تاستاق جەر دەمەكشى, اياقدوپ شەبەرىنىڭ فۋتبولداعى العاشقى قادامى ءدال وسى تاستاق ستاديوننان باستالىپتى. «4-سىنىپتاعى كەزىم. «جۇلدىز» دەگەن كينوتەاتردىڭ ارتىندا تاستاق ستاديون بولاتىن. بالالارمەن سول جاققا بارىپ قالىپپىن. ۇلكەن كىسىلەر دوپ ويناپ جاتىر ەكەن. نەگە ەكەنىن ءوزىم دە بىلمەيمىن, سول ساتتەن باستاپ فۋتبولعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم وياندى. سول جىلى سىنىبىمىزعا جاڭادان ءبىر وقۋشى اۋىسىپ كەلدى. ءوزىنىڭ سپورت مەكتەبىنە باراتىنىن, فۋتبولعا قاتىساتىنىن ماقتانا ايتىپ ءجۇردى. ءبىر كۇنى مەنى سوندا شاقىردى. باردىم. اياعىمدا كەرزى ەتىك. ۇستىمدە اعامنىڭ كوستيۋمى. ويىنعا كىرىپ كەتتىم. جۇگىرىپ ءجۇرمىن, ءبىر قۇلاعاندا قالتامداعى شەكىلدەۋىگىم ساۋ ەتە قالدى. سول كەزدە شورمان مازاقوۆ دەگەن العاشقى باپكەرىم, كەيىن بىرگە قىزمەت ەتكەن ۇستازىم جانىما كەلىپ: «سەن قايدان كەلدىڭ؟ نەعىپ ءجۇرسىڭ؟» دەدى. ويىنىمدى سىرتتان باقىلاپ تۇرىپتى. ءسويتىپ فۋتبول دەگەن سيقىرلى الەمگە ەنىپ كەتكەنىم بار», دەپ اڭگىمەسىن ارىدەن باستادى فۋتبولشى اعامىز.
سپورت مەكتەبىنە جازىلعاننان كەيىن ءوز قۇرالپىلاستارىمەن بىرگە اۋداندىق جارىستارعا قاتىسادى. 8-سىنىپتان باستاپ اۋداننىڭ قۇراما كومانداسىنا الىنىپ, ءبىر جىلدان كەيىن وبلىس قۇراماسىندا وينايدى. ونىنشى سىنىپتى بىتىرگەننەن كەيىن اسكەري بورىشىن وتەۋ ءۇشىن كالينينگرادقا جول تارتادى. اسكەردە جۇرگەندە دە فۋتبولدان قول ۇزبەيدى. ديۆيزيانىڭ قۇراما كومانداسىنىڭ ساپىنا الىنىپ, وكرۋگ, بالتىق جاعالاۋى بىرىنشىلىكتەرىنە قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىنداردان كورىنەدى. بىردە ءوزى اسكەري بورىشىن وتەپ جۇرگەن ديۆيزيا كالينينگراد قالاسىنداعى «بالتيكا» دەگەن فۋتبول كومانداسىمەن ويناپ, 3:1 ەسەبىمەن جەڭىلىس تابادى. جەڭىلىپ قالسا دا, جالعىز گول سوققان قازاق بالاسىنىڭ ويىن ورنەگىنە قارسىلاستارى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ءوز كوماندالارىنا شاقىرادى. بۇل كوماندا ساپىندا ءبىراز ۋاقىت جارتىلاي قورعاۋشى بولعان سەكەن بوداەۆ «قال» دەپ ءوتىنىش جاساعاندارىنا قاراماستان, ەلگە قايتۋدى ءجون كورەدى. ەلگە كەلگەننەن كەيىن قاراعاندىدا وقىپ جۇرگەن كەزىندە جاقسى ويىنشى رەتىندە كوزگە ءتۇسىپ, سونداعى ايگىلى «شاحتەر» كومانداسىنا شاقىرۋ الىپ, ەكى جارىم جىلدان استام ۋاقىت جارتىلاي قورعاۋشى رەتىندە ونەر كورسەتەدى. الايدا ءجيى-ءجيى جاراقاتتانىپ, كوپ ويىنعا قاتىسا المايدى. تۋعان جەرگە ورالىپ, ءبىرجارىم جىلداي اياعىن ەمدەتكەننەن سوڭ باپكەرلىككە ءبىرجولاتا بەت بۇرادى.
