بۇل ىستە ەڭ الدىمەن, قولجەتىمدى كوتتەدجدەر مەن از قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر سالۋعا باسىمدىق بەرىلدى. كوپ كەشىكپەي وتكەن جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قاناتقاقتى ساۋلەت جوبالارى بويىنشا قۇرىلىس جۇمىستارى باستالىپ تا كەتكەن ەدى. بۇعان قوسا باعدارلاما اياسىندا توعىز قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر سالۋ ءىسى دە جوسپارعا ەنگىزىلدى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قاتىستى ايماقتا ايقىندالعان جوبا ۇكىمەت تاراپىنان قولداۋ تاپتى. ارادا ەكى-ءۇش اي وتكەندە اقتوبە وبلىسى تۇتاستاي ەلىمىزدە وركەن جايا باستاعان «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ باستى ۇيلەستىرۋشى بۋىنىنا اينالا باستادى. وسى باستامامەن وڭ تاجىريبەنى كورۋ, ۇلگى الۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنەن ارنايى دەلەگاتسيالاردىڭ كەلۋى ايتىلعان تۇجىرىمنىڭ باستى دالەلى.
ەندىگى جەردە ءسوزىمىز جالاڭ بولماس ءۇشىن اقتوبە وبلىستىق قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسىنان الىنعان كەيبىر دەرەكتەرگە سۇيەنەيىك. وتكەن جىلى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بارلىق قارجىلاندىرۋ كوزدەرى ەسەبىنەن 650 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان ەكەن. بۇل مەجە 792,3 مىڭ شارشى مەتر كولەمىندە ورىندالعان. ياعني الدىڭعى جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 128,5 پايىزدى قۇرايدى. وبلىس ورتالىعىنىڭ «نۇر اقتوبە» دەپ اتالعان شاعىن تۇرعىن ءۇي اۋدانىندا 2330 بىرلىكتەگى دەربەس باسپانا سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ 194-ءى كوتتەدج بولسا, 858-ءى ءۇش قاباتتى تۇرعىن ءۇي. ال 1278 پاتەردەن تۇراتىن باسپانالار توعىز قاباتتى ۇيلەردىڭ ەنشىسىنە كىرەدى.
اقتوبە ءوڭىرىنىڭ قۇرىش قولدى قۇرىلىسشىلارى بۇل ءىستى قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى مەن بىرگە ىسكە اسىرۋ ۇستىندە, جاڭا باسپانانىڭ كىلتىنە يە بولىپ ۇلگەرگەندەردىڭ باسىم بولىگى اتالعان بانكتىڭ سالىمشىلارى. ولاردىڭ قاتارىندا الەۋمەتتىك سالا مەن بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرى, از قامتىلعان وتباسىلار بار. سولاردىڭ ءبىرى جاس وتباسى يەسى, ءۇش بالانىڭ اكەسى, كەڭقياق كەنىشىندە ۆاحتالىق جۇمىس ىستەيتىن بىلىكتى مامان باۋىرجان جۇماباەۆ 3 بولمەلى پاتەرگە يە بولدى. زايىبىم اينۇر مەن بالالارىمنىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. بۇل ءۇشىن ءبىز ءۇش جىل بويى قارجى جيناقتادىق. اسىرەسە, ءبىزدى پەرزەنتتەرىمىزدىڭ ساباق ازىرلەۋ ءۇشىن ءوز بولمەسى بولاتىنى سۇيسىندىرەدى, دەيدى ول.
