«قازاق ءتىلىن انا تىلىمدەي سۇيەمىن!» – دەيدى كورەي قىزى ۆەرا شين

اتىراۋدا مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭ­گەرگەن وزگە ۇلتتىڭ وكىلدەرى وتە كوپ. سونىڭ ءبىرى – ۆەرا شين. ونىڭ قازاقشا ءسوي­لەگەنىنە بۇعان دەيىن ءتۇر­لى باسقوسۋلاردا تالاي رەت كۋا بولعان ەدىك. بۇل جولى ونىمەن ارنايى اڭگى­­مەلەسۋ ماقساتىمەن ح.­دوس­مۇحا­مەدوۆ اتىن­داعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنە ىزدەپ باردىق. ستۋدەنت ەكەنىنەن حاباردار بولعاندىقتان, اۋەلى قانداي مامان­دىق بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتقانىن سۇراس­تىرىپ كوردىك. سويتسەك, ول ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سىرتتاي وقۋ بولىمىنە اۋىسىپتى دا,   حاتشى-رەفەرەنت بولىپ جۇمىس جا­ساي­­دى ەكەن. ءبىرىنشى پرو­رەك­توردىڭ قابىلداۋ بولمەسىنە باس سۇق­قانىمىز سول ەدى:  «ءسا­لەمەتسىز بە, قانداي شارۋامەن ءجۇرسىز؟» دەپ حاتشى قىز بىزگە  تازا قازاقشا ءتىل قاتتى. –  ۆەرا شين دەگەن قارىن­داس­تى قالاي تاپساق ەكەن؟  – مەن عوي, اعا, – دەپ ورنىنان تۇردى  ول. ۇلكەندى سىيلاي بىلەتىن ىزەتتىلىگى بايقالىپ تۇر. ۆەرا ۆيك­توروۆنا اڭگىمە بارىسىندا ونىڭ قازاقشا ماقالداپ سويلەگەنىنە, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كەلەشەگىنە  جا­ن­­ا­شىرلىق تانىتقانىنا ىشتەي ريزا بولىپ وتىردىق. – ۆەرا, قازاق ءتىلىن قاشان, قالاي ۇيرەنىپ الدىڭ؟ – مەن ماحامبەت اۋدانىنداعى بەيبارىس اۋىلىندا ومىرگە كەلدىم. بۇرىن ءبىزدىڭ بۇل اۋىل چكالوۆ دەپ اتالعان عوي. ءبىزدىڭ اۋىلدا كوپ ۇلتتىڭ وكىلدەرى تۇرادى. قازاقتار دا, كورەيلەر دە, ورىستار دا, بۇدان باسقا دا بىرنەشە وزگە ۇلت وكىلدەرى بار. بالالىق شاعىم سول اۋىلدا ءوتتى. سول اۋىلدا مەكتەپتى ءبىتىردىم. مەكتەپتە ورىس سىنىبىندا وقىعان ەدىم. بىراق كورشىلەرىمىز­دىڭ كوبى قازاقتار, مەنىمەن بىرگە وينايتىندار دا كوبىنە قازاق با­لا­لارى بولاتىن. مەكتەپتە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىن ەرەكشە جاقسى كوردىم. قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پانىنەن ورىنبەك ءىزباساروۆ دەگەن اعاي ءدارىس بەردى. سول اعاي قازاق ءتىلىن كەرەمەت ۇيرەتتى بىزگە. ول ءبىزدى وزگە ۇلت وكىلدەرى قاتىساتىن مەملەكەتتىك ءتىل باي­قاۋ­لارىنا دايىندادى. سونىڭ جەمىسىن قازىر كورىپ ءجۇرمىن. – اتا-اناڭ قازاق ءتىلىن جەتە مەڭگەرسەم دەگەن تالابىڭا قا­لاي قارادى؟ – مەنىڭ انام نادەجدا – ورىس قىزى. بۇرىن يندەر اۋدانىنىڭ ءور­لىك اۋىلىندا تۇرعان. كەيىن ناعا­شى­لارىمىز ءبىزدىڭ اۋىلعا كوشىپ كەلگەن عوي. سودان اكەم ەكەۋىنىڭ ءدام-تۇزى جاراسىپ, شا­ڭىراق كوتەرگەن. قازاق اۋىلىندا وسكەندىكتەن بولار, انام دا قا­زاق­شا جاقسى تۇسىنەدى. اكەم دە, انام دا مەنىڭ قازاق بالالارىمەن دوس­تاسىپ, جاقىن ارالاسقانىمدى, ءتىپ­تى قازاقشا ۇيرەنگەنىمدى قول­دادى. ولار ءاردايىم مەنىڭ تالا­بىما, اپا-سىڭلىلەرىمە قولداۋ بىلدىرۋدەن تانبا­دى. مەنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگە­رۋدەگى جەتىستىگىمە, اسىرەسە قازاق ءتىلى بايقاۋلارىندا جۇلدەلى ورىنعا يە بولسام, ۇدايى قۋانىپ وتىرادى. اكەم ۇنەمى «قى­زىم, قازاقشانى جاقسىلاپ ۇيرەنىپ ال, بۇل ءوزىڭ ءۇشىن قاجەت بولادى» دەپ وتىرۋشى ەدى. بۇل ءسوز – مەن ءۇشىن اكەمنەن قالعان امانات سەكىلدى كورىنەدى. انام دا ەش­قاشان قارسىلىق بىلدىرگەن ەمەس. انام ءالى كۇنگە «قازاقشاڭ قالاي, جەتىلدىرىپ ءجۇرسىڭ بە؟» دەپ جانا­شىرلىق تانىتىپ وتىرادى. – قازاق جاستارى اراسىندا دوستارىڭ بار شىعار. ولارمەن ءجيى ارالاسىپ تۇراسىڭ با؟ – بىلەسىز بە, ومىردەگى ەڭ قىم­بات سانايتىن قۇربىلارىمدى قا­زاق قىز­دارى اراسىنان تاپتىم. سەنبەي وتىرسىز با؟ ءبىزدىڭ اۋىل كەزىندە چكالوۆ دەپ اتالعانمەن, مۇنداعى تۇر­عىنداردىڭ باسىم ءبو­لىگىن نەگىزىنەن  قازاق وتباسىلارى قۇرايدى. ءبىر كوشەدە تۇرعان قازاق بالالارىمەن كۇندە بىرگە ويناي­تىنبىز. سولار­دىڭ اراسىنان نۇر­شات ساپانوۆا, جا­دىرا جيەنقۇ­لوۆا سەكىلدى جان سى­رىمدى ءبولى­سەتىن قۇربىلارىمدى جانىما ەرەكشە جاقىن تارتامىن. قازىر بۇل قۇربىلارىمنىڭ ءبىرى كوللەدج ءبىتىردى, ەكىنشىسى – ءبىزدىڭ ۋني­ۆەرسي­تەتتىڭ ستۋدەنتى. ءالى كۇنگە جۇ­بى­­مىز جازىلعان جوق. ءومىردىڭ جو­لى تاقتايداي تەگىس بولمايدى عوي. قۋا­نىش تا, قينالاتىن كەزدەر دە بو­لادى. سونداي ساتتەردە ءۇش قۇر­بى ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ جانىمىزدان تابىلا­مىز.  مەنىڭ قازاق ءتىلىن جەتىك بىلۋىمە دە وسى قۇربىلارىمنىڭ  ءسى­ڭىر­گەن ەڭ­بەگىن اتاپ ايتقىم كەلەدى. نۇر­شات پەن جادىراداي قۇر­بى­لار تاپپاسام, بالكىم, قازاق ءتىلىن ءدال بۇگىن­گىدەي جەتىك بىلمەگەن بولار  ەدىم! – قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ قيىن بول­عان جوق پا؟ – نەگە ولاي دەيسىز؟ مەن وسى ءتىل­دى ۇيرەنۋگە نيەت ەتكەلى بەرى  كوزىم مىناعان جەتتى. الەمدە بىرنەشە ءجۇز ءتىل بولسا, سونىڭ ىشىندە قازاق تىلىندەي ەڭ سۇلۋ, ەڭ شۇ­راي­لى ءتىل جوق شىعار. ويتكەنى, بۇل ءتىل –مەنىڭ جۇرەگىمە ەڭ جاقىن ءتىل. ءسوز­دىك قورى كوپ, ەڭ باي ءتىل دە –قازاق ءتىلى. قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدە ەش قي­نالعان ەمەسپىن. راس, العاشىندا «سالەمەتسىز بە؟», «ساۋ بولىڭىز!» دەپ باستالعان سوزدىك قورىم كۇنبە-كۇن تولىعا تۇسكەنىن ءوزىم دە باي­قاعان جوقپىن. مەنى ەشكىم قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە ماجبۇرلەگەن جوق. ءوزىمنىڭ جۇرەك قالاۋىممەن ۇيرە­نۋگە تالپىنعاندىقتان با, الدە كورەي مەن قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداس­تۇرىندەگى كەيبىر ۇقساستىقتار قى­زىقتىردى ما, ايتەۋىر, قازاق ءتىلىنىڭ ءتۇپسىز تەرەڭ يىرىمىنە قالاي بوي­لاعانىمدى ءوزىم دە بايقامادىم. قازاق ءتىلىن وتە تەز ۇيرەندىم. سوعان ءالى دە تاڭدانۋمەن كەلەمىن. مەن قازاق ءتىلىن ۇيرەنگەنىمە ەشقاشان وكىنگەن ەمەسپىن. كەرىسىنشە, ءوزىمدى باقىتتى سانايمىن. ويتكەنى, قازىر مەن قازاقشا ويلاپ, ويىمدى قازاق­شا ەركىن جەتكىزە الامىن. ءتىپتى قازاقشا ەشبىر قاتەسىز جازامىن. مەن قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ ارقىلى قازاق حالقىنىڭ تاريحىمەن, مادە­نيەتىمەن, ادەبيەتىمەن سول تىلدە تا­نىسۋعا مول مۇمكىندىك الدىم. قا­زاقتىڭ جانىن ءبىر كىسىدەي ۇعىنا الامىن. قازاق ءتىلى مەن ءۇشىن ءوزىم­نىڭ انا تىلىمدەي بولىپ كەتتى. قازاق­ستان – مەنىڭ وتانىم! قازاق ءتىلى – مەنىڭ دە ءتىلىم! ءوزىم تۇراتىن وتا­نىمنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن  مەڭگەرۋ مەن ءۇشىن الىنباس قامالداي بول­ماۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن.  اباي اتامىز ادامدىق بولمىستى  «ادام بولام دەسەڭىز, بەس نارسەگە اسىق بول. تالاپ, ەڭبەك, تەرەڭ وي, قانا­عات, راحىم ويلاپ قوي» دەپ سۋرەتتەيدى ەمەس پە؟ وسىناۋ بەس تالاپتى ورىنداۋعا شىن نيەتىمەن اسىق بولىپ, تالاپتانعان ادامعا قا­زاق ءتىلىن ۇيرەنۋ سونشالىقتى قيىن بولمايتىنىنا سەنىمدىمىن. – ۆەرا, قازىر قانشا ءتىل بىلەسىڭ؟ – قازاقشا جاقسى سويلەيتىنىمدى بىلەسىز. مەكتەپتە ورىسشا وقىعان­دىق­تان, بۇل ءتىلدى دە ەركىن مەڭ­گەردىم. ەندى انا ءتىلىم – كورەي ءتىلىن وقىپ ءجۇرمىن. تاڭعالىپ وتىرعان بو­­لارسىز, مەن بۇرىن ءوز ءتىلىمدى مەڭ­گەرە العان جوق ەدىم. ويتكەنى, كورەيلەر كەزىندە وداقتىڭ ءار قي­ى­رىنا تارىداي شاشىرادى. «بايتال تۇگىل باس قايعى» دەگەننىڭ كەبىن كيگەن ءبىزدىڭ اتالارىمىز دا سول ءبىر قيىن كەزەڭدە  قازاق جەرىنەن پانا تاپتى. قازاق حالقىنىڭ كەڭ پەيىلىن كوردى. بىراق, سول كەزدەگى ساياساتتىڭ سالقىنى كورەيلەرگە انا ءتىلىن, سالت-ءداستۇرىن ۇمىتتىرۋدى كوزدەدى. ءاري­نە, ءوز ءتىلىمدى بىلمەۋ ومىردەگى ەڭ باستى كەمشىلىگىم. سول كەمشىلىگىمدى تۇزەتۋگە تالپىنىس جاساپ ءجۇرمىن. سەبەبى, بولاشاقتا مەنەن كوپ ادام «انا ءتىلىڭدى بىلەسىڭ بە؟» دەپ سۇراۋى مۇمكىن عوي. سوندايدا  ۇيا­لىپ قالماۋىم كەرەك. قازاقتا «ءولىم­­نەن ۇيات كۇشتى» دەمەي مە؟ ويشىل اقىن قادىر مىرزا-ءالى اعامىز «انا ءتىلىڭ – ارىڭ بۇل, ۇيا­تىڭ بوپ تۇر بەتتە. وزگە ءتىلدىڭ ءبارىن ءبىل, ءوز ءتىلىڭدى قۇرمەتتە!» دەگەن ەمەس پە! كەيىن وكىنبەۋ ءۇشىن كورەي ءتىلى كۋرسىنا بارىپ ءجۇرمىن. سوسىن قازىرگى داۋىردە شەت ءتىلىن بىلگەن دە ارتىق ەتپەيدى. ءومىردىڭ ءوزى ادامدى كوپ ءتىل بىلۋگە بەيىمدەيدى. بۇل – جازىلماعان زاڭدىلىق. سول سەبەپتەن, اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋگە دە دەن قويدىم. مۇنىڭ جانە ءبىر سەبەبى, مەنىڭ بولاشاق ماماندىعىم – باعدارلاماشى. وسى ماماندىقتى يگەرگەن ماماندارعا اعىلشىن ءتىلىن ءبىلۋ اسا قاجەت دەپ ويلايمىن. – اقىن-جازۋشىلاردان كىم­دەر­دىڭ شىعارمالارىن وقيسىڭ؟ – بالا كەزىمنەن ادەبيەتكە جا­قىن بولىپ ءوستىم. اسىرەسە, قازاقتىڭ اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالا­رىن  قىزىعا وقىدىم. اباي اتامىز­دىڭ فيلوسوفياعا تولى ولەڭدەرىنىڭ ءبىرازىن جاتقا بىلەمىن.  دانىشپان اقىننىڭ قارا سوزدەرىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى! تۇنىپ تۇرعان فيلوسوفيا عوي. ابايدى دانىشپان دەۋ وتە ورىن­دى. بۇدان ءبىر جارىم عاسىرداي بۇرىن جازعان قارا سوزدەرىندەگى, ولەڭدەرىندەگى كەيبىر تەڭەۋلەردەن كو­ڭىلگە تۇيەتىن جايتتار كوپ. بۇگىن­گى قوعامدا ءجيى كەزدەسەتىن كورىنىس­تەردى جازىپ كەتكەن اباي اتامىز­دىڭ كو­رىپكەلدىگى دە بار شىعار دەپ ويلاي­مىن. ىبىراي التىنسارين, ماحامبەت وتەمىس ۇلىنىڭ   شىعار­ما­لارى دا قىزىقتىرادى. بۇلاردى مەكتەپ كەزىنەن جاتقا بىلەمىن. مۇ­قاعالي ماقا­تاەۆتىڭ, ءابۋ سارسەن­باەۆتىڭ ولەڭ­دەرى دە وزىندىك