جاقىندا وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى مارات شورانوۆ پەن قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى عازەز سۇلەيمەنوۆ شولپانعا ارنايى بارىپ, تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ, ۇسىنىس-پىكىرلەرىن تىڭداپ, جيىن سوڭىندا اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى جەكسەنباي تىلەۋبەرليننىڭ قىزمەتىنەن بوساتىلعانىن ايتقان-دى. الايدا باس دارىگەردىڭ جۇمىستان كەتۋىمەن بار ماسەلە شەشىلمەگەن سەكىلدى. بۇعان جۋىقتا شولپانعا ادەيىلەپ بارىپ, اۋىل جۇرتشىلىعىمەن جۇزدەسكەنىمىزدە كوزىمىز جەتە تۇسكەندەي بولدى.
قۇجاتتارداعى قايشىلىقتار
ءبىر ەمەس, ەكى بىردەي كوميسسيا جۇمىس ىستەگەن اۋىلدا قازىر جاعداي تۇراقتالعان شىعار, ەلدىڭ اشۋى باسىلىپ, ساباسىنا تۇسكەن بولار دەپ توپشىلاعانبىز. اۋىل اكىمدىگى مەن دارىگەرلىك امبۋلاتوريا قاتار ورىن تەپكەن ەكى قاباتتى عيماراتتىڭ الدىندا قوس قاريا بۋما-بۋما قاعازبەن قارسى العاندا جاعدايدىڭ ءبىز ويلاعانداي ەمەس ەكەندىگىن بايقادىق. «ەشكىمدى سوتتاتايىق, جۇمىستان شىعارايىق دەگەن ويىمىز جوق. ءبىزدىڭ اشۋىمىزعا ءتيىپ وتىرعانى – باردى بار, جوقتى جوق دەپ نەگە ايتپايدى؟ شىن دەرەكتەردى نەگە بۇرمالايدى؟ قارايمىز, تەكسەرەمىز دەيدى. شىنتۋايتىندا ناتيجە بولماي تۇر», دەپ اڭگىمەسىن باستاعان شولپان اۋىلىنىڭ 76 جاستاعى تۇرعىنى امانتاي وتەۋلينا بىزگە ءتورت قۇجاتتى كورسەتتى. ءبىرىنشىسى – اۋىلدىق امبۋلاتوريانىڭ اعا دارىگەرى ايدانا تاشاەۆانىڭ قولى قويىلعان ۆيرۋستى ا گەپاتيتىمەن اۋىردى دەلىنگەن 46 ادامنىڭ ءتىزىمى, ەكىنشىسى – اۋداندىق ەمحانانىڭ جۇقپالى اۋرۋلار بولىمشەسىندە ۆيرۋستى ا گەپاتيتىمەن ستاتسيوناردا ەم قابىلداپ شىققان 12 بالانىڭ ءتىزىمى, ءۇشىنشىسى – اۋداندىق ەمحانانىڭ جۇقپالى اۋرۋلار بولىمشەسىندە دجۆپ, ياعني ءوت جولدارى اۋرۋىمەن اۋىرعان 14 بالانىڭ ءتىزىمى, ءتورتىنشىسى – ۆيرۋستى ا گەپاتيتىمەن ۇيدە ەم العان بالالار ءتىزىمى (سوڭعى ءۇش قۇجاتقا دا ا.تاشاەۆانىڭ قولى قويىلىپ, ءمورى باسىلعان). «سوڭعى ءۇش قۇجات قولدان جاسالعان. سارى اۋرۋمەن اۋىرعانداردى ءوت جولدارىمەن اۋىردى دەپ قاساقانا وزگەرتكەن. ونىڭ ىشىندە جەلتوقسان ايىندا قايتىس بولعان زارينا دا ءجۇر. نەگە تەك 31 بالا عانا سارى اۋرۋمەن اۋىردى دەپ وتىر؟ دارىگەرلەردىڭ مەكتەپ وقۋشىلارىنا بەرگەن مەديتسينالىق انىقتاماسىندا 44 وقۋشى ا ۆيرۋستى گەپاتيتىمەن اۋىردى دەپ جازىلعان. الايدا 46 ادامنىڭ تىزىمىندە دارىگەرلەر وقۋشىلاردىڭ ساباقتا بولعان كۇندەرىن «ساباقتا بولمادى, ەمحانادا بولدى» دەپ ادەيى ۇزارتىپ, كۇندەر قوسقان. شىندىعىندا, بالالار دارىگەرلەر قۇجاتىندا جازىلعانداي ستاتسيوناردا 10 كۇن ەمەس, 5-اق كۇن ەمدەلدى دە ساباققا باردى. بۇدان كەيىن اۋىرماعاندا, ءبىر-بىرىنە جۇقتىرماعاندا قايتسىن؟ اۋەلدەگى تىزىمدە 46 بالا سارى اۋرۋمەن اۋىرعانى جازىلدى عوي. وعان جازعى كانيكۋلدا وسىندا بولىپ, اياگوزگە كەتكەن 10 بالانى قوسىڭىز. ولاردىڭ تىركەۋى اياگوزدە. جانە تاعى 7 بالا تىزىمگە قوسىلماعان», دەيدى زەينەتكەر.
