سونىمەن قاتار ادامدار اراسىنداعى قيىن جاعدايدىڭ الدىن الۋ دا ماقساتتى دۇنيە. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنىڭ «ادامي كاپيتال ساپاسىن جاقسارتۋ» تۋرالى ءتورتىنشى باسىمدىعىندا دا وسى ماسەلەنى اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. سونىمەن قاتار ەلباسىنىڭ جولداۋدىڭ باسىمدىقتارىنا وراي جەرگىلىكتى بيلىككە ناقتى جۇمىستاردى قولعا الۋدى تاپسىرعان تاپسىرماسى دا بار. بۇگىنگى تاڭدا جامبىل وبلىسىندا جولداۋ اياسىندا الەۋمەتتىك سالا بويىنشا اتقارىلىپ وتىرعان جۇمىستار بارشىلىق.
جامبىل وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنا قاراستى باسقا ادامنىڭ كومەگىن اسا قاجەت ەتەتىن جالعىزباستى مۇگەدەكتەر مەن قارتتارعا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتەتىن 9 مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمە بار. ونىڭ ىشىندەگى 3 مەكەمە قارتتار مەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر ۇسىنۋ ورتالىقتارى بولسا, 1 مەكەمە جۇيكە اۋرۋلارى ينتەرنات ءۇيى جانە تاعى 1 مەكەمە اقىل-ەسى كەم بالالارعا ارنالعان ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر ۇسىنۋ ورتالىعى. باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك بىقىباەۆ اتالعان مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەلەردە 1097 ادام تولىقتاي مەملەكەت قامقورلىعىنا الىنعانىن ايتىپ وتىر. «مۇگەدەكتەردى وڭالتۋ جانە مۇگەدەك بالالاردى وڭالتىپ, بەيىمدەيتىن 4 ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. ورتالىقتاردا ءبىر مەزگىلدە 180 مۇگەدەك, ونىڭ ىشىندە 120 مۇگەدەك بالا بەيىمدەۋ مەن وڭالتۋدان وتە الادى. اتقارىلعان قىزمەتتەردىڭ ناتيجەسىندە وسى ۋاقىتقا دەيىن 29 قىزمەت الۋشىنىڭ دەنساۋلىعى جاقسارىپ, الەۋمەتتىك جاعدايى وڭالىپ, قوعامعا بەيىمدەلىپ, وتباسىنا, ياعني ۇيىنە قايتارىلدى», دەيدى ول.
ەلباسى ايتقان جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىككە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار دا ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ماسەلەن, وڭىردە تۇرعىنداردى الەۋمەتتىك ەڭبەكپەن قامتۋ ماقساتىندا قارتتار مەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان ينتەرنات-ۇيلەرىندە قارتتار ءۇشىن ارنايى شەبەرحانالار اشىلعان. مۇندا ولار اعاشتان بۇيىم جاساۋ, توقىما ونەرى, سۋرەت سالۋ, ۇرشىق ءيىرۋ, ءجۇن ءتۇتۋ, باۋ-باقشا, شارۋاشىلىق جانە اسحانا جۇمىستارى قىزمەتىمەن اينالىسادى. مىسالى, №2 ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر ۇسىنۋ ورتالىعىنىڭ مەملەكەتتىك قامقورلىعىنداعى زەينەتكەر اناتولي لەسنوۆتىڭ باسشىلىعىمەن 7 ادامنان قۇرالعان توپ اعاشتان ءارتۇرلى بۇيىمدار جاساپ, كورمەلەر ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. ولار ۇلتتىڭ ءتول ونەرىن ناسيحاتتاۋدا ايتارلىقتاي جۇمىستار اتقارىپ قانا قويماي, قوعامدا دا وڭ پىكىردىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتىپ وتىر.
