كەلىسىم بويىنشا اۋىلعا جۇمىسقا باراتىن ماماندارعا كەمىندە بەس جىل قىزمەت ەتۋ مىندەتتەلەدى. بۇعان دەيىن اۋىلدى ەلدى مەكەندەرگە بارعان دارىگەرلەرگە 100 مىڭ تەڭگەدەن ءبىر رەتتىك كومەك بەرىلىپ, ءۇش جىل جۇمىس ىستەۋ مىندەتتەلەتىن. بۇل وزگەرىستەر وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستاماسىمەن جانە وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ قولداۋىمەن اۋىلدارداعى دارىگەرلەر تاپشىلىعىن تومەندەتۋ ماقساتىندا ەنگىزىلىپ وتىر.
– وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن اۋىلدىق جەرلەردە جاس مامانداردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى كوتەرىلىپ, بارلىق اۋدان مەن قالالاردىڭ اكىمدەرىنە تاپسىرما بەرىلدى. كەلەسى جىلدان باستاپ دارىگەرلەر مەن مۇعالىمدەرگە ارنالعان 5-10 پاتەرلى ۇيلەر سالىنا باستايدى, – دەيدى باسقارما باسشىسى مۇقان ەگىزباەۆ.
وسىلايشا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ جاس ازاماتتارىنا ارناپ ايتىلعان ۇندەۋ جاڭعىرتىلا, جاڭا باستامالار قولعا الىندى. ەلباسى جولداۋىندا جاستارعا ء«بىلىمدى, ەڭبەكقور, باستاماشىل, بەلسەندى بولۋعا قازىردەن باستاپ داعدىلانىڭدار. جۇمىس پەن سۇرانىس بار وڭىرگە باتىل بارىڭدار», دەگەن بولاتىن. بۇگىندە اۋىلدىق جەرلەردە دارىگەرلەر مەن مۇعالىمدەرگە سۇرانىس بار. ال بۇل ماسەلەنى شەشۋدە جاس مامانعا جاعداي جاساۋ وڭ سەپتىگىن تيگىزەرى انىق.
جالپى, ءۇش ميلليونعا جۋىق تۇرعىنى بار وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. مىسالى, بيىل سالاعا بولىنگەن قارجى كولەمى 125 ملرد 100 ملن تەڭگەدەن استى. مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان قولداۋلار ناتيجەسىندە ءوڭىر مەديتسيناسى دامىپ, جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزىلۋدە. دارىگەرلەر ءبىلىم-بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرە تۇسۋدە. مەديتسيناسى وزىق ەلدەردە تاجىريبە جيناقتاعان وڭتۇستىكتىڭ حيرۋرگ دارىگەرلەرى شىمكەنتتە بۇرىن-سوڭدى بولماعان كۇردەلى وتالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرۋدا. وبلىس, اۋدان ورتالىقتارىندا عانا ەمەس, ءوڭىردىڭ شالعاي اۋىلدارىندا دا مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى جاقسارىپ كەلەدى.
جۋىردا شىمكەنتتە وتكەن «قازىرگى زامانعى تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا دا سالا جۇمىسىن جاقسارتۋ ماقساتىنداعى ءىس-شارالاردىڭ ءبىرى. اقش, گەرمانيا, رەسەي, پولشا, قىرعىزستان, وزبەكستان, سەربيا سەكىلدى 10-نان استام ەلدىڭ بىلىكتى ورتوپەد, تراۆماتولوگ ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كونفەرەنتسيا شەڭبەرىندە ۇيىمداستىرىلعان كورمەدە زاماناۋي مەديتسينالىق جابدىقتار مەن بۇيىمدار ءوندىرۋشى الەمنىڭ جەتەكشى فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالارى ءوز ونىمدەرىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى بولات توكەجانوۆپەن بىرگە ارالاپ كورىپ, ءاربىرىنىڭ جۇمىسىمەن جەكە تانىسقان وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالاردى وبلىستىڭ يندۋستريالىق ايماقتارىندا كاسىپورىندارىن اشۋعا شاقىردى. ال بولات توكەجانوۆ وبلىس دارىگەرلەرىنىڭ ەڭبەگىن جوعارى باعالاي كەلە, مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك نەگىزىندە رەسپۋبليكادا قولعا الىنعان 14 كەلىسىمنىڭ ەكەۋى بەلسەندىلىگى جوعارى وڭتۇستىكتە جۇزەگە اسىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. كونفەرەنتسيا شەڭبەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى جانە قازاقستان تراۆماتولوگ-ورتوپەدتەرى قاۋىمداستىعىمەن بىرگە وبلىستىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسى بازاسىندا وتكىزگەن دارىگەرلەردىڭ ەكى كۇندىك تاجىريبە الماسۋلارىندا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, جاراقاتتانۋدىڭ الدىن الۋ, مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. شەبەرلىك ساباقتار وتكىزىلىپ, تىزە بۋىنىندا اياق ءسىڭىرى ۇزىلگەن ناۋقاسقا كۇردەلى وپەراتسيا جاسالدى.
پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ تاياۋداعى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى جۇمىس ساپارى بارىسىندا ەلىمىزدە العاش ەنگىزىلىپ جاتقان كەشەندى مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە جۇمىسىنا قاتىستى ءوز ۇسىنىسىن بىلدىرگەن ەدى. بۇل ورايدا, وبلىستىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىن كەشەندى مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەكى كەزەڭدە جۇزەگە اسىرىلاتىن ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلىپ, ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. جىل باسىنان بەرى ءبىرىنشى كەزەڭگە سايكەس وبلىستىڭ 36 امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق ۇيىمىندا مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە تولىق ورناتىلدى. ەكىنشى كەزەڭ بويىنشا جىل سوڭىنا دەيىن 68 مەديتسينالىق ۇيىمدا مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك. وسى ءىستى جۇزەگە اسىرۋعا 8582 كومپيۋتەرلىك تەحنيكا ساتىپ الىنعان. 2018 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن وڭىردەگى مەديتسينالىق ۇيىمدار 100 پايىز كومپيۋتەرلەنەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋ جانە جاڭعىرتۋ ماقساتىندا شىمكەنت قالالىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسى سەنىمگەرلىك باسقارۋعا شەتەلدىك كومپانياعا بەرىلگەن. وعان قوسىمشا 6 بەكەت اشىلدى. تۇرىك كومپانياسى تاراپىنان قازان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ءۇشىن بىرىڭعاي Call-ورتالىعىمەن پلانشەت ارقىلى بايلانىسپەن جابدىقتالعان 74 «مەرسەدەس» سانيتارلىق اۆتوكولىگى جەتكىزىلەدى. جەدەل جاردەم ستانساسىنىڭ 1,5 مىڭ قىزمەتكەرى ەۋروپا ۇلگىسىندە وقىتىلماق. جالپى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى دەموگرافيالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا رەسپۋبليكا ءۇشىن جۇيەنى قۇرۋشى, ستراتەگيالىق ماڭىزدى ءوڭىر.
وبلىستىڭ رەيتينگتىك كورسەتكىشتەرى تۇتاس رەسپۋبليكانىڭ كورسەتكىشتەرىن ايقىندايدى. باسقارما تاراتقان مالىمەتكە سۇيەنسەك, سوڭعى جىلداردا حالىقتىڭ كۇتىلەتىن ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 2010 جىلعى 69,5-تەن بيىل 72,6-عا جەتكەن. سونداي-اق «جول كارتاسى» شەڭبەرىندە وبلىستا 5 نەگىزگى الەۋمەتتىك ءمانى بار جۇقپالى ەمەس اۋرۋلار – ءجىتى ميوكارد ينفاركتى, مي قان اينالىمىنىڭ ءجىتى بۇزىلىسى (ينسۋلت), قاتەرلى ىسىكتەر, جاراقاتتار, انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ قىزمەتى بويىنشا اۋرۋشاڭدىق جانە ءولىم-ءجىتىم دە رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەردەن تومەن.
وبلىستا انالار جانە نارەستەلەر ءولىم-ءجىتىمىن تومەندەتۋ ماقساتىندا جۇيەلى شارالار قولدانىلىپ, بالالار مەن بوساناتىن ايەلدەرگە جاردەم بەرۋ قىزمەتىندە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ بىرىكتىرىلگەن ۇلگىسى تابىستى ەنگىزىلدى. قولدانىلىپ جاتقان شارالار ناتيجەسىندە سوڭعى بىرنەشە جىل ىشىندە كورسەتكىشتەردىڭ تۇراقتى تومەندەۋىنە قول جەتكىزىلدى. ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, وبلىستا انا ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى اعىمداعى جىلدىڭ 8 ايىندا 44 پايىزعا تومەندەپ, العاش رەت رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن تومەن بولدى. نارەستەلەر ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى سوڭعى 5 جىل ىشىندە ايتارلىقتاي تومەندەپ كەلەدى, 8 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 4 پايىزعا ازايعان.
وڭتۇستىك قازاقستان – بالا تۋ كورسەتكىشى جوعارى وڭىرلەردىڭ ءبىرى ەكەنى ءمالىم. 2016 جىلى رەسپۋبليكادا تۋعان 403200 بالانىڭ 79160-ى وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ تۋماسى. 2017 جىلدىڭ 8 ايىندا 50627 ءسابي دۇنيەگە كەلدى. ونىڭ ىشىندە 514-ءى ەگىز, 3-ەۋى ۇشەم. دەگەنمەن وبلىستا پەريناتالدى ورتالىقتار مەن پەرزەنتحانالاردا بوسانۋ توسەك-ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتۋ رەسپۋبليكادا وتە تومەن – 19,9 پايىز.