مەكتەپكە ارنايى بارىپ, دارىگەرلەردىڭ وقۋشىلارعا بەرگەن مەديتسينالىق انىقتامالارىن كوردىك. اۋىلدىق امبۋلاتوريا, ءۇرجار اۋداندىق ەمحاناسى جانە اياگوز اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسى ء(بىر وقۋشى مۇرات اۋەز, 2017 جىلى 9-28 جەلتوقسان ارالىعىندا ەمدەلگەن) 44 وقۋشىعا انىقتاما بەرىپتى. سول 44-ءتىڭ 43-ىنە ا ۆيرۋستى گەپاتيتى دياگنوزى, ونىڭ ىشىندە 15-ىنە ا ۆيرۋستى گەپاتيتى قالعانىنا ۆيرۋستى ا گەپاتيتىنىڭ سارعايۋسىز جەڭىل ءتۇرى دەگەن دياگنوز قويىلىپتى. 44 بالانىڭ بىرىنە باۋىر ەحينوكوكى دەگەن دياگنوز قويىلعان ەكەن. ءبىر بايقاعانىمىز, مەكتەپ وقۋشىلارىنا بەرىلگەن انىقتاماداعى 42 وقۋشىنىڭ ەسىمىن اۋەلدە سارى اۋرۋمەن اۋىردى دەلىنگەن 46 ادامنىڭ تىزىمىنەن كورۋگە بولادى. الايدا دارىگەرلەر انىقتاما بەرگەن تاعى ءبىر (قويىلعان دياگنوزى – ا ۆيرۋستى گەپاتيت سارعايۋسىز جەڭىل ءتۇرى) وقۋشىنىڭ ەسىمىن تىزىمدەگى 46 ادامنىڭ ىشىنەن كەزدەستىرمەدىك. شولپان اۋىلدىق امبۋلاتورياسىنىڭ اعا دارىگەرى ا.تاشاەۆا ءۇرجار اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ جۇقپالى اۋرۋلار بولىمشەسىندە دجۆپ اۋرۋىمەن 14 وقۋشى ەم الدى دەپ كورسەتكەنى بەلگىلى.
