اتىراۋ وبلىسىندا بۇگىنگە دەيىن 23 كووپەراتيۆ قۇرىلدى, ونىڭ بىرەۋى – ءسۇت, قالعاندارى ەت باعىتىندا. از ۋاقىت ىشىندە تابىستى ەڭبەگىمەن تانىلىپ ۇلگەرگەندەردىڭ ءبىرى – «قۇلاگەر ت» كووپەراتيۆى.
اتىراۋ وبلىسىنداعى جىلىوي اۋدانى – مال شارۋاشىلىعىنا قولايلى ءوڭىر. شالعاي وڭىردەگى كووپەراتيۆ بيىل جۇمىسىن باستادى. بۇگىندە كووپەراتيۆ قۇرامىندا 20 مۇشە بار. «مەملەكەتتىك باعدارلاما ارقىلى كاسىپ باستاپ, ءناسىپ تابامىن دەيتىن ازاماتتارعا مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلعان, – دەيدى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق اتىراۋ وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى گۇلزادا شالاعۇلوۆا. – اسىرەسە فەرمەرلەرگە اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆى ارقىلى جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتۋگە بولادى. بۇل قۇرىلىمنىڭ ارتىقشىلىعى – مەملەكەتتىڭ قولداۋ شارالارىنا, جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەرگە قول جەتكىزىپ, شاعىن شارۋاشىلىقتاردىڭ تەحنيكا مەن تەحنولوگيالاردى بىرىگىپ پايدالانۋدا جانە بۇل تاسىلمەن اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمى كولەمىن ارتتىرىپ, ونىڭ ءوز قۇنىن تومەندەتۋدە, ودان مول تابىس الۋدا».
ارينە تىڭ باستامانى جولعا قويۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەدى. «قۇلاگەر ت» كووپەراتيۆىن باسقاراتىن جىلىوي اۋدانىنىڭ تۇرعىنى جۇماش تاسۋ ء«بىزدىڭ جۇمىسىمىزدى كورىپ, قاتارىمىزعا قوسىلۋعا نيەتتىلەر كۇن ساناپ كوبەيۋدە «بەرەكە» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا كووپەراتيۆ مۇشەلەرى قارجىلاندىرىلىپ, 40 ءىرى قارا مال باسىن ساتىپ الدى», دەيدى.
وندىرىستىك كووپەراتيۆتەرگە مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن كومەك از ەمەس. مىسالى, كووپەراتيۆ «ىنتىماق» باعدارلاماسى ارقىلى قۇنى 15 ملن تەڭگە تۇراتىن ءمودۋلدى مال سويۋ بەكەتىن ساتىپ العان. تەحنولوگيالىق تۇرعىدا توڭازىتقىش جابدىقتارمەن قامتىلعان, ۆەتەرينار دارىگەردىڭ ارنايى بولمەسى قاراستىرىلعان بەكەت بارلىق تالاپقا ساي. نىسان قۇنىنىڭ ەلۋ پايىزىن مەملەكەت ءوز موينىنا الدى. كووپەراتيۆكە 7,5 ملن تەڭگەنى ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديا رەتىندە تولەۋ جولىمەن كەرى قايتارادى. ال قالعان بولىگىن جەتى جىل ىشىندە تولەۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار كەپىلدىك رەتىندە وسى بەكەتتىڭ ءوزى قويىلدى.
«جاڭادان ءىس باستايمىن دەگەن ازاماتتارعا بۇل ۇلكەن جەڭىلدىك, – دەيدى جۇماش تاسۋ. – كووپەراتيۆكە ءار مال باسى ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان 20 مىڭ تەڭگە سۋبسيديا تولەنەدى. كووپەراتيۆتىڭ ءبىر مۇشەسى ورتا ەسەپپەن 20 ءىرى قارا مال الۋدى جوسپارلاپ وتىر, دەمەك شارۋا وڭتايلى بولىپ, تابىس تا مولايادى دەگەن ءسوز».
تاعى ءبىر ءتيىمدى تۇسى – باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار نەسيەنى العان ۋاقىتىنان توعىز ايدان كەيىن تولەۋىنە بولادى ءارى پايىزدىق ۇستەمەسى تومەن. ال كووپەراتيۆ 50 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە الا الادى. ونىڭ كومەگى كوپ. مىسالى, سويىلعان ەتتى تالاپقا ساي ساقتاپ, ساپالى كۇيىندە تاسىمالداۋ ءۇشىن رەفريجەراتور قاجەت. «قۇلاگەر ت» اوك ۇجىمى بۇل جابدىقتى دا نەسيەمەن الدى. ەسەسىنە تەحنيكا قۇنىنىڭ جارتىسىن عانا تولەپ, كەپىلگە ءوزىن قويادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ جايلى تاپسىرماسى ايماقتاردا لايىقتى جۇزەگە اسىپ جاتقانىن وسىنداي وندىرىستىك كووپەراتيۆتەردىڭ جۇمىستارىنان كورە الامىز. اۋىلدا دايىندالعان ەت ونىمدەرى, شۇجىق پەن جارتىلاي فابريكاتتار ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
كۇن ساناپ ءورىسى كەڭەيىپ, اي ساناپ شارۋاسى وڭتايلانىپ كەلە جاتقان ۇجىمنىڭ الار اسۋى الدا. اۋىل حالقىن ءبىر ءىستىڭ باسىنا بىرىگۋگە شاقىرىپ جۇرگەن كووپەراتيۆ باسشىسىنىڭ ەڭبەگى ەلەۋسىز ەمەس. اۋىل تۇرعىندارى كاسىپ تابۋعا مول مۇمكىندىك بارىن سەزىنىپ, كووپەراتيۆكە مۇشە رەتىندە قاتىسۋعا وتىنىشتەرىن بىلدىرۋدە.
ء«بىزدىڭ اۋدان مال وسىرۋگە قولايلى بولعانىمەن, قوراسىندا ءبىر قاراسى جوقتار دا بار. اتا-بابامىز وسى جەردى مىڭعىرعان مالعا تولتىردى, ەندى سول كاسىپتى جالعاۋىمىز كەرەك, – دەيدى «قۇلاگەر ت» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ باسشىسى جۇماش تاسۋ. – ەڭ باستىسى, مەملەكەت تاراپىنان قامقورلىق تا, قولداۋ دا بار. «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق قاشاندا كومەككە دايىن. جاڭا باعدارلامالار, تىڭ باستامالار ەنگىزىلىپ جاتىر. جاقسىلىققا جاقسىلىقپەن جاۋاپ بەرۋ – پارىز. مال وسىرگەننىڭ پايداسى كول-كوسىر ەكەنىن سەنىممەن ايتا الامىن».
كووپەراتيۆ قۇرۋ باعدارلاماسى اۋىل-ەلدەگى بىرقاتار ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. جۇمىسسىزدىقتىڭ ازايۋىنا دا قوسار ۇلەسى زور. اسىرەسە اۋىل جاستارىنىڭ اتاكاسىپكە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, كووپەراتيۆكە مۇشە بولۋعا تالاپتانىپ جاتقاندارى كوڭىل قۋانتادى. «قۇلاگەر ت-عا» قاتىسۋشىلار قاتارى دا جاستارمەن تولىعۋدا. بۇل – جاقسى ءۇردىس.
باقىتگۇل باباش,
«ەگەمەن قازاقستان»
اتىراۋ
