قازاقستان • 08 جەلتوقسان, 2017

مەملەكەتتىك سايتتار اتاۋى نەگە مەملەكەتتىك تىلدە ەمەس؟

1730 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قوعامدا «ورىس ءتىلى – رەسمي ءتىل» دەگەن قاتە تۇسىنىك بار. كونستيتۋتسيامىزدا مەملەكەتتىك ۇيىمداردا جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىندا ورىس ءتىلى رەسمي تۇردە قازاق تىلىمەن تەڭ قولدانىلادى دەلىنگەن. بۇل جەردەگى «رەسمي تۇردە» دەگەنىمىز ءتىلدىڭ رەسمي ەكەنىن بىلدىرمەسە كەرەك. 

مەملەكەتتىك سايتتار اتاۋى نەگە مەملەكەتتىك تىلدە ەمەس؟

رەسمي ءتىلىمىز دە, مەملەكەتتىك ءتىلىمىز دە – قازاق ءتىلى. دەمەك, مەكەمەنىڭ ايناسى سانالاتىن رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرستاردىڭ اتاۋى دا نە قازاق تىلىندە, نە حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي اعىلشىن تىلىندە بولۋى ءتيىس. وسى ءبىر قاراپايىم زاڭدىلىقتى كەيبىر مەملەكەتتىك ۇيىمدار ەسكەرە بەرمەيتىن سەكىلدى. بىرىندە دومەندىك اتاۋ ورىسشا جازىلسا, بىرىندە سايت ورىس تىلىندە اشىلادى. وسىعان وراي, ءبىز بارلىق مينيسترلىكتەر مەن وبلىس اكىمدىكتەرىنىڭ, كونستيتۋتسيالىق ماڭىزى بار ورگانداردىڭ جانە ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ رەسمي سايتتارىنا شولۋ جاساپ, اتالعان ولقىلىقتى تۇزەۋگە اسىقپايتىن مەكەمەلەردى ءتىزىپ شىقتىق.    

ۇكىمەت قۇرامىنداعى 16 مينيسترلىكتىڭ تورتەۋى ءوز سايتتارىن ورىسشا اتاۋدى ءجون كورگەن ەكەن. ماسەلەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى – mz.gov.kz (مينيستەرستۆو زدراۆووحرانەنيا), اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى – mcx.gov.kz (مينيستەرستۆو سەلسكوگو حوزيايستۆا), مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى –  mks.gov.kz (مينيستەرستۆو كۋلتۋرى ي سپورتا), ىشكى ىستەر مينيسترلىگى – mvd.gov.kz (مينيستەرستۆو ۆنۋترەننيح دەل). ءۇش مينيسترلىك قازاق تىلىنە باسىمدىق بەرگەن. ولار: ادىلەت مينيسترلىگى – adilet.gov.kz, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى  – enbek.gov.kz, سونداي-اق ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگى – diakom.gov.kz. قالعانى تۇگەلدەي اعىلشىن تىلىندە. مۇنداعى kz دەگەنىمىز – بۇل سايتتىڭ قاي ەلگە جاتاتىنىن كورسەتەتىن ءبىرىنشى دەڭگەيلى دومەندىك اتاۋ بولسا, gov – سايتتىڭ ۇكىمەتكە قاراستى ەكەندىگىن بىلدىرەتىن ەكىنشى دەڭگەيلى دومەندىك اتاۋ.

اكىمدىكتەردىڭ ينتەرنەت-رەسۋرس­تارى اراسىندا ءۇش وبلىستى ەرەكشەلەۋگە بولادى: شىعىس قازاقستان وبلىسى – akimvko.gov.kz, قاراعاندى وبلىسى – karaganda-region.gov.kz, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى – sko.gov.kz. ال ۇكىمەت قۇرامىنا كىرمەيتىن, كونستيتۋتسيالىق ستاتۋسى بار ورگانداردىڭ ىشىندە جوعارعى سوتتىڭ sud.gov.kz جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ knb.kz  سايتتارى كوزگە تۇسەدى. سونىمەن قاتار قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءىس باسقارماسى (udp-rk.kz – ۋپراۆلەنيە دەلامي پرەزيدەنتا رك) مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلىگىنىڭ قارجى مونيتورينگى كوميتەتى (kfm.gov.kz – كوميتەت پو فينانسوۆومۋ مونيتورينگۋ) دە ءوز سايتتارىن ورىسشا اتاعان. مەملەكەتكە قاتىسى بار وزگە ۇيىمداردىڭ ىشىنەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى (fprk.kz – فەدەراتسيا پروفسويۋزوۆ رك) مەن بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىن (enpf.kz – ەدينىي ناكوپيتەلنىي پەنسيوننىي فوند) ەرەكشەلەۋگە بولادى. 

