راس, ەلىمىزدە اگلومەراتسيا ورتالىقتارىن دامىتۋ پارمەندى ءجۇرىپ جاتىر. ءدال وسى اگلومەراتسيا ۇدەرىسى اۋىل-ايماقتىڭ جاقىن ماڭداعى قالالىق ءوندىرىس وشاقتارىنا ارقا سۇيەپ, قاناتتاسا دامۋىنا جول اشۋى كەرەك بولاتىن. قاجەت كەزىندە تاۋار الماسۋ مەن تابىس تابۋدىڭ داڭعىل جولىنا اينالىپ, قالانى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتيتىن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋى ءتيىس-تۇعىن. وكىنىشكە قاراي, وسى جەردە ءسال كەرەعارلىق تۋادى. ادامدار ءوندىرىس وشاقتارىنا, ساۋدا-ساتتىق نۇكتەلەرىنە ارقا سۇيەپ, الىس اۋىلدار مەن شالعاي ەلدى مەكەندەردى دامىتۋعا باعىتتالعان شارالاردىڭ ناتيجەسىن سەزىنىپ وتىرعان جوق. دەمەك, اگلومەراتسيا تالاپتارىنان تۋىندايتىن ىستەردىڭ جەمىسىن جەيتىن ۋاقىت تىم ۇزاققا سوزىلىپ كەتتى نەمەسە نيەت پەن ماقساتتىڭ وڭ ەكەندىگىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى يدەولوگيالىق سيپات الماي قالدى. ءبىز مۇنى قالاعا ۇدەرە كوشۋ ءۇردىسىنىڭ باسەڭدەمەي وتىرعانىنا قاراپ ايتىپ وتىرمىز.
ۋاقىتشا تىركەۋدىڭ ەسەبى بويىنشا, قازاقستانداعى ىشكى ميگراتسيانىڭ ەسەبى 700 مىڭعا جۋىق ادامدى قۇراعان ەكەن. ياعني وسىنشا ادام تۋعان اۋىلىنان قونىس اۋدارىپ, نەگىزىنەن قالا جاعالاۋعا ءماجبۇر بولعان. دەمەك, اگلومەراتسيا ۇدەرىسى ۋربانيزاتسيا ءۇردىسىنىڭ شاڭىنا كومىلىپ جاتىر. بۇل ەڭبەك نارىعىنداعى تەپە-تەڭدىكتىڭ بۇزىلۋىنا اكەلىپ سوعۋدا. اسىرەسە اۋىلدىق وڭىردەگى قول كۇشى مەن ءونىم ءوندىرۋشى-وڭدەۋشى ادامنىڭ كاسىبىن تاستاپ كەتۋىنەن شارۋاشىلىق زارداپ شەگۋى مۇمكىن. قازىردىڭ وزىندە قورالاپ مال ۇستاپ, گەكتارلاپ جەر يگەرىپ وتىرعان شارۋا قوجالىقتارى مەن اۋىل شارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىندە شوپان مەن باقتاشى, ديقان مەن مەحانيزاتور جەتىسپەۋشىلىگى سەزىلۋدە. ەسەسىنە ۇلكەن قالالاردىڭ بازارلارىندا اربا سۇيرەگەن ەر-ازاماتتاردان اياق الىپ جۇرگىسىز. ەندى وسى ادامداردىڭ قالاداعى جاعدايى كىسى قىزىعارلىقتاي ەكەندىگىنە سەندىرۋ قيىن. بۇل ۋربانيزاتسيا ءۇردىسىنىڭ كوڭىلسىزدەۋ سۋرەتىنىڭ ءبىر پاراسى عانا.
