قوستاناي پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتىن تامامداعان سوڭ بالالىق بال مەكەنى وتكەن قامىستى اۋدانىنداعى كلوچكوۆ اۋىلىنا قايتا ورالعان قارشاداي قىز ءوزى وقىعان اۋىل مەكتەبىندە ەڭبەك جولىن باستادى. يۆان پەترەنكوداي قاتال باسشىنىڭ قاراماعىندا قاتاڭ تارتىپكە ۇيرەنىپ قالعان جاس مامان ءالى ەل استاناسى بولىپ جاريالانا قويماعان اقمولا قالاسىنىڭ №26 ورتا مەكتەبىنە اۋىسىپ كەلگەندە ءوزىن وتە بىلىكتى مۇعالىم سانايتىن. ويتكەنى اۋىلدا ءبىر مەزەتتە 5, 6, 7, 8-سىنىپتارعا ساباق جۇرگىزە بەرۋشى ەدى. الايدا كەزەكتى ءبىر سەميناردا ليۋبوۆ انانكينامەن كەزدەسۋى جاس مۇعالىمنىڭ كوزقاراسىن تۇبەگەيلى وزگەرتتى. ويتكەنى ل.انانكينا وتكىزگەن اشىق ساباق گۇلنارانىڭ جان-دۇنيەسىنە قاتتى اسەر ەتكەن ەدى.
«وقۋشىلاردىڭ تاپسىرمانى ورىنداۋى مەن بايانداۋى, بىلىمپازدىعى مەنى تاڭعالدىردى. ءوزىمنىڭ ساباق بەرۋگە ءازىر ەمەس ەكەنىمدى ءتۇسىندىم. ءنوۆوسىبىر مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى ليۋبوۆ نيكولاەۆنانىڭ ماتەماتيكانى ءبىلۋ دەڭگەيى مەن ساباقتى ءتۇسىندىرۋ شەبەرلىگى عاجايىپ ساز سەكىلدى, تىڭداي بەرگىڭىز كەلەدى», دەيدى ول. وسىدان كەيىن ول ءوزى ۇلگى تۇتقان بىلىكتى پەداگوگتىڭ ساباعىنا ۇنەمى قاتىسىپ تۇرۋعا كەلىسەدى. مەكتەپ اكىمشىلىگى دە جاس مۇعالىمنىڭ ل.انانكينانىڭ شەبەرلىك ساعاتىنا ىنتاسى اۋعانىن ەسكەرىپ, جۇمىس كەستەسىن قايتا قارايدى.
وسى مۇمكىندىكتى پايدالانعان ول ءتورت جىل بويى ليۋبوۆ نيكولاەۆنانىڭ ساباعىنا قاتىسىپ, 8-11 سىنىپ باعدارلاماسى بويىنشا شەبەر پەداگوگيكالىق مەكتەپتەن وتەدى. ءبىر جىلدان كەيىن ل.انانكينا №9 ليتسەيگە جۇمىسقا شاقىرعاندا, ۇستاز ۇسىنىسىن ەكى ەتپەيدى. وسى مەكەمەدە ون ءبىر جىل تابان اۋدارماي جۇمىس ىستەگەن ونىڭ وقۋشىلارى بىلىمگە ىنتالى بولاتىن. ءار ساباققا تۇبەگەيلى دايىندىق پەن سالماقتى مەتوديكالىق بازا كەرەك. ينتەرنەت قولدانىسقا ەنبەگەن, تولىمدى كىتاپ دۇكەنى كەزدەسپەيتىن سول توقسانىنشى جىلداردىڭ سوڭىندا ىزدەنىمپاز مۇعالىم ارىپتەستەرىمەن بىرگە ءنوۆوسىبىر قالاسىنان كىتاپ تاسىدى. جانكەشتىلىكپەن جيناعان كىتاپتارى ماتەماتيكالىق كىتاپحانانىڭ نەگىزگى قورى بولىپ وسى كۇنگە دەيىن قىزمەت ەتىپ كەلەدى. ارينە, بىرىڭعاي دارىندى بالالارمەن جۇمىس ىستەۋگە ارىپتەستەرى دە قىزىعا قارايدى. بىراق كىلەڭ وليمپيادا جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرى وتىرعان سىنىپقا تايسالماي كىرۋ ءۇشىن سوعان ساي ىزدەنىس, ساباقتى قىزىقتى جۇرگىزۋ, ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرى كەرەك.