1981 جىلدان باستاپ زايساننىڭ بالالارىن جاتتىقتىرۋدى قولعا الادى. ەڭ اۋەلى 1970 جىلى تۋعان بالالاردى ىرىكتەپ الىپ, اياقدوپتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتەدى. ناتيجە دە كوپ كۇتتىرمەيدى. ءۇش شاكىرتى الماتىداعى سول كەزدەگى جالعىز رەسپۋبليكالىق سپورت ينتەرناتىنا شاقىرىلادى. ايدار مىرامىتوۆ دەگەن شاكىرتى قازاقستان قۇراماسىندا وينايدى. بولات بوپاەۆ پەن جانبولات قالەتاەۆ دەگەن وقۋشىلارى دا تاماشا ويىن ورنەگىن كورسەتەدى. 1972 جىلى تۋعان شاكىرتتەرى دە وڭىردە قارسىلاس شاق كەلتىرمەي, بىرنەشە دۇركىن وبلىس چەمپيونى بولادى. ارىستانبەك, دارحان دەگەن شاكىرتتەرى «ۆوستوك» كومانداسىنىڭ ساپىنا شاقىرتۋ الادى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىنداعى قيىندىقتار زايسانداعى سپورت مەكتەبىن دە اينالىپ وتپەدى. مەكتەپتىڭ ءبىر جىلعا جۋىق ۋاقىت جۇمىسىن توقتاتقان كەزى دە بولدى. الايدا فۋتبول, ەركىن كۇرەس پەن ۆولەيبول بولىمدەرىنىڭ جاتتىقتىرۋشىلارى سول شاقتاعى مەكتەپ باسشىسى عالىم مۇقاتاەۆپەن بىرگە سىن ساعاتتا سىر بىلدىرمەي مەكتەپتى ساقتاۋ ءۇشىن ءبىر تيىن دا جالاقى الماي ءبىر جىل تەگىن جۇمىس ىستەيدى. ال بوداەۆ بولسا, بالالاردى فۋتبولعا باۋلۋىن توقتاتپايدى. ء«بارى ەسىمدە. قيىندىقتار كوپ بولدى عوي. «قالايدا جارىسقا بارۋ كەرەك» دەپ ۇيدەگى سوڭعى اقشانى الىپ كەتكەن كەزدەرى دە از بولعان جوق. كەيدە تۇسىنۋگە تىرىساسىڭ, بىراق قاشانعى شىدايسىڭ, رەنجىگەن شاقتارىم دا بولدى. مۇنىڭ ءبارى ونىڭ جۇمىسىنا دەگەن ادالدىعى, شىن كوڭىلىمەن بەرىلگەندىگى دەپ ويلايمىن», دەيدى سپورتشىنىڭ ومىرلىك سەرىگى ك ۇلىمحان قوسانباەۆا.
