قالا اكىمدىگىنىڭ ءوز كوزدەگەنى بار بولسا دا الماتى كاسىپكەرلەرى توقتاۋعا, كولىك قويۋعا تىيىم سالىناتىن جاڭا جول بەلگىلەرى مەن ۆەلوسيپەدكە ارنالعان جولاقتار كادىمگىدەي شىعىنعا ۇشىراتىپ وتىرعانىن العا تارتۋدا. مەملەكەتىمىزدىڭ باستى دونورى بولىپ سانالاتىن مەگاپوليس ىسكەرلەرىن دە تۇسىنۋگە بولادى. ورتا جانە شاعىن بيزنەستى دوڭگەلەتىپ وتىرعان الماتىلىق كاسىپكەرلەر بيۋدجەتكە از سالىق تولەمەيدى.
جالپى, قالانى اباتتاندىرۋعا جانە كولىك كوپ جينالاتىن كوشەلەردى بوساتۋعا قاتىستى الماتى قالالىق اكىمدىگى ورتالىقتاعى بىرقاتار كوشەلەردىڭ جيەگىن اقىلى تۇراق ورنىنا اينالدىرعان بولاتىن. كولىك جۇرگىزۋشىلەرى تۇراق اقىسىن ساعاتىنا 100 تەڭگەدەن جول جيەگىندەگى پاركوماتتارعا تولەۋى ءتيىس. الايدا قازىر پاركوماتتارعا قاتىستى داۋ-داماي از ەمەس. اقىلى كوشەلەرگە جۇمىس ورىندارى ورنالاسقان نەمەسە سول كوشەلەردە تۇراتىن جۇرگىزۋشىلەر كولىكتەرىن قايدا قاڭتارارىن بىلمەي, كۆارتال جاعالاپ جۇرگەندەرى. بولماسا ماردىمسىز جالاقىنىڭ ءبىر بولىگىن كۇندەلىكتى پاركوماتتارعا قۇيىپ وتىرۋعا تۋرا كەلەدى. ايىنا نەمەسە جارتى جىلعا تولەپ, تۇراق ابونەمەنتتەرىن ساتىپ الۋعا بولادى. كولىك يەلەرى جاڭا تارتىپكە كوندىككەنشە مۇنى جۇرگىزۋشىلەرگە تۇسىندىرەتىن ادامدار جوقتىڭ قاسى. سوندىقتان اقىلى پاركوماتتار مەن جول بەلگىلەرىن اڭعارماي, ماشينالارىن قالدىرعاندار 3 اەك كولەمىندە ايىپپۇل تولەيدى. باسقا دا ماشاقاتتارى بارشىلىق.
قالا بيۋدجەتى ءۇشىن ءتيىمدى جاعى بار ەكەنىن دە جوققا شىعارمايمىز. قازىر بۇل جۇيە قالانىڭ ءار اۋماعىندا 11 مىڭنان استام تۇراق ورنىن قامتيدى. 120 پاركوماتقا يە «الماتى سپەتستەحپاركينگ سەرۆيس» جشس 230 ميلليون تەڭگە كولەمىندە 2016 جىلدىڭ سالىعىن تولەگەنى تۋرالى ەسەپ بەرگەن.
دەسەك تە, الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا ىسكەر ورتا, ياعني بيزنەس وكىلدەرى قالانىڭ قۇرىلىمدىق كوركىن جاڭعىرتۋدان زارداپ شەگىپ وتىرمىز دەپ شاعىمدانۋدا. قالا تۇرعىدارىنا 1969 جىلدان بەرى تانىس «ۆوسحود» ساۋدا ءۇيىنىڭ ديرەكتورى يۋري كوۆتۋن بۇگىندە دۇكەن بىرتە-بىرتە شىعىنعا باتا باستاعانىنا شاعىمداندى. ساۋدا جاعى وتە تومەن. سوڭعى 3 ايدا جالعا الۋشىلاردىڭ 17 پايىزى باس تارتقان.
«ماسەلەنىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ عيماراتتىڭ جانىنا ۆەلوسيپەد جولاعى جاسالعاننان باستالدى. كولىك قوياتىن ورىن جوق. كليەنتتەردىڭ كەلۋى كۇرت تومەندەدى. ءبىز اكىمدىكتەن جولدىڭ ارعى بەتىنەن ەڭ بولماعاندا اقىلى اۆتوتۇراق جاساۋعا ءوتىنىش بىلدىردىك. بىراق كەلىسپەدى. ءبىز قالانىڭ اباتتاندىرىلۋىنا قارسى ەمەسپىز. بىراق بىزدە قانشا ادام ۆەلوسيپەد تەبەدى؟!» دەپ شاعىمدانادى يۋ.كوۆتۋن.
«كورەيا» كافەسىنىڭ يەسى نەللي نيگاي «توقتاۋعا بولمايدى» بەلگىسىنىڭ كەسىرىنەن دامحاناعا كەلۋشىلەر سانى ازايعانىن, ءتىپتى عيماراتتى ساتا دا الماي وتىرعانىن جاسىرمادى. تابىس 30 پايىزعا تومەندەگەن. قىزمەتكەرلەردىڭ جارتىسى جۇمىستان شىعارىلعان.
«ماقپال» رەسپۋبليكالىق ءسان ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى بازيليا ءابىلمانوۆادان ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك قىزمەتكەر جۇمىستان شىققان, سەبەبى ونىڭ جۇمىسقا قاتىناۋى قيىنداعان.
بۇگىنگە دەيىن كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا وسىنداي ماسەلەمەن بيزنەستىڭ 95 سۋبەكتىسى شاعىمداندى. ەندىگى جەردە بۇل ماسەلە كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ كەڭەسىنىڭ كۇن تارتىبىنە شىعارىلىپ, جۋرناليستەر قاتىستىرىلعان جيىنعا زارداپ شەككەندەر دە شاقىرتىلدى. سونداي-اق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ وكىلدەرى دە كەلدى. شاعىمدانعان كاسىپكەرلەرگە الماتى قالاسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى اكىمشىلىك پوليتسيا باسقارماسىنىڭ باسشىسى جاندوللا شايحيەۆ جاۋاپ بەردى.
«الماتىدا 530 مىڭ كولىك قۇرالى بار. سونىمەن قاتار سىرتتان كەلۋشىلەر, اسىرەسە وبلىستان قاتىنايتىندار بار. اۆتوكولىكتەر – ەڭ ءبىرىنشى اۋا لاستاۋشى. كاسىپكەرلەردى دە تۇسىنەمىز. اۆتوتۇراق جوباسىمەن ءبىز اينالىس-
پايمىز. بىزگە تەك كەلىسۋگە الىپ كەلەدى. ەگەر سايكەس كەلمەسە, كولىك قۇرالدارىنىڭ تۇراعىنا رۇقسات بەرە المايمىز. ەگەر قانداي دا ءبىر ۇيىم اۆتوتۇراققا قاتىستى ناقتى ۇسىنىس الىپ كەلسە, ءبىز بارىپ كورەمىز. باستىسى, ۇسىنىلعان نۇسقا جول قوزعالىسىنىڭ باسقا دا قاتىسۋشىلارىنا كەدەرگى كەلتىرمەۋى ءتيىس», دەپ وي ءبولىستى جاندوللا شايحيەۆ.
كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى قالا تۇرعىندارىنىڭ اباتتاندىرۋدى قولدايتىندىعىن اتاپ ءوتتى. الايدا الماتى – شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ قالاسى. مۇندا ءىرى كاسىپورىندار جوق. كاسىپكەرلەر تولەيتىن سالىق قالا بيۋدجەتىنىڭ نەگىزگى بولىگىن قۇرايدى. سوندىقتان اباتتاندىرۋعا قاتىستى شارالاردى قابىلداۋدا بيزنەسپەن مامىلەگە كەلمەسە, ماسەلە شيەلەنىسە بەرەتىن ءتۇرى بار.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