بۇل جولدا گۇلنارا كەنجەبايقىزىنىڭ ۇيقىسىز وتكەن تۇندەرى از ەمەس.
ءبىلىم – دامۋ كىلتى. ون جىل بۇرىن ەلباسى باستاماسىمەن جاڭا تيپتەگى مەكتەپ قۇرۋ ءىسى باستالدى. گ.اپەەۆا استانا قالاسىنداعى تۇڭعىش فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى زياتكەرلىك مەكتەپتە العاشقى كۇننەن باستاپ ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى باسشىلارىنىڭ ءبىرى سۆەتلانا يسپۋسينوۆانىڭ شاقىرۋىمەن كەلگەن العاشقى كەزدە قيىندىقتار كەزدەسپەي قالعان جوق. بۇل جونىندە «ارينە, قورقىنىشتى سەزىم بولدى. ويتكەنى سول كەزدەگى احۋال ءبىز ءۇشىن جىلاننىڭ الدىندا تۇرعان قويانداي ەدى. بىرگە كەلگەن مۇعالىمدەر ەكىۇداي ويدا بولدىق. بۇرىنعى جۇمىس ورنىمىزعا دا كوڭىل تولاتىن. بىراق سۆەتلانا باعيتقىزى ءبىزدى سەندىرە ءبىلدى. ول قۇرىلىپ جاتقان مەكتەپتىڭ كەلەشەكتە سينگاپۋردان دا مىقتى بولاتىنىن ءجيى ايتاتىن», دەپ ەسكە الادى.
جاڭا جۇيەنىڭ اتى جاڭا جۇيە. قاساڭ قاعيدالار قاق ءبولىندى. پەداگوگيكالىق يننوۆاتسيالار مەن ءساتتى جۇزەگە اسقان ادىستەمەلەر ەنگىزىلىپ, توپتىق, جۇپتىق جۇمىستار تاجىريبەدە قولدانىلا باستادى. «جەتىنشى سىنىپتاعى وقۋشىلاردىڭ بەي-بەرەكەت ايقاي-شۋى جۇيكەمە ءتيۋشى ەدى. العاشقى كەزەڭدە وسى شۋدى تىيۋ كەرەك دەپ شەشتىم. سول وقۋشىلار توعىزىنشى سىنىپقا كەلگەندە ساباعىما قاتىسقان ارىپتەستەرىم تاڭدانىستارىن جاسىرمادى. ارينە, بالالاردىڭ توپتىق جۇمىستى ءتۇسىنۋى ءۇشىن ءبىرشاما ۋاقىت قاجەت بولدى. سول سياقتى باعالاۋ دا باسقاشا ەدى. باعالاۋدىڭ جاڭا جۇيەسى وقۋشىعا وقۋ ناتيجەسىندەگى جاۋاپكەرشىلىكتى, ونى مۇعالىممەن ءبولىسۋدى سەزىنۋگە ۇيرەتتى. ەندى وقۋشى جاقسى باعا الۋ ءۇشىن جۇيەلى ەڭبەك ەتۋ كەرەكتىگىن بىلەدى. قازىر بالالار باعا ءۇشىن ەمەس, ءبىلىم ءۇشىن ەڭبەكتەنەدى. ەڭ باستىسى – وسى», دەدى گ.اپەەۆا.
مۇعالىمنىڭ پايىمىنشا, بالا – بارلىق كەزدە بالا. بۇگىنگى بالالار وتە اشىق ءارى مەيىرىمدى. ەڭ باستى ارتىقشىلىعى, جاڭا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى جەتىك مەڭگەرگەن. ال ءومىردىڭ جەڭىسىمەن بىرگە جەڭىلىسى دە بولاتىنىن بىلۋگە, كۇرەسۋگە دايىن بولۋعا باۋلۋ – ۇستازدىڭ مىندەتى. سونداي-اق اۆتورلاردى تاڭداۋ وزگەشە ءورىس العانىمەن ءالى دە ادەبي كىتاپ وقۋعا قىزىعۋشىلىقتىڭ ساقتالۋى قۋانتادى. ماتەماتيكادان كىل بەستىك الۋ دا شارت ەمەس. ەگەر باعاعا قاناعاتتانباسا ءوزدى-ءوزى جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. بۇگىندە ۇستاز ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە جانە باسقا دا قازاقستاندىق, شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىپ جاتقان تۇلەكتەرىنىڭ كوپتىگىنەن كورۋگە بولادى. كەيىپكەرىمىز جاھاندانۋ جاقسى قاسيەتتەردى ۇرلاپ جاتقانىنا وكىنىش بىلدىرەدى. «قازاقتى ەرەكشەلەندىرىپ تۇراتىن ۇلتتىق قاسيەتتەر بار. ماسەلەن, بۇرىن تۋعان-تۋىستار جەتىم كورسە جەبەپ جۇرەتىن. قازىر قايىرىمدىلىق شارالارى ءورىس الىپ كەلەدى. بالالاردى قاسىنداعى ناقتى ادامعا قول سوزۋعا ۇيرەتكەن ابزال. سوندىقتان مەكتەپتە قايىرىمدىلىققا كوپ كوڭىل بولىنەدى. بۇل ەش جارناماسىز جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى», دەدى گ.كەنجەبايقىزى.
