شۋ قالاسىنا دەيىن ۇزىندىعى 106 شارشى مەتر جانە ديامەترى 325 مم جەر استى بولات گاز قۇبىرى «قورداي» اۆتوماتتاندىرىلعان گاز تاراتۋ ستانساسىنان جۇرگىزىلگەن. اۋداندا 36 ەلدى مەكەن بار. ونىڭ ىشىندە شۋ قالاسى, جاڭاجول, كوكقاينار, بەلباسار, ەڭبەكشى, تولە بي, بىرلىك, قوناەۆ, كوكتوبە, بىرلىكۇستەم ەلدى مەكەندەرى گازداندىرىلعان. العا, ساۋىتبەك اۋىلدارى گازداندىرىلۋدا. سونداي-اق اباي, مويىنقۇم, جيەنبەت, ەڭبەك, اقتوبە, بالۋان شولاق, بايدىبەك, اقتاستى, بولتىرىك, دالاقاينار, شوقپار, تاسوتكەل سۋ قويماسى, اسپارا, تاسوتكەل, جايسان, ورازالى باتىر, اقسۋ ەلدى مەكەندەرىنە گازداندىرۋ ءۇشىن ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن جۇرگىزۋگە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتار ازىرلەنۋدە. ال اڭ شارۋاشىلىعى, جيدەلى, ەسپە, قۇلاقشىن, الايعىر, قۇموزەك اۋىلدارىنىڭ تاۋارلىق گازعا قوسىلۋ مۇمكىندىگى بولماي وتىر. سەبەبى حالىق سانى از جانە ەلدى مەكەن ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنان قاشىقتا ورنالاسقاندىقتان گاز قۇبىرىن جۇرگىزۋ ءتيىمسىز.
2014 جىلى تولە بي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ە.دابەروۆ جانە «پاريەۆ» جشس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى نۇرحوجا دۇيسەنبەكوۆپەن وتكەن اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا تۇرعىندار گاز قۇبىرىن جەر استىمەن تارتۋ تەحنولوگياسىن جانە 420 مىڭ تەڭگە قارجىنى قۇراعان تاۋارلىق گازعا قوسىلۋ قۇنىن ءبىراۋىزدان قولداعان بولاتىن. سول ۋاقىتتا كوشەگە ءالى دە گاز قۇبىرى جۇرگىزىلمەگەندىگىنە قاراماستان, بار بولعانى 8 ءتۇتىن مەردىگەر ۇيىممەن كەلىسىمشارتقا وتىرعانىمەن, گاز قۇبىرى ءۇي ىرگەسىنەن ءوتىپ, تۇتىنۋشى وعان ءىس جۇزىندە قوسىلماعاندىقتان, ەشقايسىسى قاراجات تولەۋدى باستاماعان ەدى. سوندىقتان بۇل ازاماتتارمەن جاسالعان كەلىسىمشارت وزگەرتىلدى.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جازىلعان باعانىڭ 570 مىڭعا كوتەرىلۋ سەبەبىنە كەلەر بولساق, 2015 جىلى قۇرىلىس ماتەريالدارى قۇنىنىڭ ەكى ەسەگە قىمباتتاۋىنا, ياعني قارجىلىق وزگەرىستەرگە بايلانىستى تاۋارلىق گازعا قوسىلۋ قۇنى 150 مىڭ تەڭگەگە قىمباتتاپ, جالپى سوماسى 570 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى جانە بۇل سوماعا پەش كىرمەيدى. گاز قۇبىرىن تارتۋ جۇمىستارى بارىسىندا مەردىگەر «پاريەۆ» جشس تۇرعىنداردىڭ كەلىسىمى بويىنشا شۋ قالاسىنداعى جايسان تۇرعىن ءۇي القابىنان تولە بي اۋىلىنا دەيىنگى 8,5 شاقىرىمدى قۇرايتىن پوليەتيلەن گاز قۇبىرىن 281 مىڭ تەڭگەگە جەر استىمەن جۇرگىزدى. سونداي-اق جالپى سانى 4200 ءتۇتىندى قامتيتىن اۋىلداعى جالپى ۇزىندىعى 136 شاقىرىمنىڭ 31 شاقىرىمىنا قۇبىر تارتىلدى. گاز جۇرگىزۋشى مەردىگەر بۇگىنگى كۇنگە ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن 1 ميلليارد 600 مىڭ تەڭگە بولاتىن ينۆەستيتسيا سالعان.
