اشحابادتاعى ءۇيىنىڭ اۋلاسىندا اياقدوپتىڭ الىپپەسىن اشقان قارا بالانىڭ قاتارىنان وزىقتاۋ قارىم-قابىلەتىن بايقاپ قالعان قالاداعى «سترويتەل» فۋتبول مەكتەبىنىڭ ماماندارى كورەگەندىك تانىتقان ءتارىزدى. ءبىراز باۋلىعان سوڭ دارىندى شاكىرت باسقالاردان دارالانا باستايدى. سودان تالابى وڭعارىلعان تالانتتى وعلاندى تۇرىكمەنستاننىڭ ماڭدايىنا باسقان ماقتانىشى – «كولحوزچي» كومانداسى اتتاي قالاپ اكەتەدى. وسى كلۋبتا ول وڭ-سولىن ايىرىپ, شەبەرلىگىن شىڭدايدى. جانكەشتى جاتتىعۋلاردا توككەن تەردىڭ ارقاسىندا قاناتى قاتايىپ, بۇعاناسى بەكىدى. قارسىلاستارى قايمىعار قابىرعالى ويىنشىعا اينالدى.
جالىنداعى جيىرما بەستىڭ جالىنا جارماسقان ناعىز ناۋشا شاعىندا الماتىنىڭ «قايراتىنا» شاقىرىلدى. سول ءۇشىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن تيمۋر سانجار ۇلى سەگىزباەۆقا العىس ايتادى. اكە-شەشەسى, اعايىن-تۋىس, اسىرەسە ارىپتەستەرى وعان ۇشقان ۇيانى ۇياتقا قالدىرماۋدى قايتا-قايتا تاپسىرىپ, موينىنا مول جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارتىپ قازاقستانعا شىعارىپ سالدى.
كسرو چەمپيوناتىنىڭ جوعارى ليگاسىندا ونەر كورسەتۋ ونىڭ كوكەيىن تەسكەن كوپ ارمانىنىڭ اسقار شىڭى بولاتىن. سونىڭ ءساتى تۇسكەنىنە قاتتى قۋاندى. الامانعا شابار ارعىماقتاي ارىنداپ, جاسىل الاڭدا جارقىلداۋعا اسىقتى. وندا نەگىزگى قۇرامنان ويىپ ورىن الۋ وڭاي ەمەس-تۇعىن. الدىڭعى ساپتان كورىنۋدى كوزدەپ بارىن سالىپ باقتى. اقىرى ايى وڭىنان تۋدى. «قايراتتىڭ» ورداباەۆ, بايشاقوۆ, تالعاەۆ, حيسامۋددينوۆ, يونكين سەكىلدى ساڭلاقتارى شاۋ تارتىڭقىراعانىمەن ءالى شابانداي قويماعان كەزى ەدى بۇل. بۇعان سونداي سويقان ويىنشىلارمەن بىرگە ويقاستاۋ باقىتى بۇيىردى.
ويحوي, شىركىن, قۇرباننىڭ قۇمار قاندىرار كوركەم ويىنىن كورۋگە كوز كەرەك-ءتىن. اسىل تۇقىمدى اقالتەكەنىڭ اياق تاستاسىنداي ادەمى قيمىل-قوزعالىسى قانداي دەسەڭىزشى. ورتالىق ستاديونداعى رەپرودۋكتوردان ساڭقىلداعان داۋىس «قايراتتىڭ» قۇرامىمەن تانىستىرىپ جاتقاندا سىلتىدەي تىناتىنىمىز, ال ەندى «جەتىنشى نومىردە كوماندا كاپيتانى قۇربان بەردىەۆ» دەگەندە سامساعان جانكۇيەرلەر ساتىرلاتا قول سوعاتىن ساتتەر ءسىرا, ەستەن كەتەر مە؟!