ال ءۇش قاباتتى ۇيدەن 2 بولمەلى پاتەردىڭ كىلتىن العان 12 جاستاعى قىزىن تاربيەلەپ وتىرعان قالا تۇرعىنى يرينا كاسيانوۆا وزىنە وزگە اۋماق ەمەس, ناقتى وسى «نۇر اقتوبەدەن» باسپانا بۇيىرۋى جارتى باقىتى دەپ ەسەپتەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جاڭا تۇرعىن ءۇي اۋدانىنىڭ ينفراقۇرىلىمى وتە جاقسى. ءارى بۇل جەر ەكولوگيالىق تۇرعىدان وتە تازا اۋماق. ەگەر جالقىدان جالپىعا كوشەر بولسا, «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» اق اقتوبە فيليالىنان الىنعان دەرەكتەر بويىنشا بۇگىندە نىسانداردى جاپپاي پايدالانۋعا بەرۋ ۇردىستەرى وتكىزىلۋدە. ول ءۇشىن سالىمشىلار مەن بانك فيليالى اراسىنداعى ساتىپ الۋ, ساتۋ, پاتەرلەردى ءبولۋ جونىندەگى قات-قابات ىستەر جۇرگىزىلۋدە.
بيىل وبلىستا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا بارلىق قارجىلاندىرۋ كوزدەرى ەسەبىنەن 850 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلگەن. بۇل شامامەن 8 مىڭ پاتەر. ءسوز جوق, سالىستىرمالى تۇردە العاندا, بۇل – وڭىرلەر اراسىنداعى بيىك كورسەتكىش. بۇعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن وڭىردە «بايتەرەك دەۆەلوپمەنت» اق ارقىلى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇندى قاعازدارىن پايدالانۋ قاراستىرىلعان. مۇنىڭ ءوزى نەسيەلىك تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسىنا ءتان باستى ەرەكشەلىكتەردىڭ ءبىرى بولماق. ءارى اقتوبە قالاسى مەن وبلىس اۋداندارىندا جالدامالى تۇرعىن ۇيلەر مەن ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز بەرىلەتىن جالدامالى باسپانالار ۇلەسىن ودان ءارى ۇلعايتۋ قاراستىرىلعان. وعان قوسا مەملەكەتتىك ەمەس كاسىپورىندار قاراجاتىن دا «نۇرلى جەردىڭ» ەسەبىنە ەنگىزۋ بەلگىلەنگەن. ونىڭ قاتارىن نەگىزىنەن كوممەرتسيالىق تۇرعىن ۇيلەر قۇرايدى. سونداي-اق وبلىستا تۇرعىنداردىڭ ءوز قاراجاتتارى ەسەبىنەن تۇرعىزىلاتىن جەكە تۇرعىن ۇيلەر ۇلەسى دە جىل سايىن ءوسىپ كەلەدى. ونىڭ كولەمى 317 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايدى. بۇل شامامەن 2 مىڭنان استام ءۇي دەگەن ءسوز.
ەگەر «نۇرلى جەر» ارقىلى تۇرعىزىلعان قۇرىلىس اۋداندارىندا تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرىن وتەيتىن نىساندار سالىنباسا, اتالعان باعدارلاما جارتىكەش كۇيىندە قالىپ قويار ەدى. جوق, ولاي ەمەس. وڭىردە بۇل تۇرعىدا كەشەندى كوزقاراس قالىپتاسقان. سوعان سايكەس جاڭا اۋداندا 900 ورىندىق ورتا مەكتەپ, بالاباقشا مەن ەمحانا عيماراتتارى, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى جانە دەمالىس ساياباقتارى بوي كوتەرمەك. الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق دامۋدىڭ جاڭا ۆەكتورىنا ساي «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا اقتوبەدە بيىل كەم دەگەندە 100 مىڭ ادام تۇراتىن قالاشىق تۇرعىزىلماق.
وتانداستارىمىزدىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل كۇيىنىڭ جاقسى بولۋى ءبىرىنشى كەزەكتە جايلى باسپاناعا بايلانىستى. دەربەس تۇرعىن ۇيگە يە بولۋ ادامنىڭ مەرەيىن ءوسىرىپ, ءوز ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مەن ەڭبەككە دەگەن بەلسەندىلىگىن جانە ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىن ارتتىرا الادى. جىل وتكەن سايىن ەگەمەن ەلىمىزدە وسىنداي مۇمكىندىكتەر جيىلەپ كەلەدى. اقتوبە وڭىرىندە اتالعان «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا اتقارىلاتىن اۋقىمدى جۇمىستار ودان ءارى جالعاسا بەرمەك.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