ەرەكشەلىگىمەن باۋ­رايدى. ءوزىڭىز دە بىلەتىن شىعارسىز, مۇقاعالي ماقاتاەۆ­تىڭ «ءۇش با­قىتىم» دەگەن ولەڭى بار عوي. ءبىرىنشى باقىتقا حالىقتى, ەكىن­شىگە – انا ءتىلدى, ۇشىنشىگە وتان­دى بالايدى. مۇقاعالي اقىن­نىڭ ءبىر ولەڭى عانا ەمەس, ونىڭ پوەزياسىنان حالىقتى, ءتىلدى, وتان­دى سۇيۋگە ۇندەگەن بىرنەشە ولەڭدى تابۋعا بولادى. جىگەرىڭدى جانيتىن مۇنداي ولەڭ­­دەر قازاقتىڭ اقىن-جازۋشى­لارىنىڭ قاي-قايسىسىنىڭ  دا شى­عارماسىنا ارقاۋ بولعان. تەك سونى ءتۇسىنىپ وقۋ كەرەك. ماعجان جۇما­باەۆتىڭ ولەڭدەرىنەن دە وسىنى تابا الاسىز. شاكارىم قۇدايبەر­دى ۇلى­نىڭ شىعارماشىلىعى دا مەنىڭ قا­زاقشا سوزدىك قورىمدى بايىتا تۇسۋىمە ەرەكشە اسەر ەتتى.  قازاق ءتىلى بويىنشا وتەتىن ءتۇرلى بايقاۋ, وليمپيادالارعا مەكتەپ جاسىنان قاتىسىپ كەلەمىن. بيىل رەسپۋبلي­كالىق ءتىل وليمپياداسىندا باق سىنادىم. قازىر اتىراۋداعى «تەڭىز­شەۆرويل» بىرلەسكەن كاسىپورنىنىڭ قولداۋىمەن ءوتىپ جاتقان «مەن قازاق­شا بىلەمىن» اتتى كونكۋرستىڭ ءۇشىنشى تۋرىنا ءوتتىم. مىنە, وسىن­داي سايىستاردا  جوعارىدا اتاپ ايتقان اقىن-جازۋشىلاردىڭ شى­عار­ما­لارىن ورىنداپ ءجۇرمىن. – قازاق جىگىتىنە تۇرمىسقا شىعىپسىڭ, ونىڭ اتا-اناسى سەنى قالاي قابىلدادى؟ – قازاق تىلىنە باۋىر باسقانىم سونشالىقتى, ابزال ەسىمدى قازاق جىگىتىمەن تاعدىرىمدى بايلانىستىر­دىم. ءبىر-ءبىرىمىزدى بالا كۇنىمىزدەن بىلەمىز, ءبىر كوشەدە تۇردىق. ونىڭ ءۇيى مەن ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ اراسىندا ءبىر ءۇي عانا بار. ءبىز بالا كۇنىمىزدە تالاي بىرگە ويناعانبىز. بالا كۇنگى دوستىعىمىز ۇلكەن سەزىمگە ۇلاستى. اكە-شەشەلەرىمىز دە ءبىر-ءبىرىن جاق­سى تانيدى. ەگەر مەن قازاق اۋى­لىندا وسپەسەم, قازاق ءتىلىن بىلمەسەم, قازاقى وتباسىنىڭ شاڭىرا­عىنا كەلىن بوپ تۇسكەندە قاتتى قي­نا­لار ەدىم. باعىما قاراي, ابزال­دىڭ اتا-اناسى مەنى قۇشاق جايا قارسى الدى. ابزال – ءۇيدىڭ ۇلكەن بالاسى. بىراق اتا-ەنەم مەنى شاڭى­راققا تۇسكەن كەلىن دەپ ەمەس, وزدە­رىنىڭ قىزدارىنداي جىلى قابىل­دادى. بۇل ۇلكەن اۋلەت, جاسى 84-كە كەلگەن ۇلكەن ەنەم, ياعني ابزالدىڭ اجەسى بار. سول كىسى ماعان مەيىرىن توگىپ, العاشقى كۇننەن  «قىزىم» دەدى. سوندايدا ماعان بۇل ومىردە اجەمىزدەن قىمبات جان جوقتاي كورى­نەدى. ءالى كۇنگە كەلىن دەگەن ەمەس.  