دومەندىك اتاۋدان بولەك, تەك قازاق تىلىندە سويلەپ, سول تىلدە قىزمەت الۋدى قالايتىن ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن شەكتەيتىن تاعى ءبىر ماسەلە بار. حالىققا قىزمەت ەتەتىن مەملەكەتتىك مەكەمەنىڭ رەسمي ۆەب-رەسۋرسىنا كىرسەڭىز, بىردەن ورىس ءتىلدى نۇسقاعا تۇسەسىز. سودان كەيىن بارىپ, مازىردەن تىلدىك نۇسقانى تاڭداۋ باتىرماسىن تاۋىپ الىپ, قازاق ءتىلىن تاڭداۋىڭىز قاجەت. قازاقستاننىڭ اتا زاڭى بويىنشا, مەملەكەتتىك ءتىل ورىس ءتىلى بولىپ, قازاق ءتىلى رەسمي تۇردە ونىمەن تەڭ قولدانىلاتىن بولسا, مۇنىڭ ەش اعاتتىعى بولماس ەدى. الايدا, كونستيتۋتسيامىزدىڭ 7-بابىنا سايكەس, مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى. بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى, قورعانىس, ەنەرگەتيكا, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرىنىڭ, سونداي-اق, جامبىل جانە قوستاناي وبلىسى اكىمدىكتەرىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرستارى بىردەن ورىسشا اشىلادى. بۇل تىزىمگە «قازاتومپروم», «قازاقستان ينجينيرينگ», KEGOC, قازمۇنايگاز, قازپوشتا ۇلتتىق كومپانيالارىنىڭ سايتتارىن دا قوسۋعا بولادى. ءبىزدىڭ تۇسىنىگىمىزشە, مەملەكەتتىك مەكەمە بولعان سوڭ, ونىڭ ۆەب-سايتى نە مەملەكەتتىك تىلدە اشىلۋى ءتيىس, نە بىردەن ءتىل تاڭداۋ تەرەزەسى شىعۋى قاجەت. 

اتالعان ماسەلەنىڭ شەشىمى وتە قاراپايىم جانە قىرۋار قاراجاتتى قاجەت ەتپەيدى. سايت اتاۋىن وزگەرتۋ ءۇشىن قۇنى بەس مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن جاڭا دومەن ساتىپ الىپ, قازىرگى بازانى سوندا كوشىرە سالسا بولعانى. ال ونلاين رەسۋرس بىردەن ءتىل تاڭداۋ مازىرىمەن نەمەسە قازاق تىلدىك نۇسقامەن اشىلۋى ءۇشىن سايتتىڭ باعدارلاماسىنا جاڭا كود ەنگىزسە جەتكىلىكتى. 

مەملەكەتتىك ۇيىمدارعا تيەسىلى ۆەب-رەسۋرستاردىڭ قازاق تىلىندە بولماۋى قازاقستان قارىشتاپ دامۋىن تەجەيتىن ۇلكەن پروبلەما دەپ ايتا المايمىز. دەگەنمەن بۇل قازاق ءتىلىنىڭ رەسمي مارتەبەسى ءالى تولىق مويىندالماي كەلەتىنىن كورسەتەتىن بىردەن ءبىر ماسەلە ەكەنى انىق. دومەندىك اتاۋ جايى ءبىرىنشى رەت قوزعالىپ تۇرعان جوق. جۋرناليستەر بۇل تۋرالى وسىعان دەيىن جازىپ كەلدى. بىرقاتار مەكەمەلەر ءۋاجدىڭ ورىندى ەكەندىگىن ءتۇسىنىپ, ءتيىستى شەشىمدەر دە قابىلداعان بولاتىن. ەندىگى كەزەكتە, وسى ءبىر وڭ قوزعالىستان قالىپ قويعان ساناۋلى مەملەكەتتىك ۇيىمدار دا ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءتۇسىنىپ, سايتتارىنا دۇرىس اتاۋ بەرگەنى ابزال بولار ەدى. 

دارحان ومىربەك,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

جەتىسۋدا 4546 قۇرت دايىندالدى

ايماقتار • بۇگىن, 17:40