سەڭسەڭ بورىكتىلەر ەلىنەن كەلىپ, قازاقتىڭ ءوز ۇلىنداي بولىپ كەتكەن سۇيىكتى فۋتبولشىمىزدىڭ مارتەبەسى بيىكتەۋىن ءبارىمىز ىشتەي تىلەيتىنبىز. كەيدە ءتىپتى, تەحنيكاسى جاعىنان وعان كۇللى وداقتا تەڭ كەلەر ەشكىم جوقتاي كورىنەتىن. كەزىندە كەرەمەت ويىن ورنەگىمەن كورەرمەن كوڭىلىن كونشىتكەن كيپياني, بۋرياك, گاۆريلوۆ, چەرەنكوۆ سەكىلدى جارىق جۇلدىزدارمەن يىق تىرەستىرۋگە جارايتىن جامپوزىمىزدىڭ بارىن اۋىز تولتىرا ايتاتىنبىز. بىراق, ءبىز ۇناتىپ ۇلىقتاعانمەن ەل قۇراماسىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان كونستانتين بەسكوۆ, ۆالەري لوبانوۆسكي, نودار احالكاتسي, ەدۋارد مالوفەەۆتەردىڭ نازارىنا ىلىكپەي قويعانى وكىنىشتى-اق. بالكىم, ولاردىڭ دا ءبىر ويلاعانى بولعان شىعار. قايدان بىلەيىك...
انشەيىندە اتتەگەنايلاتىپ, جىگەرىمىزدى قۇم قىلاتىن «قايراتىمىز» كەيدە قاھارىنا مىنگەندە جارالى جولبارىستاي شابىنىپ, ازۋىن ايعا بىلەگەن كوماندالاردىڭ قالپاعىن قايىرىپ جىبەرەتىنىن قايتىپ ۇمىتايىق. ءسويتىپ ماسكەۋدىڭ «سپارتاگىن» دا سۇرىندىرگەن, كيەۆ پەن ءتبيليسيدىڭ «دينامولارىن» دا دىرىلدەتكەن. جەرلەستەرىمىزدى جەلپىندىرگەن مۇنداي جەڭىستەرگە قۇرباننىڭ قوسار ۇلەسى از بولمايتىن.
باعىنا قاراي, بەردىەۆتىڭ كوماندالاس سەرىكتەرى «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىندەي سەنىمگە يە ەدى. اتتارىن اتاساق, ەۆستافي پەحلەۆانيدي, سەرگەي ستۋكاشەۆ, سەرگەي ۆولگين, ۆلاديمير نيكيتەنكو, ۆاحيد ماسۋدوۆ, فاناس ءسالىموۆ, سەرگەي لەدوۆسكيح, الەكساندر ۋبىكين... ال, قۇربان بەردىەۆ وسىلاردىڭ ويىنىن ۇيلەستىرەتىن ورتالىق سياقتى بولعانىن كوزىمىز كوردى. الاڭداعى اڭعارىمپازدىعى ارقاسىندا ويىن تاكتيكاسىن «وقي» بىلەتىن. وزىنە قاراي ۇشقان دوپ اياعىنا تيگەنشە ونى قالاي قاراي باعىتتايتىنىن قاس-قاعىمدا شەشىپ ۇلگەرەر شەبەرلىگىنە ءتامام جۇرت تاڭداي قاعاتىن. قۇربان قۇر بوسقا شاپقىلامايتىن. ءار قيمىلى ەسەپكە قۇرالاتىن. بۇل جونىندە سوناۋ 1983 جىلى «لەنينشىل جاستىڭ» جۇيرىك ءجۋرناليسى نەسىپ جۇنىسباەۆ اعامىزعا بەرگەن ينتەرۆيۋىندەگى «مەن ءۇشىن فۋتبولداعى ەڭ باستى نارسە – ويلىلىق. ويلى ويىنسىز فۋتبول – تەك دوپ تەبۋ!» دەگەن ءسوزى ونىڭ بۇكىل بولمىس-ءبىتىمىن, سپورتتىق جولىندا ۇدايى تابان تىرەر ۇستانىمىن ايقىنداپ تۇرعانى انىق.