وسى اجەمىز تۇڭعىش قىزىمىزدىڭ اتىن ەلزا دەپ قويدى. قازىر قىزى­مىز ۇلكەن اجەسىنىڭ, اتا-اجەسىنىڭ باۋىرىندا, جاسى 4-كە كەلدى. اۋىل­داعى بالاباقشاعا بارادى. اتام مەنىڭ اتىمدى ءۇمىت دەپ قازاقشا اتايدى. قازىر ءبىز اتىراۋ قالاسىندا جاتاقحانادا تۇرامىز. اپتا سايىن تۋعان اۋىلعا بارۋعا اسىعامىز. – ءوزىڭنىڭ اتا-اناڭ قارسىلىق بىلدىرگەن جوق پا؟  – اكە-شەشەمنىڭ و باستان مەنىڭ ءاربىر قادامىمدى قولدايتىنىن بىلەمىن عوي. ابزال ەكەۋمىز ءسوز بايلا­سىپ, شاڭىراق كوتەرۋگە ۋاعدالاس­قاندا, ولاردىڭ قارسىلىق تانىت­پاي­تىنىنا سەنىمدى بولدىم. ابزال­دىڭ اتا-اناسى قازاقى داستۇرمەن قۇدا ءتۇسىپ كەلدى. مۇنداي ءداستۇر ءبىزدىڭ حالىقتا دا بار. اكە-شەشەم قارسىلىق تانىتقان جوق. ويتكەنى, ولاردىڭ وزدەرى دە جۇرەك قالاۋى­مەن شاڭىراق كوتەردى عوي. سول سەبەپتەن بولار, ءبىزدىڭ  تاڭداۋىمىز­دى  قۇپتادى. اقىلدارىن ايتىپ, كە­لە­شەك ومىرىمىزگە تىلەۋلەستىك تا­نىتتى. ويتكەنى, قازاق پەن كورەي حالىقتارىنىڭ داستۇرىندە ۇقساس­تىق­تار وتە كوپ. بۇل دا اسەر ەتكەن بولار دەپ ويلايمىن. – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قول­دا­نىس اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن قان­داي شارا قولعا الىنۋى كەرەك دەپ ويلايسىڭ؟ – ابزال ەكەۋمىز ءار سەنبى, جەك­سەن­بى سايىن تۋعان اۋىلىمىزعا با­را­مىز. سوندا توركىنىمە دە سوعا­مىن. اپا-سىڭلىلەرىممەن, جيەندەرىممەن ادەيى قازاقشا سويلەسەمىن. ونداعى ماقساتىم بىرەۋ – ولار دا قازاقشا ۇيرەنسىن.  كىشى ءسىڭلىم مەكتەپتە 7 سىنىپتا وقيدى. قازاق تىلىنەن مەكتەپتەگى بايقاۋعا قاتىسىپ, ءبىرىنشى ورىندى يەلەندى. قازاقشا ۇيرەنەم دەگەن تالابى مەنى قاتتى قۋانتتى. سەبەبى, بۇل قازاقستاندى مەكەن ەتكەن ءار ازاماتتىڭ مىندەتى بولۋى ءتيىس. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كە­ڭەيتۋدى, تاۋەلسىز ەلىمىزدى باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنگىزۋ قاجەتتىگىن ۇدايى ايتىپ كەلەدى عوي. سول سەبەپتەن, قازاقستان ازا­ماتتارى ۇلتىنا قاراماستان مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭ­گەرۋى قاجەت. بالكىم, مەملەكەتتىك قىزمەتكە جۇ­مىسقا قابىلداناتىن­داردان مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن ءبىلۋىن تالاپ ەتۋ قاجەت شىعار. ەلىمىز باسەكەگە توتەپ بەرەتىن مەملەكەت بولۋى ءۇشىن ساپالى ونىمدەر شىعا­رۋمەن شەكتەلمەي, مەملەكەتتىك قىز­مەتتە, وزگە دە, ماسەلەن مۇناي-گاز ونەر­كاسىبى, ەنەرگەتيكا سەكىلدى جەتەكشى سالالاردا جۇمىس جاسايتىن ماماندار قازاق تىلىندە جاتىق ءسوي­لەي الۋى, ءىس-قاعازدارىن مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزە الاتىنداي بو­لۋى شارت دەر ەدىم. – قازاق ءتىلىنىڭ كەلەشەگىنە قا­تىستى سەنى قىنجىلتاتىن جايتتار كەزدەستى مە؟ – ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە, باسشى­لارعا ءار ءتۇرلى شارۋالارىمەن كەلەتىن ادامداردىڭ ءوتىنىش جازۋىنا تۋرا  كەلەدى. سونداي كەزدەردە ءۇل­كەن اعالار, مەنىڭ زامانداستارىم ءوتىنىشتى قازاق تىلىندە جازۋعا قي­نالىپ جاتادى. «قارىنداسىم, كو­مەكتەسىپ جىبەرشى», دەپ قولۇشىن بەرگەنىمدى سۇرايتىندار دا بو­لادى. ارينە, مەن بۇل وتىنىشتەردى اياقسىز قالدىرعان ەمەسپىن.  ءويت­كەنى, ءوزىڭ ءبىلىپ تۇرعان نارسەنى وزگەلەردىڭ بىلۋىنە دە بارىنشا جاعداي جاساۋ قاجەت. بۇل – مەن ۇستاناتىن باستى قاعيدا. ءبىر قىنجىلاتىنىم – مەنەن قا­زاقشا ءوتىنىش جازۋعا كومەك سۇ­رايتىندار قازاق ازاماتتارىنىڭ بولعانى. ولار بالكىم, مەنى قا­زاقشا سويلەگەندىگىمنەن قازاق قىزى دەپ ويلايتىن شىعار. ەگەر مەنىڭ كورەي قىزى ەكەنىمدى بىلسە, وزدەرىنىڭ انا تىلىندە ءوتىنىش جازا الماعانى ءۇشىن قاتتى ۇيالعان بولار ەدى. سول سەبەپتەن, مۇندايدا ءوزىمنىڭ كىم ەكەنىمدى ايتپاۋعا تىرىسامىن. – ومىردە نەنى قادىر تۇتاسىڭ؟ – ءار ادامنىڭ ومىردە قادىر تۇ­تاتىنى كوپ. بارلىعى دەرلىك اتا-اناسىن قادىرلەيدى. ومىرلىك سەرىگىڭ بولار جارىڭدى  قادىرلەۋ دە قانى­مىزدا بار قاسيەت. بىرەۋلەرى جان سىرىن بولىسەتىن دوسىن قۇرمەت­تەيدى. كىندىك قانىڭ تامعان, بالا­لىق بالداۋرەنىڭ وتكەن تۋعان جەر دە جۇرەك تۇكپىرىنەن ەشقاشان ءوش­پەيدى. ءبارى دە دۇرىس, مەن دە وسى قاعيدالاردى ۇستانامىن. سونىمەن بىرگە, تۋعان ەلىڭنىڭ تاۋەلسىزدىگىن قادىر تۇتۋ بارىنەن جوعارى تۇرۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. بۇل – قازاق­ستاندى مەكەن ەتكەن ءار ازاماتتىڭ كوكەيىندە جۇرەتىن باستى ماقسات.   نەگە دەيسىز عوي. ويتكەنى, ءبىز قازىر قازاقستاندا  بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جا­تىرمىز. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە ءتۇرلى قاقتىعىستار, ەكونومي­كالىق قيىندىقتار بولىپ جاتقا­نىن بىلەمىز. تابيعات اپاتىنىڭ زاردابىنا ۇرىنىپ جاتقان ەلدەر دە كوپ. ال ءبىزدىڭ ەلىمىز وسىنداي قيىندىقتاردىڭ بىرىنە كەزىكپەگەنىنە شۇكىرلىك ەتۋىمىز كەرەك. بيىل ەل تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل تولعالى وتىر. مىنە, وسىناۋ كوزدى اشىپ-جۇمعانداي وتە شىققان قىس­قا مەرزىمدە مەنىڭ وتانىم – قا­زاق­ستاننىڭ ەكونوميكاسى قا­رىش­تاپ دامىدى. الەمدىك قاۋىم­داستىقتا ەلىمىزدىڭ ابىرويى اس­قاق­تادى, مارتەبەسى بيىكتەدى. حا­لىق­ارالىق ساياساتتاعى سالماعى ەسەلەنە ءتۇستى. بۇل – تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ سايا­ساتكەرلىگىنىڭ جەمىسى. ەلبا­سى­نىڭ ساياساتىن قولداعان ەل حال­قىنىڭ ىنتىماعىنىڭ, بىرلىگىنىڭ جە­مىسى. قازاقستانداي تاتۋلىعى جا­­راسقان بەيبىت ەلدە تۇرىپ جات­قان بارشامىز مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدى قادىرلەي ءبىلۋىمىز كەرەك قوي. ويتكەنى, مەملەكەتتىك ءتىل – قا­زاق­ستاندى مەكەن ەتكەن بارشا ۇلت­تاردى ۇيىستىرۋشى, وتانشىلدىق سەزىمىن قالىپتاستىراتىن, بىرلىك پەن ىنتىماققا ۇندەيتىن ءتىل. قا­زاق جەرىندە تۇراتىن وزگە ۇلت­تاردىڭ ءار ازاماتى قازاقتىڭ تا­ريحىن, مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن, سالت-ءداستۇرى مەن ادەت-عۇرپىن تە­رە­ڭىرەك بىلگىسى, قازاق حالقىنىڭ جانىن ۇققىسى كەلسە, الدىمەن قا­زاق ءتىلىن مەڭگەرۋى قاجەت. بۇل – بارشامىزدىڭ مىندەتىمىز. مەن قازاق ءتىلىن قادىرلەپ قانا قويماي, انا تىلىمدەي سۇيەمىن! سەبەبى, مەن ءوز انا تىلىمنەن بۇرىن قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەردىم. قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرۋىمنىڭ ارقا­سىن­دا جەتىستىككە جەتتىم. قازاق ءتىلىنىڭ ارقاسىندا ابزال سىندى اياۋلى  جار تاۋىپ, قازاق وتباسىنىڭ شا­ڭى­راعىنا كەلىن بولىپ ءتۇستىم. قا­زاق تىلىندە جەتىك سويلەۋىمنىڭ  ار­قاسىندا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازاق ءبو­لىمىن ءساتتى بىتىرگەلى وتىرمىن. ەندەشە, مەن قازاق ءتىلىن قالايشا قادىرلەمەيمىن! سونىمەن قاتار, اتا-بابالارىمىز قيىندىققا تاپ بولعاندا, تورىنە شىعارىپ  داستار­قانىنان ءدام تاتقىزعان قازاق حالقىنا شەكسىز قۇرمەتىمىزدى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ ارقىلى بىلدىرگەنىمىز ورىندى بولاتىن شىعار دەپ تە ويلايمىن. – ۆەرا, قازاق تىلىنە, قازاق ەلىنە دەگەن شەكسىز قۇرمەتىڭە راح­مەت. تالابىڭا نۇر جاۋسىن! اڭگىمەلەسكەن جولداسبەك شوپەعۇل, اتىراۋ وبلىسى.