وسى 14-ءتىڭ 11-ءىنىڭ اتى-ءجونى دە مەكتەپتەگى انىقتامادا جازۋلى تۇر. مەكتەپتەگى سارى اۋرۋمەن اۋىرعان وقۋشىلارعا بەرىلگەن 43 مەديتسينالىق انىقتامانىڭ 24-ءىنىڭ ۋاقىتىنىڭ سايكەس كەلمەيتىنىن اڭعاردىق. ماسەلەن, اياجان كوبەگەنوۆانىڭ ساباقتا بولماعان ۋاقىتى 46 ادامنىڭ تىزىمىندە 02.10-12.10.2017 دەپ كورسەتىلسە, مەكتەپتەگى انىقتامادا 02.10-09.10.2017 دەپ جازىلعان. راحىمعالي ەرناردىڭ ەم العان ۋاقىتى دا (46 ادامنىڭ تىزىمىندە 12.10-16.10.2017, مەكتەپ انىقتاماسىندا 12.10-22.10.2017 دەپ جازىلعان) وسىنداي. ياعني كۇندەردىڭ قوسىلعانىن بايقايسىز. مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى قارلىعاش تۇرارباەۆا ەمحانادان شىققان بالالاردىڭ بارلىعى انىقتاما اكەلگەنىن, تەك كەيىننەن سارى اۋرۋدان ەمدەلگەن ەكى بالانىڭ عانا انىقتاماسى جوق ەكەندىگىن ايتتى. «ايسۇلۋ بولاتوۆا ۇيىندە ەمدەلىپ جاتىر, 3-سىنىپتا وقيتىن توقتاروۆا ەمدەلىپ شىقتى. ەكەۋى دە انىقتاما اكەلگەن جوق. ومىرسەرىكوۆا مەن سارسەنوۆانىڭ دياگنوزدارىن بىلمەيمىز, ولار دا انىقتامالارىن ءالى اكەلگەن جوق», دەيدى ول.
بارىنە باس دارىگەر عانا كىنالى مە؟
شولپاننىڭ تاعى ءبىر تۇرعىنى, زەينەتكەر ءداريا احماديەۆا رەسپۋبليكا مەن وبلىستان كەلگەن كوميسسيالاردىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ تەك اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرىن كىنالى دەپ تاپقاندارىنا رەنجۋلى. «بالانىڭ ولىمىنە, باسقا دا ولقىلىقتارعا باس دارىگەردى كىنالاپ, جۇمىستان شىعارىپ جىبەردى. بۇعان باس دارىگەر عانا ەمەس, اۋىل دارىگەرلەرى دە كىنالى. بالا ءبىر اي بويى كوز الدىندا اۋىرىپ جاتقاندا نەگە اۋدانعا جىبەرمەدى؟
«مىنا بالا اۋىرىپ تۇر, مەن جاسپىن, تاجىريبەم جەتىسپەيدى, بىلمەيمىن, تەكسەرىپ بەرىڭىزدەرشى» دەپ اۋدانعا اپارسا, باس دارىگەر «الىپ كەت» دەپ كەۋدەسىنەن يتەرمەس ەدى عوي. باس دارىگەرگە دەيىن پەدياتر, ينفەكتسيونيست, جۇقپالى اۋرۋلار بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, باس دارىگەردىڭ ەمدەۋ جونىندەگى ورىنباسارى بار. ولاردىڭ ءبارى سۇتتەن اق, سۋدان تازا بولادى ەكەن دە, ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا جاۋاپتى باس دارىگەر عانا كىنالى بولىپ شىعادى ەكەن. سوندا قالعاندارى قايدا قاراعان؟ ءبىزدىڭ شىندىقتى ايتقانى ءۇشىن باس دارىگەردى جۇمىستان بوساتتى. وسى ادىلدىك پە؟ بەس اي بولدى, تەكسەرىستەن تەكسەرىس. ابدەن شارشادىق. ءبىزدىڭ تىلەگىمىز – ەشكىمگە باعىنبايتىن دەربەس كوميسسيا قۇرىلسا دەيمىز. ىسكە نۇكتە قوياتىن كەز جەتتى», دەيدى اشۋعا بۋلىققان زەينەتكەر.
بىلتىر جەلتوقسان ايىندا قايتىس بولعان قىزدىڭ اناسى ينديرا جانىبەكوۆانىڭ ۇيىنە دە ارنايى باس سۇقتىق. ول كىسى ءبىر عانا ءوتىنىش ايتتى.
