بوز جۋسانىنا بوزتورعاي ۇيا سالعان

قارت قاراتاۋدىڭ تەرىسكەيىندە جاتقان, كىشىگىرىم بىرنەشە مەملەكەت سىيىپ كەتەردەي دا­لاسى بار سوزاقتىڭ باسىنان ءوت­كەرمەگەنى جوق. وسى اۋداندا كەڭەس وكىمەتىنىڭ العاشقى جىل­دا­رىندا اتاقتى «سوزاق كوتە­رىلىسى» بۇرق ەتتى. مىنە, وسى اي­تۋلى وقيعالاردان سوڭ دا كەڭەس وكىمەتىنىڭ سوزاق اتاۋىنا دا, اۋدانىنا دا بۇيرەگى بۇرا قوي­مادى. باسشىلاردى ۇنەمى سىرت­تان اكەلىپ, بەكىتتى. اۋداندا تەك مال شارۋاشىلىعى عانا ءور­كەندەپ, جاستاردى قوزىداي كو­گەندەپ, «ەكىنشى تىڭعا» اكەلىپ توعىتتى. قويناۋى قازىناعا تولى قاراتاۋدىڭ تەرىسكەي ءتوڭى­رەگىندە مال قوراسى سالىنسا سالىنعان شىعار-اۋ, بىردە-ءبىر ءوندىرىس وشاعى بوي كوتەرمەدى. كۇندەردىڭ كۇنىندە تەرىسكەي­دىڭ تاڭى اتتى. قازىرگى تاڭدا تەرىسكەيلىك تۇلەكتەر الەمنىڭ تۇك­پىر-تۇكپىرىندە تاعىلىم-ءبىلىم­دەرىن تەرەڭدەتىپ جاتىر. «بو­لاشاق» باعدارلاماسى, ۋران ءون­دىرىسى الپاۋىتتارىنىڭ قول­داۋى­­مەن شەتەلدەرگە بارىپ ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداپ جاتقان جاستاردىڭ قاراسى جىل سايىن جيىرماعا جەتىپ جىعىلادى. ءبۇ­گىنگى تەرىسكەي – تۇلەگەن, تابىسى تاسقىنداعان, ءتۇر-تۇرپاتى بولەك توڭىرەك. كۇنى كەشە ءتورت ت ۇلىك­تەن باسقا تىرشىلىك بار دەپ با­عامداي بەرمەيتىن ادامداردىڭ ۇرپاقتارى ەندى قازبالى بايلىق ءوندىرۋ ىسىمەن جاڭا تەحنولو­گيالاردى ىركىلمەي يگەرۋ ءتاسىلىن مەڭگەرە وتىرىپ اينالىسادى. بىرەر مىسال كەلتىرسەك. بيىل­عى 8 ايدا ونەركاسىپ سالاسىندا 59 ملرد. 49 ملن. تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. بۇل وتكەن جىلدىڭ ەسەپتى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 18 پايىزعا نەمەسە 8 ملرد. 831 ملن. تەڭگەگە ارتىق. اۋداننىڭ ونەركاسىپ سالا­سىن دامىتۋ باعىتىندا ناقتى ءىس-شارالار اتقارىلۋدا. بۇگىندە مۇندا ۋران وندىرىسىنە قاجەتتى كۇكىرت قىشقىلىن وندىرەتىن زاۋىت سالۋ قولعا الىندى. بۇل ءۇشىن «ومەگا شەميكالس» جشس-نە 40 گەكتار جەر تەلىمى بەرىلدى. سونداي-اق تاياۋدا التىن-كۇمىس وندىرۋمەن اينالىساتىن «تەرىسكەي» جشس جۇمىسىن قايتا باستادى. جوعارىداعى مەكەمەلەر بيزنەس جوبالارى بويىنشا اۋدان ەكونوميكاسىنا قوماقتى ينۆەستيتسيا جۇمسايتىن بولدى. كوردىڭىز بە, «قيدان باسقا قۇنارلى ەشتەمەسى جوق» دەلىنەتىن سوزاقتا زىمىراندى كوككە كوتەرەتىن ۋران دا, جەر ءجۇزىنىڭ بارشا ادامدارىنىڭ كوزقۇرتى­نا اينالعان التىن-كۇمىس تە بار ەكەن. اۋدان ورتالىعى – شولاق­قورعان قازىر