تولە بي اۋىلىنداعى گازداندىرۋ جۇمىستارىنىڭ وزگە اۋىلدارعا قاراعاندا ەرەكشەلىگى قازىرگى تالاپقا بايلانىستى جەر استى گاز قۇبىرى جۇرگىزىلگەن. سوندىقتان مەردىگەر «پاريەۆ» جشس-ءنىڭ اۋىلدى گازداندىرۋعا كەتەتىن شىعىنى 1 ميلليارد 670 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل قارجىنى 4170 اۋلا سانىمەن شاققانداعى تولەم باعاسى تولە بي اۋىلىنداعى كوشەلەرگە جۇرگىزىلگەن گاز قۇبىرلارىنىڭ قارجىسى ءار ۇيگە 390 مىڭ تەڭگەدەن, شۋ قالاسىنان تولە بي اۋىلىنا دەيىنگى جوعارى قىسىمدى ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ قارجىسى ءار ۇيگە 60 مىڭ تەڭگەدەن, كوشەگە جۇرگىزىلگەن گاز قۇبىرىنان اۋلا بويىمەن قوسىلۋ نۇكتەسىنە دەيىنگى قارجىسى 120 مىڭ تەڭگەدەن اينالادى. سوندا بارلىق تولەم باعاسىنىڭ قوسىندىسى 570 مىڭ تەڭگە بولادى.
سونداي-اق ماقالا بارىسىندا تابيعي گازعا قوسىلۋ قۇنى مەن پەش, تاعى باسقا قاجەتتى زاتتاردى قوسقاندا جالپى قۇنى 80 مىڭ تەڭگەگە باراتىنى دا ايتىلعان. جالپى شىعىننىڭ مۇنداي سوماعا جەتۋىنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى, گاز پەشى قۇنىنىڭ قىمباتتىعى دەپ بىلەمىز. مىسالى, اۋدانداعى ساۋدا ورتالىقتارىندا گاز پەشىنىڭ قۇنى 120 مىڭ جانە 200 مىڭ تەڭگە ارالىعىن قامتيدى.
ەندى بەلگىلەنگەن باعانى تومەندەتۋ بويىنشا مىناداي جۇمىستار اتقارىلدى. شۋ قالاسىنداعى جايسان تۇرعىن ءۇي القابىنان تولە بي اۋىلىنا دەيىنگى 8,5 شاقىرىمدى قۇرايتىن ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنا وبلىستىق ءماسليحات ارقىلى 251 ميلليون 145 مىڭ تەڭگە قارجى ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن ساتىپ الۋعا ءبولىنىپ, ءتيىستى قۇجاتتار رەسىمدەلگەننەن كەيىن 95 مىڭ تەڭگەگە ارزانداپ, ناتيجەسىندە تۇرعىندارعا بەلگىلەنگەن باعا 475 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. تولە بي اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ ءوز ەرىكتەرى بويىنشا گازعا قوسىلعان ءۇي اۋلاسىنا قاجەتتى قۇرىلعىلار ورناتۋعا جۇمسالاتىن 52800 تەڭگە قاراجات وسى سومانىڭ ىشىندە. ال باسقا اۋىلداردا گازعا قوسىلۋ باعاسىنىڭ ىشىندە بۇل قارجى قوسىلماعان. ياعني, بۇلار – ەسەپتەگىش قۇرالى – 12500 تەڭگە, جوبا – 15200 تەڭگە, جوبامەن كەلىسىم – 2100 تەڭگە, اركا – 20 مىڭ تەڭگە, جەلدەتكىش – 6 مىڭ تەڭگە. بۇل قاراجاتتى قوسپاعاندا 422 200 تەڭگەنى قۇرايدى.
ماقالا بارىسىندا ايتىلعان اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ن.جاقسىباەۆتىڭ مالىمدەمەسى قازىرگى ۋاقىتتا ءوز كۇشىندە. ياعني, العاشقى تولەماقى 100 مىڭ تەڭگەنى تولەپ, قالعان سومانى ءبىر جىل ىشىندە ءبولىپ تولەۋ قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك ءالسىز توپتار ءۇشىن وزگە دە ءتيىمدى جەڭىلدىكتەر بار.
تولە بي اۋىلى بويىنشا 59 كوشەنىڭ 23 كوشەسىنە گاز قۇبىرى جۇرگىزىلىپ, بۇگىنگى تاڭدا 23 كوشە بويىنشا 1300 ابونەنتتىڭ كوگىلدىر وتىنعا قوسىلۋ مۇمكىندىگى تۋدى. ونىڭ ىشىندە 280 تۇرعىن گازعا قوسىلىپ, كەلىسىمشارت جاساسقان 300 ابونەنت گازعا قوسۋعا قاتىستى قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇزەگە اسىراتىن كاسىپورىن جۇمىسشىلارىنىڭ قۇبىرعا جالعاپ بەرۋىن كۇتۋدە. گازعا ءبىر ابونەنتتىڭ قوسىلۋ باعاسى – 475 مىڭ تەڭگە. جالپى, بۇل جۇمىستاردىڭ ورىندالۋى باقىلاۋعا الىنىپ, نازاردان تىس قالدىرىلمايتىن بولادى.
زيات تۇرسىن ۇلى,
اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى,
جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى
ءبولىمىنىڭ باسشىسى
جامبىل وبلىسى,
شۋ اۋدانى