جارتىلاي قورعاۋشى بولا تۇرا وتكىر شابۋىل وتىندەگى جىگىتتەردەن كەم سوقپايتىن. كسرو بىرىنشىلىگىنىڭ جوعارعى جانە تومەنگى توپتارىندا 366 ويىن وتكىزىپ, ۇزىن سانى 55 گول سوعىپتى. بىلە بىلسەك, بۇل ءبىر ويىنشىعا از ولجا ەمەس.
كوكمايسادا كوپشىلىكتىڭ كوز قۋانىشى بولعان قۇربان بەردىەۆ بۋتسىسىن شەگەگە ىلگەن بويدا جاتتىقتىرۋشىلىق جولدى تاڭدادى. ماسكەۋدەگى باپكەرلەردىڭ جوعارى مەكتەبىن ءبىتىرىپ, ون شاقتى جىل قازاقستاندا جۇمىس ىستەدى. ءوزىن تاربيەلەپ وسىرگەن «قايراتتىڭ», جامبىلدىڭ «حيميگىنىڭ», ماڭعىستاۋدىڭ «مۇنايشىسىنىڭ» فۋتبولشىلارىنا ميلليونداردىڭ ميىن ارباعان وسىناۋ سپورت ءتۇرىنىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتتى جانە ونىسى جەمىسسىز بولعان جوق. وكىنىشكە قاراي, رەسپۋبليكا فۋتبولىنىڭ باسىندا وتىرعان شەنەۋنىكتەرىمىز تاراپىنان شەكتەۋ كورگەندىكتەن امالسىز نەسىبەسىن باسقا باقشادان تەرۋىنە تۋرا كەلدى.
جاقسىدا جاتتىق بولا ما, جۇمىسسىز جۇرگەن جامپوزعا رەسەيلىكتەر «قۇدا ءتۇستى». ءبىرىنشى ديۆيزيونداعى سمولەنسكىنىڭ «كريستالىن» كوش سوڭىندا سالپاقتاعان كوتەرەم كۇيدەن ارىلتىپ, بەسىنشى ورىنعا دەيىن كوتەردى. ءسويتىپ, الا دوپ اينالاسىنداعى اتقامىنەرلەردىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى.
2001 جىلدىڭ تامىلجىعان تامىزىندا قازاننىڭ «رۋبينىنە» باس باپكەرلىككە تاعايىندالدى. اللا جارىلقاپ, الدىنان اق كۇن تۋدى. از عانا ۋاقىتتا بۇكىل تاتارستان كۇندىز كۇلكىدەن, تۇندە ۇيقىدان ايرىلىپ, الاماننان اتى وزۋىن تىلەگەن ء«رۋبيننىڭ» ەسىكتەگى باسىن تورگە سۇيرەپ, رەسەيدىڭ پرەمەر-ليگاسىنا جولداما اپەردى. ءارى قاراي رۋبينباشىنىڭ التىن ءداۋىرى باستالدى. قاناتتانعان قازاندىقتار ەلدى قايران قالدىرىپ, ەكى رەت قاتارىنان رەسەيدىڭ چەمپيونى اتاندى. ونىمەن توقتاماي, رەسەي كۋبوگىن دا, سۋپەركۋبوگىن دا جەڭىپ الدى.
بەردىەۆتىڭ ابىروي-بەدەلىن اسقاقتاتقان 2009-2010 جىلدارداعى چەمپيوندار ليگاسىنداعى ماتچتاردا ء«رۋبيننىڭ» ەۋروپانىڭ ەڭ ۇزدىك كلۋبتارىن جەڭۋى ەدى. بۇل ەندى ايتىپ تاۋىسا المايتىن اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمە. اسىرەسە, ايگىلى «بارسەلونانى» يسپاندىق جانكۇيەرلەر الدىندا تىزە بۇكتىرۋى ءوڭىمىز تۇگىل, تۇسىمىزگە كىرمەگەن ءبىر عاجايىپ وقيعا رەتىندە جادىمىزدا ءالى تالاي جاڭعىرارى ءسوزسىز. وسىناۋ وراسان زور وقيعا قۇربان بەردىەۆتىڭ دە, رەسەي فۋتبولىنىڭ دا رەيتينگىن ەداۋىر كوتەرىپ تاستاعانى تاعى تالاسسىز.