شاعىن شاھار ىسپەتتەس: كوشەلەر گۇلزارلارعا, ادەمى الاڭشالارعا, سىمباتتى سۋبۇرقاقتارعا, ەڭسەلى ەسكەرت­كىش­­تەر مەن مونۋمەنت, ستەللا­لار­عا تولىپ تۇر. تۇرعىن ۇيلەر جاڭاشا تۇرپاتقا يە بولعان, جولدار اسفالتتالعان. ءار ۇيدە تازا اۋىز سۋ كۇندىز-ءتۇنى كەلىپ تۇر. جۋىردا عانا اۋدان ورتا­لىعىندا جاڭا پەرزەنتحانا اشىل­­دى. سوڭعى جىلدارى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى اياسىندا 5 جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. «بالاپان» مەملەكەتتىك باع­دار­لاما­سىنا وراي قاراقۇر, جى­نىس اۋىل­دارىنان 80 ورىندىق بالا-باقشاسىنىڭ قۇرىلىستارى باس­تالدى. بيىل سىزعان اۋىلى­نان اۋداندىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 63 ملن. 944 مىڭ تەڭگەگە 50 ورىن­دىق جاڭا بالاباقشاسى سا­لىنىپ, بۇلدىرشىندەردى قۋانتتى. اۋدان سپورتشىلارىنىڭ جەڭىس­تەرىن سانامالاساق, ساۋساق جەتپەيدى. بۇگىندە اۋدان اكىمدىگى سپورت سالاسىنا 59 ملن. 305 مىڭ تەڭگە قارجى ءبولدى. بۇل 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا 4 ملن. 914 مىڭ تەڭگەگە ارتىق. بيىلدىڭ وزىندە 19 سپورت الاڭشاسى سالى­نىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ۇلت­تىق ات سپورتى – بايگە مەن كوك­پاردى دامىتۋعا كوڭىل بولىنگەن. سونىمەن قاتار, قازاقشا كۇرەس, ەركىن كۇرەس, ۆولەيبول, فۋتبولدان سەكتسيالار جۇمىس جاسايدى. بيۋدجەتتىڭ قارجىسى تولماي, ەشقانداي سالانىڭ ءبۇيىرى شىق­پايدى. وتكەن مەرزىمدە بيۋدجەت كىرىسى 58 ملرد. 298 ملن.تەڭگەنى قۇراپ, بىلتىرعى ءتيىستى مەرزىممەن سالىستىرعاندا 18 ملرد. 12 ملن.تەڭگەگە نەمەسە 145 پايىزعا ارتقان. جىل باسىنان بەرى بيۋدجەت كىرىسى 267 ملن.-نان 552 ملن. تەڭگەگە ۇلعايىپتى. وسى جەردە ءبىر ايتا كەتەرلىگى, سوزاقتىقتار وب­لىس بويىنشا ەڭ جوعارى جالا­قى الاتىندار بولىپ تابىلادى. وتكەن ۋاقىتتا نەگىزگى كاپي­تالعا 19 ملرد. 696 ملن. تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. ونىڭ 57 پايىزى كاسىپورىندار مەن ۇيىم­داردىڭ جانە حالىقتىڭ ءوز قار­جىسى ەسەبىنەن, 34 پايىزىن شەتەل ينۆەستيتسياسى, 2 پايىزىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قۇرايدى. اتاكاسىپ سانالاتىن مال شا­رۋاشىلىعى دا قارقىندى دا­مىپ كەلەدى. 8 ايدا اگرارلىق سالادا 3 ملرد. 456 ملن. تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, 2010 جىلدىڭ وسى كە­زەڭىمەن سالىستىرعاندا 850 ملن. تەڭگەگە نەمەسە 133 پايىزعا ارتقان. ءتورت ت ۇلىك سانى تۇراقتى ءوسىپ كەلەدى. بۇگىندە اۋداندا 13 اگرو­قۇ­رىلىم اسىل تۇقىمدى مال ءوسىرۋ­مەن اينالىسىپ وتىر. قازىر قو­سىمشا 5 شارۋاشىلىق اسىل تۇ­قىمدى مال ءوسىرۋ ءۇشىن قۇ­جات­تارىن ازىرلەۋدە. 