ەندى وسىنى الماتى ماڭىنداعى جاعدايعا قاتىستى قاراستىرساق. قازىر شاھاردا 1ملن 700 مىڭنان استام ادام رەسمي تۇردە تىركەۋدە تۇر دەگەن دەرەك بار. ياعني وسىنشا جاننىڭ جەكە باسىندا ءۇي-جايى بار نەمەسە ولار تىركەۋگە تۇراتىنداي سەنىمدى باسپاناعا قول جەتكىزگەن بولۋى مۇمكىن. دەمەك, ايتىلعان 2 ملن شاماسىنداعى تۇرعىن قالاداعى قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ تۇراقتى تۇتىنۋشىسى دەگەن ءسوز. ءبىز بۇل جەردە قىزمەت كورسەتۋدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سەكتورىنا قاتىستى ايتىپ تۇرمىز. ەلەكتر قۋاتى, جىلۋ, تەلەفون بايلانىسى سياقتى كوممۋنيكاتسيا جۇيەسى قىزمەتىنەن بولەك قۇجاتتاندىرۋ, الەۋمەتتىك تولەمدەرمەن, مەكتەپپەن قامتۋ, قوعامدىق كولىك پەن قولجەتىمدى مەديتسينالىق كومەك الۋ ماسەلەسى تولىققاندى شەشىمىن تاۋىپ وتىر. تيىسىنشە, تۇراقتى تىركەۋدە تۇراتىن قالالىقتار م ۇلىك, جەر سالىعى سياقتى بيۋدجەتتىك تۇسىمدەر مەن قولدانعان قىزمەتتەردىڭ اقىسىن دا ۋاقىتىلى تولەپ, قازىنانى تولتىرۋعا ۇلەس قوسىپ وتىرعانى انىق. بۇل ادامداردىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعداي جاساۋ ارقىلى مەملەكەتتىك باسقارۋ تالاپتارىنا زاڭ جۇزىندە مويىنسۇنۋعا شاقىرۋدىڭ وركەنيەتتى جولى بولسا كەرەك.
ەندى تارازى باسىنا الەۋمەتتىڭ ەكىنشى توبىن, ۋربانيزاتسيا تولقىنى ۇرعان ادامداردىڭ تاعدىرىن قاتار قويىپ كورەلىك. تىم سۇرقاي كورىنىس قىلاڭ بەرەدى. تاعى دا الماتى تۋرالى: بەيرەسمي دەرەك بويىنشا قالاعا كۇنىنە 2,5 ملن ادام كىرىپ شىعادى ەكەن. وسى ساندى 1ملن 700 مىڭعا ازايتساق, ءتىپتى وكپەك جولاۋشى رەتىندە ەسەپكە الىنعان تاعى ءبىر 100 مىڭعا جۋىق ادامدى كەمىتسەك, 700 مىڭ شاماسىنداعى ادام تۇراقتى تىركەۋسىز كۇنەلتىپ جاتىر دەگەندى بىلدىرەدى. سوندا مانا ايتقانىمىزداي, ەلىمىزدەگى ىشكى ميگرانتتاردىڭ جالپى ەسەبىنە كىرەتىن ۇلكەن شوعىر ءبىر عانا الماتىدا تۇرىپ جاتقان بولىپ شىعا ما؟
اگلومەراتسيانىڭ ءبىر شارتى اۋىلدىق تۇرمىستى قالالىق ومىرگە بەيىمدەۋ بولاتىن. الماتىدا بۇل باعىتتا قوزعالىس بار ەكەن. بىلتىر قاراساي مەن ىلە اۋداندارىنىڭ قۇرامىنان الىنعان اۋىلداردى جارىقپەن قامتاماسىز ەتۋگە قارجى ءبولىنىپ, 153 گەكتار اۋماققا ەلەكتر ەنەرگياسى تارتىلعان. سونىمەن قاتار الماتى وبلىسىنىڭ قاراساي, تالعار, ىلە, ەڭبەكشىقازاق جانە جامبىل اۋداندارى جانە قاپشاعاي قالاسىنىڭ اۋماعى الماتى اگلومەراتسياسىنىڭ ىقپال ەتۋ ايماعىنا ەنگەن. دەسە دە...
اگلومەراتسيا ۋربانيزاتسيانى ازايتا ما؟
