تەاتر • 25 قازان, 2017

ساحنا ونەرىنىڭ سۇڭعىلاسى - اشىربەك سىعاي

1340 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

شىن دارىننىڭ باعاسىن ءدال ۋا­قى­تىندا بەرىپ, تالاي تالانتتى سۇڭ­عىلالىعىمەن تامىرشى سەكىلدى تۋرا تانىعان بەلگىلى تەاتر سىنشىسى, ۇلكەن ونەر زەرتتەۋشىسى اشىربەك سىعاي قا­را قىلدى قاق جارعان ادىلدىگىمەن, شىن­دىققا ىڭكارلىگىمەن ەل ەسىنەن ماڭگىلىك ورىن الدى.  تەاتر تۋرالى ارقالانىپ سويلەگەندە بويىنا تىڭ كۇش كەلىپ قۇ­يىلعانداي, تۇتقيىلدان تاپ كەلگەن قارا قۇيىن سەكىلدى, اق سەمسەر ءسوزىن قارشا بو­راتىپ, اقتالارعا ءسوز تاپتىرماي, الدى-ارتىن تۇتاس وراپ سويلەيتىن اشىربەك سىنشى ءدال بۇگىن ءار اكتەرگە جەتىسپەيدى-اق.

ساحنا ونەرىنىڭ سۇڭعىلاسى - اشىربەك سىعاي

تەاتردىڭ توڭىرەگىندە جۇرگەندەر دە, ونەر مەن مادەنيەتتى سارالايتىندار دا الدىمەن «اشىربەك نە دەر ەكەن؟» دەپ اۋزىنا قاراپ, الدىنا جۇگىنەتىنى كەشە عانا سياقتى ەدى. كۇلبىلتەلەمەي كەسىپ ايتاتىن  مىنەزىنە كەڭدىگى مەن جايساڭدىعى قوسا جاراسىپ, كەشە عانا ايتقان قات­تى سىنىنان بۇ­گىن ءبىر مىسقال دا ىزعار قالدىرماي, ىمىراعا تەز كەلە قوياتىن كەشىرىمشىل قاسيەتى ونەردەگى ارىپتەستەرىنىڭ وزىنە دەگەن ىقىلاسى مەن قۇرمەتىن ارتتىرماسا, كەمىتكەن جوق. مىنەزىندەگى تۋرا­لىققا ءتانتى بولمايتىن, وت اۋىز, وراق تىلىنە سۇيسىنبەيتىن, باپپەن جەتكىزەتىن داۋىسىنىڭ اۋەزىنە ەلىتپەيتىن ادام كەمدە-كەم ەدى.

ءار ءسوزى مارجانداي ءتىزىلىپ, سويلەگەندە تىڭداعان قۇلاقتى ۇيىتقان, سىناپ تۇرىپ سيپاي قامشىلاۋدى بىلمەگەن, قامشى تيگەنىن قايراتتاندىرعان قازاق ونەرىنىڭ جاناشىر قازاناتىنىڭ جۇرەگىنىڭ توقتاعانىنا دا بيىل ءۇشىنشى جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. تەاتر ونەرىنىڭ ءبىرتۋار بىلگىرى ءتىرى بولعانىندا 70 جاسقا تولىپ, قازان ايىن قۋانىشپەن قارسى الىپ جاتار ەدى. ورتا تولتىرىپ ءوزى وتىرماسا دا, قاۋمالاعان قالىڭ قازاعى بىرەگەي ۇلىنىڭ ەسىمىن ارداقتاپ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەم­لەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىندا ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ باسىن قوسىپ, دۇركىرەتىپ يگى شارا وتكىزدى.