112 ۇساق شارۋا­شىلىق ىرىلەندىرىلگەن. سوزاق سە­لوسىندا ءسۇت وڭدەۋ تسەحى, تاۋكەنت پوسەلكەسىندە ەت ونىمدەرىن وڭدەۋ تسەحى سالىنىپ جاتىر. «كاتكو» بىرلەسكەن كاسىپورنى يتاليالىق تەحنولوگيا بويىنشا ءجۇن, تەرى وڭدەۋ تسەحىن اشۋدى كوزدەۋدە. ەگىن شارۋاشىلىعى بويىنشا بيىلعا مەجەلەگەن 10500 گەكتار ەگىستىڭ 9502 گەكتارىنا ەگىن ەگىلدى. مۇنىڭ ىشىندە 5247 گەكتار سۋارمالى جەر يگەرىلدى. حالىقتى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ۇيىرگەلىك 1195 گەكتار جەرگە كوكونىس, باق­شا, كارتوپ ءونىم­دەرى ەگىلدى. تامشى­لاتىپ سۋارۋ تەح­نو­لوگياسى بويىنشا 127 گەكتار جەر يگەرىلدى. كاسىپكەرلىك سا­لاسىندا بيىل 125 جاڭا سۋبەكتى اشى­لىپ, 151 ادام تۇ­راقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. الداعى كەزدە كۇمىستىدەن با­لىق ءوسىرۋ ءۇشىن شۋ بويىنان قامىستان لامينات جاساۋ, پلاستيك ەسىك-تەرەزە جا­سايتىن, كىرپىش قۇياتىن تسەحتار سالۋ جوسپارلانۋدا. اۋداندا بيىل­دان باستاپ ءار اۋىلعا كۇل-قوقىس جينايتىن ارنايى اۆتوكولىكتەر بەكىتىلىپتى. مۇنىڭ ءوزى ەلدى مە­كەندەردىڭ تازالىعىنا ىقپال ەتسە, ەكىنشىدەن, كاسىپكەرلەر قو­سىمشا قارجى تابۋ جولدارىن يگەرمەك. قۇرىلىس سالاسىنداعى قار­قىن دا قۋانتادى. قازىر اۋداندا باباتا, ىبىراي, قۇمكەنت ەلدى مەكەندەرىنە اۋىز سۋ قۇبىرلارى جۇرگىزىلۋدە. قاراتاۋ جانە باباتا اۋىلدارىنان 200 ورىندىق مەكتەپ قۇرىلىسى سالىنۋدا. سوزاق اۋىلىنان 25 ورىندىق اۋرۋحانا, قاراتاۋ, قاراعۇر اۋىلدارىنان دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار, قاي­نار, قىزىلكول ەلدى مەكەندەرىنەن فاپ قۇرىلىستارى سالىنىپ, اياقتالدى. «تازا سۋ» باعدارلاماسى بويىنشا شولاققورعان, سىزعان, قاراقۇر, قاراتاۋ, سوزاق اۋىل­دارىندا قۇبىرلار جۇرگىزىلدى. «جاسىل ايماق» باعدارلاماسىنا ساي 254 گەكتار جەرگە 106 مىڭنان استام ءتۇرلى اعاش كوشەتتەرى ەگىلدى. 75 گەكتار جەرگە 31299 دانا جەمىس اعاشتارىنىڭ كوشەتتەرى وتىرعىزىلدى. بوز جۋسانىنا دەيىن ۇيا سالعان سوزاق تاۋەلسىزدىك پەن ەلباسى­مىز ن.نازارباەۆتىڭ سارا ساياسا­تىنىڭ ارقاسىندا جىل سايىن تۇلەپ, تۇرلەنىپ كەلەدى. تەرىس­كەيدىڭ جارقىن بولاشاعى ءالى دە الدا. سابىربەك ولجاباي. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.