جاعداي بىلاي بولدى: مەن شىعار ەسىككە بەتتەپ ەدىم, مىنا جاقتان جاڭاعى كىسى كەلىپ قالدى. ارينە, ادەتتەگىدەي تارتىنىپ ۇلكەن كىسىگە جول بەردىم. ال, قىزىق بولعاندا اجەمىز: «ەر ادامسىڭ, وتە عوي شىراعىم», - دەپ مەنىڭ ءبىرىنشى ءوتۋىمدى قالادى. مەن كىشىپەيىلدىلىككە سالىپ: «اپا, وتە بەرىڭىز, وتە بەرىڭىز!», - دەپ ىركىلە بەردىم. ەر ازامات دەپ سىيلاپ جول بەرىپ تۇرعان كونەنىڭ كوزىنىڭ ارعى كوكىرەگىن ءتۇسىنىپ ۇلگەرسەم دە, اۆتوبۋسقا ايەل كىرىپ كەلگەن ساتتە اتىپ تۇرىپ ورىن بەرەتىن, ەسىككە قاتار كەلىپ قالساق قىزداي قىمسىنىپ تۇرا قالاتىن شارتتى رەفلەكس ەكى اياعىما تاس بايلاپ قويعانداي العا ىلگەرىلەتسەشى! جالتاق-جالتاق ەتىپ ءالى تۇرمىن. قۇداي-اۋ, بەرىپ تۇرعان جولدى دا المادىم. اپامىز دا قويمادى: ء«تۇس الدىعا! ءوزىنىڭ ەركەك ەكەنىن ۇمىتقان سورلى بالا-اي!», - دەپ جەڭىمنەن شىمشي ۇستاپ الدىعا تارتتى. ماڭدايىمنان تەر بۇرق ەتە قالدى. ەسىكتەن شىققاندا جاناشىرلىعى مەن رەنىشى الما-كەزەك شارپىسقان جۇزىنە كوزىم ءتۇسىپ كەتتى. ساسقانىمنان: «راحمەت, اپا!» دەدىم تاعى. ونى دا قابىل الماعانداي كورىندى. سودان جان دۇنيەم قوپارىلا قورلاندى. ءوز دەنەم وزىمە جاتتاي سەزىلىپ باسپالداقتان قۇلديلاپ كەلەم...
ءجا, بۇل نە ءوزى؟
اكە-شەشەمنىڭ اۋىل دا ءۇي قىدىرعانداعى ءبىر ارەكەتتەرى ەسىمە ءتۇستى. ول كەزدە اۋىلدا ءار ۇيدە ءبىر ات ەرتتەۋلى تۇراتىن. الدەكىم قوناققا شاقىرا قالادى, نە قايتىس بولعان جاقىنىنىڭ قازاسىن ەستىرتۋ كەرەك بولادى دەگەندەي, اكەم مەن شەشەم قاتار كەتۋگە تۋرا كەلەتىن. سوندا كورگەنىم, باراتىن ءۇي الىس نەمەسە جولدان كىشىگىرىم سۋدان وتەتىن جەرلەر بولسا اكەم اتتى اناما بەرىپ, ءوزى جاياۋلاپ كەتەتىن. باراتىن ءۇي جاقىن, جولى جاتىق بولسا اتتى ءوزى ءمىنىپ انام جاياۋ باراتىن. سودان تۇسىنگەنىم, ايەل ادامعا جاعداي اۋىرىراق تيەتىنىن بىلگەندە جاڭاعىداي كومەكتى ەر ادام قامقورلىق رەتىندە جاسايدى ەكەن. ال, قۇرمەت ايەل تاراپىنان ەر ادامعا كورسەتىلەدى. ەر ادامعا قۇرمەت كورسەتكەن ايەل, ارينە, ونىڭ قامقورلىعىنا بولەنۋى ءتيىس.
