«سىباعا» جاقسارتقان جاعداي

الەمدىك رىنوكتا ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنە دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋىنا بايلانىستى قازاقستان ۇكىمەتى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ, سونىڭ ىشىندە, مال شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا ءۇل­كەن كوڭىل بولۋدە. بۇل رەتتە مال وسىرۋشىلەرگە مەملەكەتتىك قول­داۋ شارالارىن ۇيىمداستىرا وتى­­رىپ, جاڭا فەرمەر شارۋاشى­لىقتارىن قۇرىپ, دامىتۋ ىسىنە ەكپىن ءتۇسىرىلىپ وتىرعاندىعىن ايتۋعا بولادى. اتالعان ماقساتتى ناقتى ءجۇ­زەگە اسىرۋ ءىسى  «قازاگرو» حولدينگىنە تاپسىرىلعان. حولدينگ بۇل ماسەلەنى بىرنەشە باعىتتار مەن نەسيەلىك جەلىلەر ارقىلى ۇيىمداستىرىپ, ىسكە نەعۇرلىم كەشەندى سيپات بەرىپ وتىر. وسى رەتتە ايتا كەتەتىن ءبىر ماسەلە, «قازاگرو» حولدينگى فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردى اۋىل شارۋا­شى­لىعىن سەرپىندى دامىتۋدىڭ باستى تۇلعالارى رەتىندە قا­راستىرادى. ويتكەنى, وسىناۋ اۋقىمدى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى وندىرىستىك بۋىندار مەن تەتىكتەردى قۇرۋعا, قاجەتتى تەحنولوگيالاردى اكەلۋگە بو­لا­دى. بۇعان قارقىندى دامۋ ءۇستىن­دەگى قازاقستاننىڭ شاماسى بار. بىراق بار ماسەلە اقىر اياعىندا ناقتى ادامدارعا, ولار­دىڭ ىسكە دەگەن ىنتاسى مەن ىسكەرلىك قابىلەتىنە كەلىپ تىرەلەتىنى بەلگىلى. ناق وسى ماسەلەگە قوزعاۋ سالماي ىستەن ۇلكەن ءۇمىت كۇتە قويۋ دا قيىن. سوندىقتان ادامدار­دىڭ ىنتاسىن وياتۋ ىسىنە ءبىرىنشى كەزەكتە ءمان بەرىلىپ, فەرمەر بولۋعا ۇمتىلۋشىلارعا ءتيىستى قولداۋ شارالارى قاراc­تىرىلعان. سونىڭ ءبىرى – تۇبىندە ەلى­مىزدىڭ الەمدىك رىنوكتا ءىرى ەت ەكسپورت­تاۋشى اتالۋىنا ءمۇم­كىندىك بەرەتىن, ەتتى تۇقىمدى جاس مالدى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن اگروونەر­كاسىپ كەشەنى سۋبەك­تىلەرىنە ءىرى قارا مالدىڭ انالىق باسىن ءجا­نە بۇقا وندىرۋشىلەردى ساتىپ الۋ­د­ى كوزدەيتىن «سىباعا» باع­دارلاماسى. ەلباسى بيىلعى جول­­داۋىندا اگرارلىق سەكتوردا ەتتى مال شارۋاشىلىعىن دامى­تۋ جونىندە بۇرىن-سوندى بولىپ كورمەگەن بۇل جوباعا ۇلكەن ءمان بەرىپ, 2016 جىلدىڭ وزىندە ەت ەكسپورتى 60 مىڭ تونناعا جەتەتىنىن حابارلادى. «سىباعا» باعدارلاماسى تۋ­را­لى تاراتىپ ايتساق, بۇل مال شارۋاشىلىعىن زامان تالابىنا ساي دامىتۋ ءۇشىن وتە قاجەتتى شارالاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. باعدارلاما بويىنشا ءىرى قارا مالىن ساتىپ العىسى كەلەتىن شارۋاعا نەسيە 6 پايىزدىق ءوسىم­مەن 7 جىلعا بەرىلەدى.  جىل با­سىنان بەرى تالاي شارۋاعا قول­داۋ بولىپ, «سىباعانى» جۇزەگە اسىرىپ جاتقان – «اۋىل شارۋا-شىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قو­رى» اق. نەسيە الۋعا نيەتتەنگەن شارۋاعا قور 1 ملن. تەڭگەدەن 18 ملن. تەڭگەگە دەيىن قارجى بەرەدى. اعىمداعى جىلى فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردىڭ الدىندا ەلىمىزگە 40 مىڭ باس ىقم ساتىپ الۋ مىندەتى تۇرسا, ونىڭ 1 600 باسى جامبىل وبلىسىنىڭ شا­رۋا­شىلىقتارىنا تيەسىلى بولماق. قازىرگى تاڭدا وسى باعدارلا­مانىڭ شەڭبەرىندە جامبىل وب­لىسىنىڭ فەرمەرلىك شارۋاشى­لىق­تارىنان مىڭداعان باس ءىرى قارا مال ساتىپ الۋعا ءوتى­نىشتەر قابىلداندى, سونىڭ تەڭ جارى­مىنان استامى ماقۇلدان­دى, دەيدى جامبىل وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارما­سىنىڭ باستىعى مۇرات ءاسىل­بەكوۆ. بۇگىندە «سىباعا» باعدارلا­ماسىنا سايكەس, وسى وبلىستا اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا وسىرەتىن ارقايسىسى 1000 باستان 5  شارۋاشىلىق پەن ارقايسىسى 1 مىڭنان 5 مىڭ باسقا دەيىن 5 مال بورداقىلاۋ الاڭى جانە 180 فەرمەرلىك شارۋاشىلىق قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. «اۋىل شا­رۋا­شىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق قولداۋ كورسەتكەن فەر­مەرلىك شارۋاشىلىقتىڭ ال­عاشقى قارلىعاشتارى قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ىستەۋگە كىرىستى, سونىڭ ءبىرى بايزاق اۋدانىنداعى – «نيەت» شارۋا قوجالىعى. «سىباعا» باعدارلاماسىنىڭ وبلىستاعى العاشقى قاتىسۋ­شى­لارىنىڭ ءبىرى «نيەت» شارۋا قوجالىعى 1998 جىلى قۇرىلعان بولاتىن. ول الماتى – تاشكەنت اۆتوكولىك جولىنان ءبىر شاقى­رىم­داي قاشىقتىقتاعى اقشو­لاق اۋلىنا قارايتىن اۋماقتا ورنالاسقان. قۇرىلعانىنا 13 جىلداي ۋاقىت وتكەنىمەن «نيەت» شارۋا قوجالىعى بىردەن دامىپ كەتە المادى. سەبەبى, بەلگىلى. ەلىمىزدەگى كوپتەگەن شارۋا قوجالىقتارى سەكىلدى «نيەت» شارۋا قوجالىعى دا ءوز ىستەرىن كەڭەيتۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن قار­جىعا ءزارۋ بولدى. دەگەنمەن وتا­عا­سى ۇزاقباي مەن وتاناسى ناۋ­رىزگۇل قولدان كەلگەن تىرلىكتىڭ ءبارىن جاسادى. سونىڭ ارقاسىندا قولداعى ۇساق مالداردى قوسپا­عاننىڭ وزىندە ءىرى قارا سانىن جيىرمادان اسىرىپ, وزدەرىنىڭ شاعىن تىرلىكتەرىن دوڭگەلەتە ءبىل­دى. بىراق اۋىلدا وتىرىپ, مال باعادى ەكەنسىز, ودان تۇسكەن تابىس تا ايتارلىقتاي بولىپ, وسى كاسىپپەن كوركەيۋدىڭ العى­شارتتارىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك قوي. وسىنداي ويعا بەكىگەن ەڭبەكقۇمار جاندارعا «سىباعا» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسكەن «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق كومەككە كەلدى. شارۋا قوجالىعى قورمەن كە­لىسىم-شارتقا وتىرىپ, 8,5 ميلليون تەڭگە جەڭىلدىكتى نەسيەگە يە بولدى. بۇل نەسيەنىڭ جىلدىك سىياقى ستاۆكاسى, جوعارىدا اي­تىلعانداي, 6 پايىزدى قۇرايدى. ياعني, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر بەرەتىن نەسيە ستاۆكاسىنان الدە­قايدا تومەن. ونىڭ ۇستىنە نەسيە, قوجالىقتىڭ دامۋى ءۇشىن قاجەتتى ۋاقىت ەسكەرىلە وتىرىپ, نەعۇرلىم ۇزاق مەرزىمگە بەرىلىپ وتىر. قوجالىق قولعا تيگەن نەسيەگە 42 باس ءىرى قارا مال ساتىپ الدى جانە باسقا دا كە­رەك-جاراقتار ءۇشىن ءوزىنىڭ اينا­لىم قارجىسىن تولىقتىردى. ءسويتىپ, ىسكە كىرىسىپ, ءسۇت بۇلاعىن اعىزا باستادى. – وسى نەسيەنى الۋعا نيەت تانىتىپ جۇرگەن كەزىمىزدە «قاز­اگرو» حولدينگىنىڭ باسشىسى بەرىك بەيسەنعاليەۆ وبلىس, اۋدان باسشىلارىمەن بىرگە ءبىزدىڭ قو­جالىقتا بولىپ, جاعدايى­مىز­بەن تانىسقان ەدى. قازىر ەندى نەسيەگە يە بولىپ, كوڭىلىمىز ور­نىقتى. بىراق جاۋاپكەرشىلىك جۇگى بۇ­رىنعىدان ارتا ءتۇس­كەندەي. سەبەبى, ءىسىمىز پارمەندى سيپات الىپ وتىر. شىنىن ايت­قاندا, مەملە­كەتتىڭ العا قويعان ماقساتىنا سايكەس جاڭاشا تىرلىك باستاپ جاتىرمىز. قوجالىقتا جۇمىس ىستەيتىن ادامدار سانى دا كوبەي­ىپ, كاسىپكە كاسىپ, ناسىپكە ءناسىپ قوسىلاتىن سىڭايلى, دەيدى بىزبەن اڭگىمەسىندە قوجالىق يەسىنىڭ ۇلى ساحا ۇزاقباي ۇلى. قىدىربەك ءابدىراحمانوۆ.