وڭىردە الەۋمەتتىك سالانىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا جامبىل اۋدانى, اسا اۋىلىندا 30 ورىندىق, شۋ اۋدانى تولە بي اۋىلىندا جانە قورداي اۋدانى قورداي اۋىلىندا 25 ورىندىق مۇگەدەك بالالاردى وڭالتۋ جانە بەيىمدەۋ ورتالىقتارى اشىلىپ, بۇگىندە ءتيىستى دەڭگەيدە جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. سونداي-اق مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس اياسىندا ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىندا 20 ورىندىق مۇگەدەك بالالارعا ارنالعان سىيىمدىلىعى شاعىن ءۇي جانە 10 ورىندىق جالعىزباستى قارتتارعا ارنالعان كۇندىزگى بولىمشە اشىلسا, بيىلعى جىلى مەركى اۋدانىندا دا 25 ورىندىق ورتالىق اشۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇل نىسانداردىڭ بارلىعى دا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى قوعام مۇشەلەرىن تولىقتاي قامتىپ, ولاردىڭ تۋىنداعان ماسەلەلەرىن شەشىپ بەرە الادى.
سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا سارىسۋ اۋدانىندا 25 ورىندىق مۇگەدەك بالالاردى وڭالتۋ جانە بەيىمدەۋ ورتالىعىن اشۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ال تاراز قالاسىندا 25 ورىندىق قيىن ومىرلىك جاعدايعا تۇسكەن ايەلدەرگە ارنالعان داعدارىس ورتالىعى 2014 جىلى قازان ايىندا اشىلعان ەدى. ناتيجەسىندە 77 ادام ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەرمەن قامتىلعان. اعىمداعى جىلى وسىنداي ورتالىق شۋ اۋدانى تولە بي اۋىلىندا اشىلاتىن بولادى.
جالپى, جىل سايىن ەلىمىزدە «قازاقستاندا جۇرگىزىلەتىن ۇزدىك الەۋمەتتىك جوبالار» رەسپۋبليكالىق بايقاۋى ۇيىمداستىرىلىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. بۇل جەردە دە تالاي مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار ۇزدىك دەپ تانىلىپ, قوعامدا ءوز ورنىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك الدى. ماسەلەن, 2014 جىلى جامبىل وبلىسىنان ۇزدىك الەۋمەتتىك جوبالار جەڭىمپازى رەتىندە انجەليكا ساريان تانىلعان ەدى. ول 2011 جىلى «امازونكا» قاتەرلى ىسىك ناۋقاستارىن قولداۋ» قوعامدىق قورىن قۇرعان بولاتىن. 12 ادامدى جۇمىسپەن قامتىعان قور وبلىس تۇرعىندارىنا ونكولوگيالىق اۋرۋ تۇرلەرى بويىنشا اقپارات بەرەدى. سونداي-اق تەگىن دارىگەرلىك تەكسەرۋدەن وتكىزىپ, قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ناۋقاستار مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنا پسيحولوگيالىق قولداۋ كورسەتەدى. اتاپ ايتساق, مەكەمە ديرەكتورى اتالعان دەرت تۇرىمەن كۇرەسىپ كەلگەن ەدى. قۋانىشقا قاراي, ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىنىڭ ارقاسىندا دەرتتەن ايىعىپ, اقىرى قايىرىمدىلىقپەن اينالىسۋعا بەل بۋادى.
ەڭ باستىسى, ەڭبەك ناتيجەلى بولىپ, اتالعان ورتالىق دەرتىنە شيپا ىزدەگەن جاندارعا لايىقتى كومەك كورسەتتى. اتالعان جوبا بويىنشا 2015 جىلى 15 جاستاعى سال اۋرۋىنا شالدىققان تارازدىق يسااك مۋستوپۋلو ۇزدىك دەپ تانىلعان. استروفيزيكاعا قىزىعاتىن بالانىڭ ارمانى كوپ. وتاندىق عىلىمعا ۇلەس قوسۋدى ارمانداعان جەتكىنشەكتىڭ قابىلەتىنە كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماتەماتيگى ستيۆەن حوكينگتىڭ ءوزى قىزىعۋشىلىق تانىتقان ەكەن. يسااك بولاشاقتا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ءبىلىم بەرۋدى ارماندايدى.
الەۋمەتتىك سالاعا سونى سەرپىن بەرەتىن دە وسىنداي جوبالار. ال ەلىمىزدەگى ءتۇرلى باعدارلامالاردىڭ دا بۇل تۇرعىدا تيگىزىپ وتىرعان اسەرى كوپ. الداعى ۋاقىتتاردا دا اۋليەاتادا الەۋمەتتىك سالانىڭ سەرپىن الا تۇسەتىنىنە سەنىم بار.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