اجەم ايتاتىن
شاي ۇستىندە كەلىندەرىنە كەڭەس ايتىپ وتىراتىن اجەم: «وسى سەندەر كەدەي ءبىر بايدى, اۋرۋدان ارىقتاپ ارەڭ جۇرگەن بىرەۋ پالۋاندى قامقورلىعىنا الىپتى دەسە سەنەسىڭدەر مە؟ قيسىنعا كەلە مە؟», - دەپ ساۋال قويۋشى ەدى. «جوق» دەيدى كەلىندەر. ەندەشە: «مەن سەنەن ارتىق بولسام ەش كەم ەمەسپىن», - دەپ قوس قولىن مىقىنىنا قويىپ شابەلەنىپ تۇرعان ايەلدى ەرى قامقورلىعىنا الا ما؟ الايىن دەسە دە قيسىنعا كەلە مە؟ اناۋ ۇلكەن قازاندى كىشى قازاننىڭ ىشىنە سالام دەۋ اقىماقتىڭ ءىسى ەمەس پە؟ ەستەرىڭدە بولسىن, كۇيەۋلەرىڭە كىشىرەيىپ قۇرمەت قىلمايدى ەكەنسىڭدەر, ونىڭ قامقورلىعىنا كىرەم دەپ ويلاماڭدار. بىراق ەر ادامنىڭ شىنايى قامقورلىعىنا بولەنگەن ايەل ەكى دۇنيەدە دە باقىتتى عوي. ول ەگىنشى بولسىن, ەتىكشى بولسىن, ايتەۋىر ادال ەڭبەگىمەن ءبىر ۋىس بيداي تاۋىپ اكەلسە دە سەنى بۇكىل ىقىلاس, پەيىل, ىنتى-شىنتىسىمەن اسىرايدى. ايەلدىڭ, وتباسىنىڭ باقىتى دەگەن وسى ەمەس پە شىراقتارىم؟!», - دەپ سوقىرعا تاياق ۇستاتقانداي اڭگىمەسىن انىق ايتۋشى ەدى.
ەندى ويلايمىن...
اۆتوبۋسقا ايەل كىرىپ كەلسە اۆتوماتتى تۇردە اتىپ تۇرەگەلەتىن الگى ادەبىم نە بولدى سوندا؟ قۇرمەت پە, قامقورلىق پا؟ ارينە, قامقورلىق! وكىنىشكە قاراي, ونى قۇرمەت دەپ تۇسىنەتىندەر كوپ سەكىلدى. قامقورلىقتان باستالعان سول ادەت ادامدار ساناسىندا باسقاشا ءمان الىپ قۇرمەتكە اينالىپ كەتكەن سىڭايلى. كەيدە قاتار كەلىپ قالعاندا ەسىككە سەنەن بۇرىن ۇمتىلاتىن جاس بويجەتكەندەردىڭ بويىنان دا سونى بايقايسىڭ. ادەيى ىستەمەيدى, وزگەشە قوعامدىق سانا سولاي قالىپتاستىرىپ ۇلگەرگەن. بۇل جەردە اناعا قۇرمەت ارينە بولەك تاقىرىپ. ەگدە انالار, ەكىقابات كەلىنشەكتى تۇرعىزىپ قويماسىڭ ونسىزدا بەلگىلى ءجاي عوي.
وسىندايدا ويعا «سەنىڭ قۇرساعىڭداعى ەر بالا ما قايدان بىلەيىن, وتە بەر شىراعىم» دەپ جول بەرىپ تۇرعان ەكىقابات كەلىنشەكتى الدىنان وتكىزىپ جىبەرگەن اجەنىڭ اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمەسى ورالادى. الايدا قازىر ونداعى ۇلتتىق سانا, ۇلتتىق بولمىستى, قازاقى قاعيدا, قۇندىلىقتاردى كىمگە ايتىپ تۇسىندىرە العاندايسىڭ؟..
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