توقىراۋ جىلدارىنداعى ازداعان ۇزىلىستەن كەيىن جاتتىقتىرۋشى شاكىرتتەرى اۋداننىڭ جەڭىستى جولىن ودان ءارى جالعاستىرادى. 1987-1988 جىلدارى تۋعان وقۋشىلار 2002-2003 جىلدارى ەكى جىل قاتارىنان وبلىس چەمپيونى بولادى. وبلىس اتىنان تارازدا وتكەن رەسپۋبليكا چەمپيوناتىنا قاتىسادى. رۋسلان سارقىتبەك ۇلى مەن ەرمەك يگىلىكوۆ دەگەن وقۋشىلارى «ۆوستوكقا» شاقىرىلادى. ولاردىڭ ءىزىن الا 1990 جىلى تۋعان تاعى ءبىر شاكىرتى ماقات ماعازعا دا وسى كوماندا «قۇدا» تۇسەدى. بۇل – «ۆوستوكتىڭ» پرەمەر-ليگادا وينايتىن كەزى. الايدا وبلىستىڭ باس كومانداسى اتتاي قالاپ, شاقىرۋىن شاقىرعانىمەن قازاقتىڭ قاراكوزدەرىن شەتقاقپايلاپ, الاڭعا شىعارماي قويعان كەزدەرى دە بولىپتى. «وسكەمەنگە بارعان سايىن تۋىستارىمدى ەمەس, شاكىرتتەرىمدى ارالايتىنمىن. جاعدايلارىمەن تانىسىپ, جاتتىعۋلارىن, ويىندارىن قارايتىنمىن. جاسىراتىنى جوق, ول كەزدە «ۆوستوكتا» باپكەرلەردىڭ كوبى ورىس ۇلتىنىڭ وكىلدەرى بولاتىن. ورىس بالالارى كىشكەنە السىزدەۋ, دايىندىعى تومەن بولسا دا نەگىزگى قۇرامدا ويناپ جۇرەتىن. ماقات ماعاز دەگەن شاكىرتىمدى كوپ ۋاقىت شىعارماي قويعاننان كەيىن «ۆوستوكتىڭ» جاتتىقتىرۋشىلارىنا «شىعارماساڭدار, باسقا كومانداعا اپارامىن» دەدىم ءبىر كۇنى. «قايدا بارادى دەيسىڭ؟! ەرتەڭ-اق قايتىپ كەلەدى» دەگەندەي مىسقىلداي كۇلدى. سودان نە كەرەك, الگى شاكىرتىمدى الماتى وبلىسىنىڭ «جەتىسۋ» كومانداسىنا امالسىزدان اۋىستىرۋعا تۋرا كەلدى. ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ «جەتىسۋدىڭ» قوسالقى كومانداسى وسكەمەندە «ۆوستوكپەن» ويىن وتكىزدى. 2:1 ەسەبىمەن «جەتىسۋ» جەڭىپ, ماقات ءبىر گول سوقتى. سول كەزدە «ۆوستوكتىڭ» باپكەرىنىڭ ماعان رەنجىگەنى بار. ارا-تۇرا وسىنداي جاعدايلار بولىپ تۇرادى. شاكىرتتەرىڭدى باسقا وبلىسقا جەتىسكەننەن جىبەرمەيسىڭ. ءتيىستى قولداۋ بولماعاننان كەيىن باعىن بايلامايىن, جولىنا كەدەرگى بولمايىن دەيسىڭ. ايتپەسە ءوز ءوڭىرىڭنىڭ مەرەيىن اسىرعانعا نە جەتسىن؟», دەدى سپورت جاناشىرى.
وتىز جىلدان استام ۋاقىت زايسان اۋداندىق سپورت مەكتەبىندە فۋتبولدان جاتتىقتىرۋشى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارعان سەكەن بوداەۆ 2014 جىلدان بەرى تالاي تالانتتاردى تۇلەتكەن قارا شاڭىراق تىزگىنىن قولىنا ۇستاپ كەلەدى. جاڭا ديرەكتور بۇرىننان بار ءداستۇرلى سپورت تۇرلەرىنە جەڭىل اتلەتيكانى قوسىپ, مەكتەپتىڭ اياسىن كەڭەيتە ءتۇسىپتى. قازىر اۋداندىق سپورت مەكتەبىندە وقۋشىلار ەركىن كۇرەس, بوكس, جەڭىل اتلەتيكا, فۋتبول, ۆولەيبول, قازاق كۇرەسى سىندى سپورتتىڭ 6 تۇرىمەن شۇعىلدانادى. از ۋاقىت مۇعدارىندا قول جەتكىزگەن ناتيجەلەرى كوڭىل قۋانتارلىقتاي. ەركىن كۇرەستەن ءۇش بالا ءوز سالماقتارىندا