شولپانداعى امبۋلاتوريانىڭ اعا دارىگەرى ايدانا تاشاەۆانىڭ ءىسىن قارايمىز دەدى. ونى باياعىدا قاراۋ كەرەك ەدى. قىزىما العاشقى مەديتسينالىق كومەكتى كورسەتكەن سول دارىگەر عوي. بالا اۋىرىپ جاتقان كەزدە ءوزى تاسكەسكەندە ءجۇردى. ساعات 11 جارىمدا كەلدى. تەلەفونمەن نۇسقاۋ بەردى. ءۇرجاردىڭ ينفەكتسيونيست دارىگەرى «مەن زارينانىڭ اۋىرعانىن بىلگەن دە جوقپىن, مەنەن وعان نە بەرۋ كەرەك ەكەنىن سۇراعان جوق», دەيدى. ياعني اۋىلداعى دارىگەر ءوزىنىڭ بىلگەنىن ىستەگەن. قانداي سيستەما قويعانىن ءبىر قۇداي بىلەدى. مەنىڭ تىلەگىم, اۋىلداعى امبۋلاتوريا دارىگەرلەرىنەن باستاپ, اۋداندىق اۋرۋحانا دارىگەرلەرىنىڭ بارلىعى تەكسەرىلسىن», دەيدى ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا قارشاداي قىزىنان ايىرىلعان انا.
شولپان اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ تاعى ءبىر تىلەگى – ەلدى مەكەننەن 20 شاقىرىم جەردەگى تاسكەسكەندەگى اۋرۋحانانىڭ بۇرىنعى مارتەبەسىن قايتارۋ. اۋىلدان 100 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان ۇرجارعا بارعاننان گورى تاسكەسكەننىڭ تيىمدىلىگىن, ونداعى دارىگەرلەر دە بۇرىننان كەلە جاتقان بىلىكتى ءارى تاجىريبەلى ماماندار ەكەندىگىن ايتادى تۇرعىندار.
ال اۋىل دارىگەرلەرى نە دەيدى؟ ەلدى مەكەننىڭ 1300-دەن استام تۇرعىنىنا قىزمەت كورسەتەتىن امبۋلاتوريا ەكى قاباتتى عيماراتتىڭ ەكىنشى قاباتىندا ورىن تەپكەن ەكەن. ناقتىراق ايتساق, بۇل عيماراتتىڭ الدى – اكىمدىك, ارتى – ەمحانا. بۇگىندە مۇندا 8 ادام ەڭبەك ەتەدى. دارىگەرلىك امبۋلاتوريانىڭ مەدبيكەسى نازگۇل ارەنوۆادان ءمان-جايدى سۇراعانىمىزدا «قالاي بولعانىن ءوزىمىز دە ۇقپاي قالدىق» دەپ كۇمىلجىڭكىرەپ بارىپ, قايتىس بولعان قىزدى اۋدانداعى ينفەكتسيونيست دارىگەر اۋەلدە قاراعانىمەن, سىرقاتى اسقىنعان كەزدە قاراي الماعانىن ايتىپ قالدى. وسىنداعى جوعارى ساناتتى مەيىربيكە ساۋلە حاسەنوۆا دا «ەندى مەن نە دەپ ايتامىن؟! قارالدى عوي. كۇندە قارالدى. بولدى ەندى, مەن نە دەپ ايتامىن؟» دەپ اۋەلدە كىبىرتىكتەي سويلەپ, دۇنيەدەن وتكەن قىزدىڭ اجەسى نەمەرەسىنىڭ تۇنىمەن اۋىرىپ شىققانىن ەرتەڭىندە عانا ايتقانىن جەتكىزدى. ء«بىزدىڭ تەلەفون ءنومىرىمىز بار.
بىردەن تۇندە زۆونداپ ايتۋ كەرەك ەدى. ەرتەڭىندە اياق استىنان اۋىرىپ قالدى دەدى. بالا ەمحاناعا ءوز اياعىمەن كەلدى. ينفەكتسيونيست دارىگەر بالانىڭ اناليزدەرىنە قاراپ, تەلەفون ارقىلى ءدارى-دارمەك تاعايىنداپ, ۇيدە ەمدەلسىن دەدى. ءبىزدىڭ دارىگەر ينفەكتسيونيستپەن سويلەسىپ وتىردى», دەيدى ول. وزگەرتىلگەن قۇجاتتار تۋرالى سۇراپ ەدىك, ەكى مەدبيكە دە جاق اشپادى.
