جۇرتشىلىق تويدىڭ بولعانىنان گورى بولادىسىن كوبىرەك قىزىقتاپ, پىكىرتالاس قىزۋىنا ەلىگىپ جاتقاندا ەجەلگى شەشىمتالدىقپەن ەلباسىمىز قازاق ءتىلى ءالىپبيىن كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ تۋرالى مارتەبەلى پارمەنىن بەرىپ تە تاستادى. البەتتە, بۇل – تاريحي كۇن, تاريحي جارلىق. ءسويتىپ, بۇدان ءبىر عاسىر بۇرىن احاڭ – احمەت بايتۇرسىنوۆ الىپتەگەن, ودان كەيىن نەشەمە دۇركىن وزگەرىستى باستان كەشكەن قيىن تاعدىرلى قازاق ءالىپبيىنىڭ جاڭا ءداۋىرى باستالدى, جاڭا تىنىسى اشىلدى دەۋىمىز كەرەك.
ءيا, ەل پرەزيدەنتىنىڭ ارناۋلى جارلىعىندا لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن قازاق ءتىلى ءالىپبيى بەكىتىلدى. ۇكىمەتكە جاڭا گرافيكاعا كوشىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا قۇرۋ تاپسىرىلدى. سونىمەن بىرگە قازاق ءتىلى ءالىپبيىنىڭ لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋى 2025 جىلعا دەيىن كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇرگىزىلەتىندىگى اتاپ كورسەتىلدى. مۇنىڭ سىرتىندا, العا تارتىلعان وسىناۋ ۇلكەن ماقسات, ۇلى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ كۇردەلى قيىندىقتارى ەسكەرىلە وتىرىپ, سول جۇيەلى دە جوسپارلى جۇمىس بارىسىندا بىرقاتار ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە زاڭنامالىق سيپاتتاعى, سونداي-اق قاجەتتى وزگە دە شارالار قابىلداۋ كەرەكتىگى قاداپ ايتىلدى.
وسىدان-اق انا ءتىلىمىزدىڭ دامۋىنداعى وسى ءبىر تولعاقتى ماسەلەگە مەملەكەت تاراپىنان ايرىقشا ءمان بەرىلىپ وتىرعاندىعى بايقالعانداي. شىن مانىندە دە, ماسەلەنىڭ شەشىمىن ەندى بەرەكەسىز اڭگىمە, ءارى تارت, بەرى تارتقا سالىپ سوزا بەرۋگە دە, بۇدان ءارى كەشىكتىرۋگە دە بولمايتىن ەدى. ولاي بولسا, ناعىز «سەن سالار دا, مەن سالار, اتقا جەمدى كىم سالاردىڭ» كەبىن كيىپ قالۋدىڭ اۋىلى دا الىس ەمەس ەدى. لاتىنعا كوشۋدىڭ جايى 25 جىل, شيرەك عاسىر بويى ارمانسىز تالقىلاندى دەۋگە تولىق نەگىزىمىز بار. سول تالقىلاۋلار, باس قوسقان اقىلداسۋلار كەلگەن ءتۇيىندى ءبىر تۇجىرىم, باسى اشىق اڭگىمە – لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ ۇلت مۇددەسىنە قىزمەت ەتەتىندىگى, قازاق ءۇشىن انا ءتىلىمىزدىڭ كەلەشەگى ءۇشىن كەرەكتىگى.
وسى ۇلت تاعدىرىنىڭ ۇلاعاتىمەن ۇشتاسقان كەلەلى ماسەلە تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا, 1992 جىلى-اق بىردەن العا تارتىلعان-دى. مۇنىڭ ءوزى قازاق زيالىلارىنىڭ, اسىرەسە, اكادەميك ءابدۋالي قايداروۆ باستاعان ءتىلشى عالىمداردىڭ كەزىندەگى دە, قازىرگى دە ازاماتتىق بەلسەندىلىگىن تانىتسا كەرەك. بىراق سول كەزدە ەلباسى قابىرعاسىمەن كەڭەسە كەلە, ساياسي, الەۋمەتتىك ءھام ەكونوميكالىق الەۋەتتەرىمىزدى سالماقتاپ سارالاي كەلە, وتكەلدە ات اۋىستىرماعاندى ءجون ساناپتى. نەسى بار, جاۋاپكەرشىلىگى جەتىپ ارتىلاتىن تاعدىرشەشتى مۇراتقا بىردەن قولپ ەتە قالماي, كەڭىنەن تولعاپ, كەمەل ويلاعان وسىناۋ سارابدالدىقتىڭ جەمىسىن بۇگىن كورىپ وتىرمىز. سەبەبى ءارىپ قانا اۋىسىپ قويمايدى, ەل تاعدىرى شەشىلمەك. بۇل ورايدا اسىعۋعا دا, كەشىگۋگە دە بولمايتىنىن لاتىنعا كوشۋدىڭ كوشەلى كوشىن رۋحاني جاڭعىرۋىمىزبەن ءساتتى ساباقتاستىرىپ ۇشتاستىرا بىلگەن ەلباسى ۇلگىسىنەن ۇعىنعانىمىز دا ابزال.
