مەرەكەنىڭ تاريحي ماڭىزى مەن سالماعى جونىندە ءتۇرلى جاريالانىمدار جارىق كورىپ, كوپتەگەن تۋىندىلار دۇنيەگە كەلگەنىنەن وقىرمان حاباردار. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بىرەگەي باستامالارىمەن, يدەيالارىمەن عاسىرعا تاتىرلىق 26 جىلدا وراسان وڭدى ىستەر جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل ءۇردىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تاباتىنىنا سەنىم مول. ماسەلەن, سوڭعى ايلاردىڭ وزىندە جەتىسۋ وڭىرىندە ءسۇيىنشىلى جاڭالىقتار كوپ بولدى.
قاستەرلى مەرەكە قارساڭىندا الماتى وبلىسىندا جۇزگە تارتا نىسان ەل يگىلىگىنە جاراپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا مەكتەپتەر, بالاباقشالار, تۇرعىن ۇيلەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مادەنيەت جانە سپورت نىساندارى بار. ءبىرشاماسىنا توقتالساق, قىركۇيەكتە وڭىردەگى اقسۋ قانت زاۋىتى اراداعى ون جىلدىق ۇزىلىستەن كەيىن العاشقى قانتىن ءوندىردى. قازىرگى كەزدە كاسىپورىننىڭ قىزىلشا جيناقتاۋ الاڭىندا اقسۋ, سارقان, الاكول اۋداندارىنان جەتكىزىلگەن 80 مىڭ توننا ءتاتتى ءتۇبىر بار. بۇگىندە زاۋىت 2 مىڭ توننا شيكىزات وڭدەپ, العاشقى قانتىن الدى. ەندى نەگىزگى جانە قوسالقى وندىرىستەر كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭعىرتىلىپ, قۋاتتىلىعى 5 مەگاۆاتتىق جاڭا جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلەدى, زاماناۋي جىلۋ قازاندىقتارى مەن تۋربوگەنەراتورلار ورناتىلادى. سول سياقتى تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋ جۇمىسى ودان ءارى جالعاسىپ, زاۋىتتىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىعى وسە تۇسپەك.
جەتىسۋدىڭ تاعى ءبىر جەتىستىگى – ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى كوپتەن كۇتكەن كوگىلدىر وتىنعا قول جەتكىزدى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ اۋدان ورتالىعى ەسىك قالاسىنان باستالدى. قۋاتتىلىعى ساعاتىنا 50 مىڭ تەكشە مەتر بولاتىن اگتس 109 كوپ قاباتتى ءۇيدى, 5979 جەكە ءۇيدى, 3880 الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق سەكتوردى, 4 ونەركاسىپ ورنىن گازبەن قامتۋعا قاۋقارلى. وسى توپىراقتاعى ەڭ ءىرى ەلدى مەكەن – شەلەك اۋىلىندا دا ءدال وسىنداي اۆتوماتتى گاز تاراتۋ ستانساسى ىسكە قوسىلىپ, 40 كوپ پاتەرلى, 6 600 جەكە ءۇي مەن 120 ءوندىرىستى گازبەن قامتۋدا.
كوگىلدىر وتىنعا كوشۋدىڭ ارتىقشىلىعى وتە كوپ ەكەنى راس. ول, بىرىنشىدەن, جىلۋعا كەتەتىن شىعىندى ازايتسا, ەكىنشىدەن, تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ قولايلىلىعىن ارتتىرادى. ەڭ باستىسى, باسقا وتىن تۇرلەرىنە قاراعاندا ەكولوگيالىق جاعىنان تازا. بيىل «الماتى-تالدىقورعان» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, ءوڭىر جۇرتشىلىعىنىڭ كوبى كوگىلدىر وتىنعا قول جەتكىزدى. ءسويتىپ ايماقتى گازداندىرۋ 23 پايىزدى قۇرادى. 2020 جىلعا قاراي بەس اۋدان مەن قاپشاعاي قالاسى تولىعىمەن گازداندىرىلىپ, الگى سان 45 پايىزعا وزگەرمەك. سونداي-اق وبلىستا ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتۋ 86 پايىزعا جەتكەنىن ماقتانىشپەن ايتامىز. ويتكەنى بۇل – رەسپۋبليكاداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش.
ەگەمەندىكتىڭ ارقاسىندا ەل كورگەن يگىلىك مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. جاقىندا تالدىقورعاندا 260 ادامعا لايىقتالعان كورمە كەشەنى اشىلدى. شاھاردىڭ وڭتۇستىك-باتىس بولىگىندە ورنالاسقان 4,5 مىڭ شارشى مەتر اۋماقتا كاسىپورىندار ءوز ونىمدەرىن جۇرت نازارىنا ۇسىنا الادى. ال ەكىنشى قاباتىندا بىلىكتى ماماندار كاسىپكەرلەرگە ءارتۇرلى قىزمەتتەر كورسەتەدى. قالادا ىرگە قالاعان نەكە سارايىنىڭ دا ءجونى بولەك. جاڭا نىساننىڭ ساۋلەتى ەرەكشە كورىك بەرىپ قانا قويماي, ازاماتتىق حال اكتىلەرىن تىركەپ, 8 ءتۇرلى قىزمەت كورسەتەدى. 160 ادامعا لايىقتالعان مەكەمەنىڭ قۇرىلىسىنا 1,5 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى جۇمسالعان.
كۇنى كەشە تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي ەلباسىنىڭ كىندىك قانى تامعان شامالعان اۋىلىندا «اتامەكەن» تاريحي-مəدەني ورتالىعى اشىلعانىن سۇيىنشىلەدىك. «تۋعان جەر» باعدارلاماسى اياسىندا ەسىگىن ايقارا اشقان كەشەننىڭ وسكەلەڭ ۇرپاققا ونەگە بەرەر ماڭىزدى ورىن بولارى انىق.
جەتىسۋ جەتىستىكتەرىن جالعاستىرا بەرۋگە ابدەن بولادى. كەلەسى جىلى جالپى اۋدانى 711 937 گەكتارعا سوزىلاتىن رايىمبەك اۋدانى قۇرىلاتىن بولسا, وڭىردەگى يندۋستريالىق ايماقتاردا جۇمىس ىستەپ تۇرعان 17 كاسىپورىننىڭ سانى 400-گە جەتپەك. مۇنىڭ ءبارى ەگەمەندىكتىڭ ەلگە بەرگەن سىيى, تاۋەلسىزدىكتىڭ حالىققا تارتۋى دەسەك, قاتەلەسپەگەنىمىز. ۇزاعىنان ءسۇيىندىرسىن!
مەيرام ءجانادىلوۆ
تالدىقورعان