اۋىل تۇرعىندارى نارازىلىعىن ءبىلدىرىپ وتىرعان شولپان اۋىلدىق امبۋلاتورياسىنىڭ اعا دارىگەرى ايدانا تاشاەۆامەن سويلەسە المادىق. ارىپتەستەرى قالاعا كەتتى دەدى. ولاردىڭ سوزدەرىنەن اعا دارىگەرگە جاس مامان دەپ جاناشىرلىقپەن قارايتىندىقتارىن دا اڭعارعانداي بولدىق. «ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەننەن كەيىن بىردەن اكەلدى دە وتىرعىزا سالدى. ول كىسىگە دە وڭاي ەمەس. قاسىندا ۇيرەتىپ وتىرعان قوسىمشا دارىگەر جوق. اۋدانعا قوڭىراۋ شالىپ سۇراپ وتىرادى ۇنەمى», دەيدى ن.ارەنوۆا.
شولپان تۇرعىندارىن سارساڭعا سالعان سارى اۋرۋ ۇرجارمەن كورشىلەس اياگوز اۋدانىندا دا تىركەلگەنى بەلگىلى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, اياگوزگە سارى اۋرۋ جازعى كانيكۋلدا شولپاندا دەمالىسىن وتكىزگەن وقۋشىلار ارقىلى كەلگەن. دەگەنمەن دە اۋدانداعى جاعداي تۇراقتى دەۋگە بولادى. اياگوز اۋداندىق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى داۋلەت جۇماقانوۆ اۋداندا 2017 جىلى 16 بالا, بيىل ەكى بالا ا ۆيرۋستى گەپاتيتىمەن تىركەلگەنىن, قازىر ەكەۋى دە ەمدەلىپ شىققانىن جەتكىزدى. قالاداعى كەشىرىم بوزتاەۆ اتىنداعى مەكتەپتىڭ ديرەكتورى قايرات عازيز ۇلى اۋرۋ تولىق جازىلعانشا وقۋشىلارعا شولپان اۋىلىنا بارۋعا تىيىم سالىنعانىن, ءبىلىم وشاعىندا قاۋىپسىزدىك شارالارى كۇشەيتىلگەنىن, قازىر جاعداي قالىپتى ەكەندىگىن ايتتى.
ءتۇيىن
جاقىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ شىعىس قازاقستانداعى مەديتسينالىق مەكەمەلەردى كومپيۋتەرلەندىرۋدىڭ كەنجەلەپ وتىرعانىن ەسكەرتىپ, وبلىس اكىمىنە ماسەلەنى نازارعا الۋدى تاپسىرعان-دى. ءۇرجاردىڭ شولپان اۋىلىنداعى جاعدايدىڭ, ونىڭ ىشىندە اۋىرعان وقۋشىلاردىڭ امبۋلاتورلىق كارتالارىنداعى دياگنوزداردىڭ وزگەرتىلۋى, مەديتسينالىق انىقتاما مەن باسقا دا قۇجاتتارداعى سايكەسسىزدىكتەردىڭ ورىن الۋىنا دا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جوعارىدا اتالعان جەرگىلىكتى جەرلەردەگى كومپيۋتەرلەندىرۋدىڭ كەشەۋىلدەۋى اسەر ەتكەنىن ەشكىم جوققا شىعارا قويماس. ايتپاقشى, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى م.شورانوۆ وسى جولى شولپانعا بارعانىندا ماسەلەنىڭ ۋشىعۋىنا دارىگەرلەردىڭ سالعىرتتىعىمەن قاتار, مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ ءالى كۇنگە دەيىن تسيفرلاندىرىلماي كەلۋى دە سەبەپشى بولعانىن اتاپ ءوتىپ, جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرى 3 200 كومپيۋتەرمەن جابدىقتالاتىنىن جەتكىزدى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ءۇرجار اۋدانى,
شولپان اۋىلى