وبلىس چەمپيونى بولىپ, ەل بىرىنشىلىگىندە جۇلدەگەر اتانىپتى. ەكى وقۋشى وسكەمەندەگى دارىندى بالالارعا ارنالعان ينتەرناتقا قابىلدانىپتى. سپورت مەكتەبىندە وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اشىلعان جەڭىل اتلەتيكا بولىمىندە ءتالىم العان ەكى وقۋشى – ءبىرى نايزا لاقتىرۋدان, ءبىرى سىرىقپەن سەكىرۋدەن ەل چەمپيوناتىندا كۇمىس جۇلدە يەلەنىپتى. بوكستان 4 بالا وسكەمەندەگى دارىندى بالالارعا ارنالعان ينتەرناتقا شاقىرىلىپ, 2 وقۋشى موڭعوليادا وتكەن حالىقارالىق تۋرنيردە توپ جارىپتى. سپورت مەكتەبىنە بىرنەشە جاس جاتتىقتىرۋشى جۇمىسقا الىنىپتى. «ايدوس قيامازانوۆ, قايرات جاقىپوۆ, ەرمەك دوسبوسىنوۆ سەكىلدى جاتتىقتىرۋشى جىگىتتەردىڭ ءوز جۇمىسىنا ادالدىعى قۋانتادى. ولار سپورت ءۇشىن, شاكىرتتەرى ءۇشىن جانىن بەرۋگە ءازىر. كەيدە بالالاردى جارىسقا اپارعاندا اقشا جەتپەي جاتسا ءوز قالتالارىنان تولەپ, شاكىرتتەرىن سايىستان قالدىرماۋعا تىرىسادى. زايساننىڭ ىرگەسىندەگى اۋىلدارعا ارنايى بارىپ, بالالاردى جاتتىقتىرىپ ءجۇر. وسىنداي ازاماتتارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت», دەيدى مەكتەپ ديرەكتورى. سپورتقا جاناشىر ازامات ارىپتەستەرىنىڭ الەۋمەتتىك, وتباسىلىق جاعدايلارىن دا نازاردان تىس قالدىرمايتىنىن اڭعاردىق. ءوزى قىزمەتكە شاقىرعان قازاق كۇرەسىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى ەرمەك دوسبوسىنوۆقا قىزمەتتىك باسپانا الۋعا جاردەمدەسكەنى سوزىمىزگە دالەل.
كەيىپكەرىمىز سپورت مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارىپ كەلە جاتسا دا, بالعىن فۋتبولشىلاردى جاتتىقتىرۋعا اركەز ۋاقىت تابادى. «جاقسىلار جاقسىمىن دەپ ايتا المايدى, جاماندار جاقسىمىن دەپ ايقايلايدى» دەگەندەي, تابيعاتىنان سالماقتى, ارتىق سوزگە جوق سەكەن اعامىز وزىنەن گورى شاكىرتتەرى, ۇستازدارى تۋرالى كوبىرەك ايتقاندى ءجون كورەتىنىن بايقادىق. «ماعان فۋتبول الىپپەسىن ۇيرەتكەن شورمان اعاعا العىسىم شەكسىز. ءوزىنىڭ بالاسىنان ارتىق كورمەسە, كەم كورگەن ەمەس. سپورت مەكتەبىن ۇزاق جىل باسقارعان عالىم اعادان ۇيرەنگەنىمىز كوپ. ءالى دە اقىل-كەڭەسىن تىڭداپ, باعىت-باعدار الىپ تۇرامىز», دەيدى سپورت ارداگەرى.
وسىدان ەكى-ءۇش اي بۇرىن زايسان اۋدانىنىڭ اكىمى تەمىربەك قاسىمجانوۆ سپورت مەكتەبىنە جاڭا كولىك تارتۋ ەتىپتى. سونىڭ ناتيجەسىندە سپورتشىلار قالاعان جارىسىنا قالاعان ۋاقىتىندا بارۋعا مۇمكىندىك الىپتى. اۋدان باسشىلىعىنىڭ بۇل قامقورلىعىنا العىسىن بىلدىرگەن مەكتەپ ديرەكتورى «ەندى بالالاردىڭ تاماعى مەن جاتار ورنىنا بولىنەتىن قارجى كولەمى ۇلعايتىلسا جاقسى بولار ەدى» دەگەن تىلەگىن ايتتى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
زايسان اۋدانى