كۇنى كەشە الماتىداعى «عىلىم ورداسىندا» حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ىلە-شالا بولىپ وتكەن القالى جيىندا ەلباسى جارلىعىن اكادەميكتەر دە قولدادى. ءيا, اكادەميكتەر. قازاق عىلىمىنىڭ ابىزدارى. انا ءتىلىمىز ءۇشىن وتقا دا, سۋعا دا ءتۇسىپ شىرىلداعان قارلىعاشتار. «ەگەر ءتىلىم بولسا ەرتەڭ قۇرىماق, مەن دايىنمىن ولۋگە دە بۇگىن-اق» دەپ راسۋل عامزاتوۆشا تولعاپ جۇرگەن ۇلتجاندى تولاعايلارىمىز. توقساننىڭ تورىندەگى ءابدۋالي قايداروۆ, شورا سارىباەۆ, رابيعا سىزدىقوۆا, ودان كەيىنگى ومىرزاق ايتباەۆ, تەلقوجا جانۇزاقوۆ ءھام باسقالارى. ازاتتىق تاڭى اتقان كەزدەگى العاشقى اڭسارلى يدەيا دا وسى ابزالداردان شىققان. «اكادەميكتەر قولدادى» دەگەن ءسوزدىڭ استارىندا كوپ ءمان-ماعىنا جاتىر. بۇلار ناعىز حالىقتىق اكادەميكتەر. ولار حالىقتىڭ تىلەگىن ايتادى, حالىقتىڭ وي-نيەتىن بىلدىرەدى.
سونىمەن, جارلىق قابىلداندى, عىلىمي جۇرتشىلىقتان قولداۋ تاپتى. كۇندەلىكتى قيىن دا كۇردەلى جۇمىس ەندى باستالماق. كەدەرگىلەر, قيىندىقتار از ەمەس. ءاربىر جاڭا ءىستىڭ قارسىلىققا دا جولىعارى حاق. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, «كوش جۇرە تۇزەلەدى» دەگەن اتام قازاقتىڭ جايباراقاتتىققا شاقىرار ماتەلىن ەندى قايتالاپ ايتا بەرۋ لايىقسىز. جۇمىس توبى ءالىپبيدىڭ نەگىزگى نۇسقاسىنا ايتىلىپ جاتقان سىن پىكىرلەرگە, ورىندى ۇسىنىستارعا, وردالى ويلارعا ءالى دە بولسا قۇلاق ءتۇرىپ, جەتى رەت ولشەپ, ءبىر رەت كەسىپ-پىشەتىن سىن ساعاتى ەندى سوقتى.
ويدان وي تۋادى. ەلدىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ ءىسىن مەرەيلى مارەسىنە جەتكىزۋ وسى ەلدىڭ وزىنە ابىرويلى مىندەت ءارى ۇلكەن سىن. سول سىننان مۇدىرمەي ءوتۋ ءۇشىن ەشبىر تۇيتكىلدى نازاردان تىس قالدىرۋعا, قاپەرگە الماۋعا بولمايدى. لاتىن مەكتەپتەردە ۇيرەتىلە باستايدى, لاتىنشا الىپپەنى كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەرىمىز العاش مەڭگەرمەك. وسى ورايدا مۇعالىمدەردىڭ, اسىرەسە, اتا-انالاردىڭ پسيحولوگيالىق تۇرعىدان وسىعان ءازىر بولۋىن وسى باستان ەسكەرگەن ءجون سياقتى دەيدى ءبىزدىڭ ءبىر ويىمىز.
سىن ساعاتى سوقتى. سول سىننان ابىرويمەن ءوتىپ, ەلدىگىمىزدى كورسەتەيىك, اعايىن. ويتكەنى بۇل كەلەشەك ءۇشىن كەرەك!
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان»
