ءبىرىنشى كەزەكتە باقىتجان ساعىنتاەۆ «Magnum Cash&Carry» جشس ارالاپ, وندا ساۋدا جەلىسىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. پرەمەر-مينيستر شارۋاشىلىق جانە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ, نان-توقاش, كونديتەرلىك ونىمدەر, جەمىس-كوكونىس جانە ەت-ءسۇت ونىمدەرى سەكتسيالارىن ارالاپ كورىپ شىقتى. ءوز كەزەگىندە «Magnum Cash&Carry» باسشىسى الەكساندر گاربەر جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەردىڭ ونىمدەرىن وتكىزۋگە جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ بولشەك ساۋدا باعالارىن قالىپتاستىرۋعا قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەردى.
«Magnum Cash&Carry» قازاقستانداعى 2007 جىلى قۇرىلعان بولشەك ساۋدا جەلىسى. ايتا كەتكەن ءجون, الماتىداعى اۋدانى 7 مىڭ م² بولاتىن ءبىر ساۋدا ورتالىعىنان باستاپ توعىز جىلدا جەلى ەلىمىزدىڭ بەس قالاسىنداعى 28 دۇكەنگە دەيىن ءوستى. كومپانيانىڭ مالىمەتىنشە, الماتىداعى وركەنيەتتى ساۋدانىڭ بولشەك ساۋدا نارىعىنداعى ونىڭ ۇلەسى — 50% جۋىق. جەلى دۇكەندەرىندەگى ساتىپ الۋشىلاردىڭ كۇن سايىنعى اعىمى ورتا ەسەپپەن العاندا 61 مىڭنان استامدى قۇرايدى. قازاقستاندىق قامتۋ تاۋارلارىنىڭ ۇلەسى — ماۋسىمعا بايلانىستى 42-47%.
بۇدان كەيىن قر پرەمەر-ءمينيسترى «ەفكو الماتى» جشس ماي ونىمدەرىن وندىرەتىن كاسىپورىنعا بارىپ, ماي ءوندىرۋ كەشەنىن قايتا قۇرۋ مەن جاڭعىرتۋدى تەكسەردى. ايتا كەتكەن ءجون, وتكىزىلگەن جاڭارتۋعا سايكەس كومپانيا جوعارى الەمدىك ستاندارتتارعا ساي ماي جانە مارگارين ءوندىرىسىن رەتتەي الدى. بۇل رەسپۋبليكالىق ىشكى قاجەتتىلىكتەردى قامتىپ قانا قويماي, ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن قىتايعا جەتكىزۋدى باستاۋعا مۇمكىندىك بەردى, ال قازاقستاننىڭ مارتەبەسى ماي ونىمدەرىن «نەتتو-يمپورتتاۋشىدان» «نەتتو-ەكسپورتتاۋشىعا» وزگەردى.
ينۆەستيتسيالار كولەمى 11 ملرد تەڭگەدەن اسقان «ەفكو الماتى» ماي كلاستەرىن قۇرۋ بويىنشا جوباسىن ءساتتى ىسكە اسىرعان سوڭ, ول الماتىنىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا جانە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسىنا ەنگىزىلدى.
كومپانيانىڭ باسشىسى نۇرجان قوجامۇراتوۆتىڭ ايتۋىنشا, كۇردەلى ماكروەكونوميكالىق جاعدايعا قاراماستان, كاسىپورىن ماي ونىمدەرى ءوندىرىسى مەن ەكسپورتى كولەمىن ارتتىرادى, بۇل قازاقستانعا 2025 جىلعا قاراي ونىڭ ورتالىق ازياداعى جەتكىزۋشىسى بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
الماتىعا جۇمىس ساپارى اياسىنداعى ارالاعان كەلەسى نىسان اسكەري تەحنيكا ازىرلەۋ, ءوندىرۋ, جوندەۋ, جاڭعىرتۋ جانە قارۋلاندىرۋ بويىنشا كاسىپورىن — «الماتىەنەرگوسەرۆيس» جشس بولدى, وندا باقىتجان ساعىنتاەۆ ءوندىرىس پروتسەسىمەن تانىستى. وندا زاماناۋي ءتاسىل قولدانىلادى: پروتوتيپتەۋ مەن ءوندىرۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەرى, جەكە 3D-زەرتحانا, ءادديتيۆتى تەحنولوگيالار ەنگىزۋ جانە پايدالانۋ.