«ونەرگە اششى تەرى تامىپ قىزمەت ەتكەن, سول ولكەنىڭ وركەن جايۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان ءبىرتۋار ماڭعاز ازاماتىم» دەپ ۇلىقتادى. اشىربەك اعامىزدىڭ ءوز الەمى سياقتى بۇل كەشتە دە تەك ادەمى سىر عانا اقتارىلدى. تەاترتانۋدىڭ ءتىرى شەجىرەشىسىندەي بولىپ, ارعى-بەرگى تاريحتى  تارازىلاعان تانىمى تاڭداي قاقتىرماي قويمايتىن سىنشىنىڭ ازاماتتىق, قايراتكەرلىك قاسيەتتەرىن ونەردەگى اعالارى مەن ارىپتەستەرى جارىسا ايتىپ, جان جادىراتار ەستەلىكتەرىن رياسىز كوڭىلمەن ءبىلدىردى. كسرو حا­لىق ءارتيسى حاديشا بوكەەۆاداي ساحنا ساڭ­لاعىنان ءتالىم الىپ, بەلگىلى تەاتر سىنشىسى باعىبەك قۇنداقباەۆتىڭ ىزىمەن سىن جازىپ, مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىنا دەيىن قىزمەت اتقارعان اشىربەك سىعاەۆتى رۋحانيات­ سالاسىمەن بىتە قايناسىپ جۇرگەن ال­ماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان قىرىقباەۆتىڭ «بيلىك سالاسىندا ءجۇرىپ تە مادەنيەتكە شىعارماشىلىق كوزبەن قاراعان اسىلدارىمىزدىڭ سوڭعى لەگى» دەپ باعالاۋى تەاتر سىنشىسىنىڭ ازاماتتىق بولمىسىن ايشىقتاعان اردا ءسوز رەتىندە قابىلداندى. 

تەاتردىڭ توڭىرەگىندە ايگىلى رەجيسسەرلەر, بەلگىلى دراماتۋرگتەر, اتاقتى اكتەرلەر تولىپ جۇرسە دە, ساحنا ونەرىنىڭ جال­عىز سۇڭعىلاسى ءھام باس مامانى دەپ ەل-جۇرتى اشىربەك سىعايدى تانىدى جانە بۇل وتىرىك ەمەس. قادىر مىرزاليەۆ, سەرىك تۇرعىنبەك, يسرايل ساپارباي, ءشومىشباي ساريەۆ سەكىلدى قازاق پوەزياسىنىڭ ءىرى وكىلدەرى اشىربەك سى­عايعا ءار كەزدە ءوز ولەڭدەرىن ارنادى. بۇل جۇرەكجاردى جىرلاردى قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­راتكەرلەرى سايات مەرەكە ۇلى, تولەۋ­بەك ارالباەۆ, باقتيار قوجا جانە جالعاس تولعانباي ساحنا تورىنەن جولداعاندا, اقىنداردىڭ شىنشىل ازاماتتىڭ تۇلعاسىن تانۋداعى شەبەرلىكتەرى تالاي جۇرەك شىمىرلاتتى. كەش اجارىن نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ, ساكەن قالىموۆ, باقىت شاداەۆا, بەكجان تۇرىس سەكىلدى قازاقستاننىڭ بەلگىلى ونەر شەبەرلەرى ورىنداعان شۋاقتى اندەر اشا ءتۇستى.

كەڭپەيىل, دارقان مىنەزدى ادامنىڭ ىزدەنىم­پازدىعى, جالعاندىققا, جاعىم­پازدىققا توزە المايتىن تۋراشىلدىعى, ونەر ءۇشىن شىرىلداپ, وتقا تۇسە جازدايتىن قايسار قاسيەتى تۋرالى جانىن­دا ءجۇرىپ تالاي جىل جولداس بول­عان اقىن, قازاقستان جازۋشىلار ودا­عىنىڭ ءتور-ا­عاسى نۇرلان ورازالين, قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك ەرى ءاسانالى ءاشى­موۆ, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءسابيت ورازباەۆتار وزدەرى كۋا بولعان وقي­عالاردى ەسكە الا تۇرىپ, ەلجىرەي اڭگىمەلەدى. تەاتر ونەرى, ساحنا سىرى تۋرالى تۇپ-تۋرا جيىرما كىتاپ جازعان اشىربەك سىعاي ءوزى قانشالىقتى اعىل دا تەگىل مول ءبىلىمنىڭ يەسى بولسا, ول تۋرالى ەستەلىكتەردىڭ دە ەشقاشان ەسكىرمەيتىنىن, تولاستاۋى دا مۇمكىن ەمەس ەكەنىن وسى كەش كورسەتتى.  

 

 

 ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»

 الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار