەرگە پارىز. ال كورىسۋدىڭ ءمانى – ءبىر جىلدان ءبىر جىلعا امان-ەسەن جەتۋدىڭ قۋانىشى, ءبىر-ءبىرىن ساۋ-سالامات كورۋ باقىتىنىڭ بۇيىرعانىنا شۇكىر ەتۋ جانە الداعى كۇندەرگە, كەلگەن جاڭا جىلعا جاقسى تىلەكتەر تىلەۋ.
كەشەگى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قۇرساۋدا ۇستاعان قيىن كەزەڭنىڭ وزىندە حالىق جۇرەگىندە ساقتالىپ, ەل اراسىندا ءسان-سالتاناتىن, ماڭىز-مازمۇنىن جويماعان مەرەكە كەيىنگى جىلدارى جاڭاشا قالىپتا, كەڭ سيپاتتا تويلانا باستادى.
جىل سايىن امال مەرەكەسىن قاراتاۋدىڭ ەڭ بيىك شوقىسى سانالاتىن وتپان تاۋدا سالىنعان اداي اتا كەسەنەسى باسىندا تويلاۋ داستۇرگە اينالىپ كەلەدى. ماڭعىستاۋلىقتار ءۇشىن وتپان تاۋ – قاسيەتتى, ءارى تاريحي ورىن. قازاق تاريحى وقىستان ات ويناتىپ ساۋ ەتە تۇسەتىن جاۋگەرشىلىك جىلدارمەن ورىلگەن دەسەك, سول قيىن كەزەڭدەردە بەيقام جاتقان ەل-جۇرتتى, ەڭكەيگەن كارى, ەڭبەكتەگەن بالانى, قاراكوز قارىنداستى ەل شەتىنە ەنتەلەي ەنگەن جاۋدان ساقتاۋ ءۇشىن قاپى قالماي ەرتەرەك قام جاساپ, ازاماتتار اتقا قونۋى ءۇشىن «ايشىلىق الىس جەرلەردەن جىلدام حابار» بەرەتىن بيىكتىك رەتىندە قاستەرلى. بۇل بەلگى – ۇران وت. وسى ۇران وت ارقىلى تالاي قازاقتىڭ اۋىلى شابىلۋدان امان قالدى, تالاي قاراكوز اتقا وڭگەرىلمەي ءوز ەلى – ولەڭ توسەگىندە ەركە ءوستى, قانشا بوزبالا تاقىر باسىنا كونتەرى كەپە كيىپ ماڭگۇرت بولۋدان ساقتالدى؟!
الايدا, وتپان بيىگىندە جاعىلار وتتىڭ بۇگىنگى ءمانى وزگە, ول – وتكەنگە تاعزىم ەتۋ, كەلەشەكتىڭ كەمەلدىگىن كوكسەۋ جانە وعان تىلەك تىلەۋ, كەڭ-بايتاق قازاقستاندى مەكەن ەتكەن قانداستارىمىزدى, سونداي-اق بارلىق ۇلتتى تاتۋلىققا, بەرەكە-بىرلىككە, تۇتاستىققا شاقىرۋ ماقساتىنداعى بىرلىك وتى. ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەردى ساقتاپ, ۇرپاقتى ەلجاندى, ارلى, يماندى ەتىپ تاربيەلەۋگە ۇيىتقى بولۋدى, سونداي-اق حالقىمىزدىڭ وزىنە عانا ءتان سالت-ءداستۇرىن ساقتاۋ جانە دامىتۋدى, ءتورت تاراپتاعى قازاق رۋلارىن بىرىكتىرىپ, ءبىر ماقساتقا جۇمىلدىرۋدى, «ماڭگىلىك ەل» بولۋ ءۇشىن ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارىپ, قازاق بولىپ تۇتاسۋدى كوزدەيدى. بۇعان دەيىن باتىس ايماقتا عانا اتالىپ وتەتىن ەرەكشە مەيرام – امالدى بۇكىل ەل كولەمىنە تاراتىپ, كۇللى قازاقتىڭ اعايىندىق اقجارما پەيىلمەن ايقارا قۇشاقتاسىپ, اڭقىلداي كورىسۋىنە باستاما بەرۋدى ماقسات ەدى. جىل سايىن اۋقىمىن كەڭەيتىپ كەلە جاتقان امال مەرەكەسى بيىل دا «وتپان تاۋ» تاريحي-مادەني كەشەنىندە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا جانە «قاسيەتتى قازاقستان» ارنايى جوباسى اياسىندا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە اتالىپ وتۋدە. ناۋرىزدىڭ 13-ءى كۇنى كەشتە بىرلىك وتى جاعىلىپ, وعان زەرتتەۋشىلەر, تاريحشىلار مەن ولكەتانۋشىلار, سونىمەن بىرگە ءماشھۇر ءجۇسىپ كەسەنەسى, اباي-شاكارىم كەسەنەسى, قورقىت اتا كەسەنەسى, قوجا-احمەت ياساۋي كەسەنەسى, ۇلىتاۋ كەشەنى, اقمەشىت كەسەنەسى, سارايشىق كەسەنەسى, بەكەت اتا كەسەنەسى وكىلدەرى قاتىستى جانە ەلىمىزدىڭ ءار ءوڭىرى – جەتىسۋ, ارقا, باتىس, التاي – تارباعاتاي جىر مەكتەبى وكىلدەرى مەن «مەن قازاقپىن» مەگا جوباسى جۇلدەگەرلەرى قاتىسىپ, جيىلعان جۇرتشىلىققا ءان-جىر سىيلادى. شارا امال كۇنى – 14 ناۋرىزدا جالعاسىن تابۋدا. ونىڭ اياسىندا «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» ارنايى جوباسىنىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندار تىزىمىنە ەنگەن 15 تاريحي-مادەني ەسكەرتكىش پەن وڭىرلىك قاسيەتتى نىساندار تىزىمىنە ەنگەن ماڭعىستاۋ ءوڭىرىنىڭ 28 تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشى قامتىلاتىن «وتپان تاۋ – رۋحاني ءداستۇردىڭ نەگىزى» تاقىرىبىنداعى رەسپۋبليكالىق دوڭگەلەك ۇستەل ءوتىپ, «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» ارنايى جوباسى اياسىنداعى ءوڭىردىڭ الداعى ۋاقىتتاعى جۇمىس جوسپارى تانىستىرىلادى. بۇل جوبا بويىنشا بوزجىرا, ماناتى اتا, بەكەت اتا مەشىتىنىڭ ماڭىندا ۆيزيت ورتالىقتارىن سالۋ, شايىر, سەنەك, ۇشتاعان سەلولارىندا سەرۆيستىك نۇكتەلەر اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار ءوڭىردىڭ كيەلى جەرلەرىن تانىتۋ جانە دارىپتەۋ ءۇشىن بەينەروليكتەر ءتۇسىرىپ جانە ءتورت تىلدە شىعاتىن «ماڭعىستاۋ اڭىزدارى» كىتابىن, «قازاق ميفولوگياسى» اتتى تۇڭعىش ەنتسيكلوپەديالىق جيناعىن, «تۋعان ولكە» سەرياسىمەن ارحيۆتىك مالىمەتتەر جيناعىن جارىققا شىعارۋ جۇزەگە اسۋدا.
– امال كۇنى «وتپان» تاريحي-مادەني كەشەنىندە «ارمىسىڭ, امال!» اتتى وبلىس جىرشىلارىنىڭ جىر كەشى جانە «شاشۋ بوپ جىرىم شاشىلسىن» اتتى كونتسەرتتىك باعدارلاما ۇيىمداستىرىلادى. سونداي-اق وبلىس قولونەرشىلەرىنىڭ كورمە-جارمەڭكەسى جانە «ايالى اعاش – سايالى» تال وتىرعىزۋ اكتسياسىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەكى كۇندىك شارادا 50-دەن استام كيىز ءۇي تىگىلىپ, 200-دەن استام ونەرپاز ونەر كورسەتەدى, ۇلتتىق سپورتتىق ويىنداردان جارىستار ءوتىپ, الامان بايگە ۇيىمداستىرىلادى. جۇلدەلەرگە باعالى سىيلىقتار مەن اقشالاي سىياقى بەرىلەدى. جالپى قاتىسۋشىلار سانى 5000 ادامدى قۇرايتىن بۇل شارادا قازاق دالاسىنىڭ ونەرى, سالت-ءداستۇرى, ۇلتتىق بولمىسىمىزدى بەينەلەيتىن قويىلىمدار قويىلىپ, ءان-كۇيدەن, جىر-تەرمەدەن شاشۋ شاشىلىپ, قولونەر جانە ءتۇرلى تاقىرىپتاعى كورمەلەر جۇرتشىلىققا تانىستىرىلادى, دەدى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءپانيا سارمۇرزينا امال مەرەكەسىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى تۋرالى.
امال وڭ بولسىن, اعايىن!
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