كاسىپورىن ونىمدەرى تەك قانا قازاقستاندا عانا ەمەس, سونداي-اق رەسەي, ۆەتنام, ءباا, بانگلادەش جانە سۋداندا سۇرانىسقا يە. ايتا كەتكەن ءجون, كومپانيا يندۋستريالاندىرۋدىڭ رەسپۋبليكالىق كارتاسىنا ەنگىزىلگەن. بۇدان وزگە, ول كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسىنىڭ جانە «بجك – 2020» قاتىسۋشىسى بولىپ تابىلادى.
بۇگىنگى تاڭدا ۇكىمەت مەملەكەت باسشىسى جاريالاعان ەكونوميكانى ءۇشىنشى جاڭعىرتۋدى ىسكە اسىرۋعا بيزنەستى تارتۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىس جۇرگىزەدى. بۇل جۇمىس ءبىرىنشى كەزەكتە ەكونوميكانىڭ بارلىق باسىم سالالارىندا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن ەنگىزۋدى جانە بيزنەستىڭ پايدالانۋىن كوزدەيدى.
اتاپ ايتقاندا, بۇل باعىتتا كاسىپكەرلەرگە ارنالعان سايكەس ىنتالاندىرۋلار جۇيەسىن قۇرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر, ولاردىڭ ىشىندە نورماتيۆتىك بازانى جەتىلدىرۋ, كاسىپورىنداردى تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋ ءۇشىن شىعىنداردى ازايتۋ, تسيفرلىق جوبالارعا ينۆەستيتسيالار تارتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ بار.
سونىمەن قاتار, ۇكىمەت جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا بيزنەستى قولداۋ بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرۋدا: اوك دامىتۋ مەن ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا, ولار سونداي-اق جەڭىلدىكتى نەسيەلەندىرۋ تۇرىندە بيزنەستى قولداۋ قۇرالدارىنان تۇرادى.
الماتى بويىنشا بولشەك ساۋدا تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 4% ءوستى جانە 1 752,7 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بارلىعى قالادا شاعىن كاسىپكەرلىكتىڭ 263 660 سۋبەكتىسى تىركەلگەن, بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن 7,7% جوعارى. شوب-ءتىڭ قازىرگى سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 173 377 قۇرايدى, بۇل 2016 جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 5,7% ارتىق. شوب-تە جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ سانى 2017 جىلعى ءىى توقسانىندا 572,5 مىڭ ادامدى قۇرادى, بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن 0,5% جوعارى.
2017 جىلدىڭ II توقسانىندا شىعارىلعان شوب ونىمدەرىنىڭ كولەمى وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 20,7% وسىممەن 2 346,9 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
2017 جىلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» بيزنەستى قولداۋ جانە دامىتۋدىڭ بىرىڭعاي باعدارلامسىن ىسكە اسىرۋعا 4,4 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بارلىعى باعدارلاما بويىنشا 205 جوبا ماقۇلداندى, ولاردىڭ 107 جوباسى سۋبسيديالاۋ بويىنشا, 33-ءى — كەپىلدىك بەرۋ بويىنشا, 65 — گرانتتار بويىنشا.
«جىبەك جولى» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا جالپى 4 ملرد تەڭگە سوماعا 66 جوبا قارجىلاندىرىلدى, 818 جۇمىس ورنى ساقتالدى, قۇرۋ جوسپارلانعان — 202. جاڭارتپالى نەگىزدە ءبىرىنشى كەزەڭ (2015 جىلى) قاتىسۋشىلارىنا قايتارىلعان قاراجات ەسەبىنەن 2,2 ملرد تەڭگەگە 37 جوباعا قوسىمشا قولداۋ كورسەتىلدى. 2017 جىلى باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا 2,7 ملرد تەڭگە ءبولىندى.
سونداي-اق, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن «الماتى – ءونىم», «الماتى – يننوۆاتسيا» جانە «الماتى – تۋريزم» وڭىرلىك باعدارلامالارىن قارجىلاندىرۋعا قاراجات بولىنەدى.