وسى ورايدا وقۋشىلاردى كەز كەلگەن اقپاراتقا سىني كوزبەن قاراپ, تالداۋ قابىلەتىن اشۋعا وقىتۋدىڭ ماڭىزى زور. سوندا شامامەن ءبىر جىلدان سوڭ وزدىگىنەن جۇمىس ىستەۋ داعدىسى قالىپتاسا باستايدى. ناتيجەسىندە جوعارى سىنىپتاردا ماتەريالدىڭ تەك 30 پايىزىن تۇسىندىرسە, قالعانىن وقۋشىلار وقۋلىقتان-اق مەڭگەرىپ الا قويادى. سىني ويلاۋ مەن وزدىگىنەن جۇمىس ىستەۋ داعدىسى – ساتتىلىك پەن كەلەشەكتىڭ كەپىلى.
ۇجىمداستارى ونىڭ ويلاۋ جۇيەسى وقشاۋ ەكەنىن ايتادى. ماسەلەن, ءپاندى تاڭداۋ ەركىندىگىنە بايلانىستى «بۇل ءالى قابىلدانبايتىن دۇنيە. ءبىز «ميدى ساتىپ الاتىنداي» باي ەل ەمەسپىز. ماتەماتيكا باسقا پاندەرگە قاراعاندا ۇلكەن كۇشتى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان ونى وقىتۋدان ءبارى جاپپاي قاشادى. ماسەلەن, كونسترۋكتور كورولەۆتى شىعارۋ ءۇشىن ەرەكشە كاسىبي زياتكەر ورتا قۇرۋ, ياعني 300 مىڭ ينجەنەر دايارلاۋ كەرەك بولدى. ولاردىڭ ورتاسىنان ءبىر دانانىڭ شىقپاۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. وسىلاي جۇمىس ىستەمەسەك, بىزدە كۋليبيندەر, پوپوۆتار, مەندەلەەۆتەر قايدان شىعادى؟» دەيدى.
بىرنەشە جىل بۇرىن گ.كەنجەبايقىزى اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەن قويدى. 2012 جىلى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنە شەتەلدىك وقىتۋشىلار كەلگەندە, وعان وتە شىدامدى, سونىسىنا وراي تالاپشىل وقىتۋشى كەز بولدى. بۇل ساباقتى اعىلشىن تىلىندە وتكىزۋدى ماقسات ەتكەن مۇعالىمنىڭ پايداسىنا شەشىلدى. بۇگىندە ول وقۋشىلارعا ماتەماتيكانى اعىلشىن تىلىندە تۇسىندىرەدى.
«مەن ءۇشىن تۇتاس الەم اشىلعانداي بولدى. اعىلشىن تىلىندەگى ادەبيەت پەن ينتەرنەت رەسۋرستار, مادەنيەتتىڭ تۇتاس بولىگى جاقىنداي ءارى تۇسىنىكتى بولا ءتۇستى. كەيبىر جاندار ۇشتىلدىلىكتى ىسكە العىسىز ەتىپ, وعان ەلدىڭ دايىن ەمەس ەكەنىن ايتادى. ال قاشان دايىن بولامىز؟ ءححى عاسىردىڭ ەكىنشى ونجىلدىعى دا اياقتالىپ كەلەدى. ماماندار جەتىسپەيدى. مەنىڭ ويىمشا, اۋىلداعى جاستارعا ەكپىن بەرىپ, جاعداي جاساۋ كەرەك. بۇل باستامادان باس تارتپاۋىمىز قاجەت», دەيدى ول.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