قاي كەزدە دە تاسى ورگە دومالاعان تابىستى جاندارعا تاسادان تاس لاقتىرۋ ادەتى قالعان با, سونداي سولاقاي مىنەزدى «سودىرلار» قۇرباننىڭ سوڭىنا دا شام الىپ ءتۇستى. ونىڭ اياعى بىلىكتى باپكەردىڭ قىزمەتتەن كەتۋىنە اكەلىپ سوقتى. سول-اق ەكەن, ابىرويلى ازاماتتىڭ الداعى كارەراسى تۋرالى تۇسپالدار جەلدەي گۋلەدى. ء«اي, مىنا تاتارلاردىڭ ماڭدايى تايقى ەكەن. مىنانداي مارعاسقادان ايىرىلدى. «وسىدان قارا دا تۇر ول ەندى توپجارعان توپ-كوماندالاردىڭ بىرىنەن ءبىر-اق شىعادى» دەستى.
ءبىراز ۇزىلىستەن كەيىن ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز ساۋەگەيلەر سوققانداي ماسكەۋدى ەمەس, وبلىس ورتالىعى سانالاتىن دونداعى روستوۆتى بەتكە الدى. اڭ-تاڭ بولعان جۇرت ءالىپتىڭ ارتىن باقتى. ويتەتىن ءجونى دە جوق ەمەس. ويتكەنى «روستوۆ» رەسەيدىڭ پرەمەر-ليگاسىنان انە-مىنە «ۇشىپ» كەتكەلى تۇرعان بولاتىن. باياعىدا اسكەري بورىشىن وتەۋ كەزىندە ءوزى ويناعان كوماندانى قۇتقارۋعا بەلىن بەكەم بۋىپ ىسكە كىرىسكەن بەكيەۆيچتىڭ ەڭبەگى زايا كەتپەدى. ءويتىپ-ءبۇيتىپ, ولىمسىرەگەن ۇجىمعا «جان» ءبىتىرىپ, اپاتتان امان الىپ قالدى. ال, كەلەسى ماۋسىمدا ايدى اسپانعا شىعارىپ, روستوۆتىقتارعا بۇرىن-سوڭدى بولماعان سىي جاسادى. الا جازداي كوش باستاعان «روستوۆ» كۇزدەگى كۇتپەگەن جەڭىلىستەردەن سوڭ چەمپيوندىققا ءسال عانا جەتپەي, ەكىنشى ورىندى يەمدەندى. سولايشا ورتادان تومەن «روستوۆتى» ۇكىلەپ ۇزدىكتەر قاتارىنا قوستى. الايدا, قارجىلىق جاعدايى قيىنداپ, ويىنشىلارىنا ءتيىستى جالاقىسىن تولەۋدىڭ ءوزى مۇراعا اينالعان كوماندادان بەردىەۆ كەتۋگە ءماجبۇر بولعانى بەلگىلى.
ويلاماعان وتستاۆكا تاعى دا ورتتەي ورشىگەن وسەك-اياڭنىڭ ورىستەۋىنە وزەك بولدى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ۇلارداي شۋلاپ ونىڭ ەندىگى تاعدىرى ماسكەۋدىڭ «سپارتاگىمەن» بايلانىستى بولاتىنىن حابارلادى. ءتىپتى, رەسەي قۇراماسىنىڭ باسىنا كەلەتىنىنە دە جۋرناليستەردىڭ ءشۇباسى بولمادى. «سپارتاكپەن» كەلىسىمشارتقا قول قويۋعا شاق قالعاندا بەردىەۆتىڭ اياق-استىنان اينىپ قالعانىن ەلدەن ەسىتىپ, ەرىكسىز باس شايقادىق.
...ول بيىل قازانعا ورالدى. بۇگىندە باسىنان باعى تايعان ء«رۋبيننىڭ» دۇرىلدەگەن داڭقىن قايتارۋعا بار قايراتىن جۇمساۋ ۇستىندە.
قالىڭ قازاق باۋىرلارى اتىنان ءبىز قۇربانعا تەك ساتتىلىك تىلەيمىز!
تالعات باتىرحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
