تەحنولوگيا • 29 قاڭتار, 2018

بالامالى ەنەرگيا – سارقىلمايتىن قۋات كوزى

3540 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسى جولداۋىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – جاڭعىرمالى ەنەرگيا ۇلەسىن ارتتىرۋ, «جاسىل» تەحنولوگيالارعا كوشۋ, تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ جانە قايتا وڭدەۋ ارقىلى رەسۋرستىق الەۋەتتى دامىتۋ ەكەنى بەلگىلى. وسى مىندەتتەر قالاي جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر؟ بۇل تۋرالى ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى عاني سادىبەكوۆ ۇكىمەت ۇيىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا باياندادى.

بالامالى ەنەرگيا – سارقىلمايتىن قۋات كوزى

بۇگىندە كۇللى الەمدە ەنەرگيا تاپشىلىعى بايقالىپ وتىرعانى بەلگىلى. قازىر ءوزىمىز قۋات كوزى رەتىندە پايدالانىپ وتىرعان كومىر, مۇناي, تابيعي گاز سەكىلدى ەنەرگيا تۇرلەرى ءتۇپتىڭ تۇبىندە تۇگەسىلەتىنى انىق. سوندىقتان قازاقستان دا بولاشاعى ءۇشىن قام جاساپ, جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى ارقىلى رەسۋرستىق قوردى جاساپ الۋعا ەرەكشە ىقىلاس تانىتىپ وتىر. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا دا تابيعي رەسۋرستاردىڭ سارقىلۋى قازىرگى زامانعى سىن-تەگەۋرىندەردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىلعان. وسىعان وراي ەلىمىز بالامالى قۋات كوز­دەرىن دامىتۋدى قولعا الا باس­تادى. ع.سادىبەكوۆ ەلەكتر ەنەر­گەتيكاسى سالاسىنداعى جاڭعىر­مالى ەنەرگيانىڭ ۇلەسىن 2030 جىلعا قاراي 30 پايىزعا دەيىن جەت­كىزۋ مىندەتى تۇرعانىن العا تارت­تى. بىلتىر بۇل سالاداعى ءوسىم سا­عاتىنا 1 ملرد كۆت-ساعات ەنەرگيا­عا جەتكەن. ول 2016 جىلمەن سالىس­تىرعاندا 22 پايىزعا ارتىق كور­سەت­كىش. ەندىگى بيىلعى جوس­پار – ەنەر­گيانى ءوندىرۋدى ساعا­تىنا 1,7 ملرد كيلوۆاتقا جەتكىزۋ.

مەملەكەت جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىن وندىرەتىن نىسانداردى دا سالۋعا دەن قويىپ, بىلتىر وسىنداي بەس نىسان ىسكە قوسىلعان. ولاردىڭ ءبارى دە الدىمەن شالعاي وڭىرلەردى بالامالى ەنەرگيا كوزىمەن قامتاماسىز ەتۋدى ماقسات ەتكەن. بيىل تاعى 10 نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ۆيتسە-مينيستر جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىن ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن اۋكتسيوندىق مەحانيزمدەر ەنگىزىلە باستاعانىن ايتا كەلىپ, بۇل جوبالارعا ينۆەستيتسيالاردى كوپتەپ تارتۋعا, پروتسەستىڭ اشىق ءارى ءادىل وتۋىنە ىقپال ەتەتىنىن جەتكىزدى. بۇعان قوسا بيىل العاش رەت جالپى قۋاتى ءبىر گيگاۆاتتى قۇرايتىن جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى جوبالارىنا حالىقارالىق اۋكتسيوندىق ساتىلىمدار ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. ءبىرىنشى ساتىلىمدار مامىر ايىندا وتكىزىلەدى. «اۋكتسيوندىق ساتىلىمداردى وتكىزۋ تۋرالى مالىمەتتەر رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرستارىندا جاريا­لانادى. ىرىكتەۋدىڭ شارتتارى بار­لىق كاسىپكەرگە بىردەي بولادى. اۋكتسيونعا تەك بيزنەسمەندەر عانا ەمەس, ازاماتتىعىنا قاراماستان كەز كەلگەن نيەت ءبىلدىرۋشى قاتى­سا الادى. اۋكتسيوندىق ساتى­لىم­دارعا قاتىسۋعا وتاندىق بيز­نەستەن باسقا قازىردىڭ وزىندە ساۋد ارابياسى, كانادا, اقش, قىتاي سەكىلدى شەتەلدەردىڭ كومپانيالارى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. مۇنداي اۋك­تسيون ءتۇرىن ەنگىزۋ ارقىلى ءبىز ەكى ماسەلەنى شەشپەكپىز. بىرىنشىدەن, جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ قۇنى مەن ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا ىقپال ەتۋ دەڭگەيىن تومەن­دەتەمىز. ەكىنشىدەن, جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىنداعى وزىق تەحنولوگيالاردى ەلىمىزگە تارتاتىن بولامىز», دەدى ع.سادىبەكوۆ.

بۇدان كەيىن جاسىل تەحنو­لو­گياعا كوشۋ ماسەلەسىنە توقتال­عان ۆيتسە-مينيستر تۇرمىستىق قال­­دىقتاردى وڭدەۋ ۇلەسىن 2030 جىلعا قاراي – 40 پايىزعا, 2050 جىل­عا قاراي 50 پايىزعا دەيىن جەت­كىزۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن ايتتى. ال 2030 جىلعا قاراي حالىق­تىڭ 100 پايىزى قالدىقتاردى شى­عارۋ قىزمەتىمەن قامتىلىپ, تۇر­مىس­تىق قاتتى قالدىقتار پولي­گون­­دارى­نىڭ 95 پايىزى ەكولو­گيالىق تالاپتار مەن سانيتارلىق ەرەجەلەرگە ساي جۇمىس ىستەيتىن بولادى.

قالدىقتاردى بولەك جيناۋ 40 ەلدى مەكەندە, سۇرىپتاۋ – ەلىمىزدىڭ 19 وڭىرىندە ەنگىزىلگەن. بيىل شىمكەنت, قاراعاندى قا­لا­لارىندا, الماتى مەن سولتۇستىك قا­زاقستان وبلىستارىندا قالدىق­تاردى قايتا وڭدەۋ بويىنشا 5 نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر ەكەن.

ەسكى كولىكتەردى قايتا وڭدەۋ, قابىلداۋ جۇمىستارى دا اياقسىز قالماعانىن ايتقان ع.سادىبەكوۆ بۇگىندە توزىعى جەتكەن كولىگىن وتكىزگەن جاندارعا بەرىلەتىن وتەماقى 49 مىڭنان 150 مىڭعا دەيىن جەتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ءارى كولىگىن وتكىزگەن ازاماتتارعا وتان­­دىق جاڭا كولىكتەردى جەڭىل­دىك­پەن الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ارنايى سەرتيفيكات تاپسىرىلادى.

قىمبات توقتامۇرات,

«ەگەمەن قازاقستان»

 

سوڭعى جاڭالىقتار