– بۇگىنگى تاڭدا وبلىستا 4 پەريناتالدىق ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. سول تورتەۋدىڭ بىرەۋى عانا تيپتىك. ءوڭىر كەم دەگەندە تاعى ەكى پەريناتالدىق ورتالىققا مۇقتاج. ونىڭ ءبىرىنشىسى سارىاعاش قالاسىندا ورنالاسسا, حالقى ەڭ تىعىز ورنالاسقان ماقتارال, سارىاعاش جانە شاردارا اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارىنا قىزمەت ەتۋگە قولايلى. ەكىنشىسى ەلباسى تاپسىرماسىمەن ەلىمىزدىڭ ءۇشىنشى مەگاپوليسىنە اينالاتىن شىمكەنت قالاسىندا ايەلدەردىڭ انا اتانۋلارىنا كومەكتەسەدى. بۇگىنگى تاڭدا حالقىنىڭ سانى 885,8 مىڭ ادامدى قۇرايتىن وبلىس ورتالىعىنداعى ءبىر قالالىق پەرزەنتحانا بەيىمدەلگەن ءۇي-جايدا ورنالاسقان.
سارىاعاش جانە شىمكەنت قالالارىندا پەريناتالدى ورتالىقتاردى سالۋعا جەر تەلىمدەرى ءبولىندى, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋگە كونكۋرس جاريالاندى. بۇدان باسقا وبلىس اكىمدىگى جاڭا ونكولوگيالىق ديسپانسەر سالۋعا جەر تەلىمىن ءبولدى. تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەردى قالا شەتىنە شىعارۋ ماسەلەسى شەشىلدى. وعان دا جەر تەلىمى ءبولىندى. دەگەنمەن وبلىسقا قاجەتتى اتالعان نىسانداردى سالۋ ءۇشىن قاراجات ءبولۋ ماسەلەسى ۇكىمەت دەڭگەيىندە شەشۋدى تالاپ ەتەدى, – دەيدى وبلىستىڭ باس دارىگەرى.
مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى شەڭبەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن ودان ءارى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن شىمكەنت قالاسىندا ءبىر اۋىسىمدا 500 ادام قابىلدايتىن ەمحانا سالىنىپ جاتىر. تاعى 3 قالالىق ەمحانا قۇرىلىسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلەدى. جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 34 نىساننىڭ, ونىڭ ىشىندە وبلىس تاريحىندا العاشقى رەت ءبىر كەزەڭدە كەنتاۋ قالاسىندا, سايرام اۋدانىنداعى اقسۋكەنت اۋىلىندا, ماقتارال اۋدانىنىڭ ورتالىعى جەتىساي قالاسىندا جانە مىرزاكەنت ەلدى مەكەنىندە 4 ءىرى ەمحانانىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
– بۇدان بولەك, وبلىستا 87 مەديتسينالىق پۋنكت جەتىسپەيدى. قاجەتتىلىكتى وتەۋ ءۇشىن قۇرامالى مودۋلدىك مەديتسينالىق پۋنكتتەردى ساتىپ الۋ بويىنشا جوبا ىسكە قوسىلدى. وبلىستىق اكىمدىكتىڭ كەلىسىمىمەن بيىل مۇنداي مەديتسينالىق پۋنكتتىڭ 20-سىن, كەلەسى جىلى 67-ءسىن ورناتپاقپىز. مۇنىڭ باستى ارتىقشىلىعى بۇرىنعى مەدپۋنكتتەردىڭ بىرەۋىنىڭ قۇنى 55-60 ميلليون تەڭگە بولسا, بۇل ەكى ەسە ارزان. اۋماعى – 125 شارشى مەتر. بۇرىن مەدپۋنكتتى سالۋ ءۇشىن ەكى جىل ۋاقىت كەتەتىن. ءبىرىنشى جىلى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار ازىرلەيدى. ەكىنشى جىلى سالادى. ال مۇنى ەكى ايدا ورناتىپ قويامىز. كەلەسى جىلى وسى 87 مەدپۋنكتتى ورناتىپ, قىسقا مەرزىمدە وبلىستاعى قاجەتتىلىكتى 100 پايىز وتەيتىن بولامىز, – دەيدى م.ەگىزباەۆ.
جالپى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تۇرعىندارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋمەن 104 مەديتسينالىق ۇيىم اينالىسادى. ونىڭ 38-ءى ەمحانا, 49-ى اۋرۋحانا. مەملەكەتتىك پەن جەكەمەنشىگىن قوسقاندا بارلىعى 48 ەمحانالىق ۇيىمعا 2823297 ادام تىركەلگەن. وڭىردەگى مەديتسينالىق ۇيىمداردى جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتاۋعا كەتەتىن شىعىستار بيىل 3,5 ەسە ۇلعايىپ, 5,9 ملرد تەڭگەگە جەتتى. مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ جابدىقتالۋى ورتاشا رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشكە – 65,5 پايىزعا جەتكىزىلدى. وبلىستىڭ سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتى ءۇشىن ناۆيگاتسيالىق جۇيەمەن جانە جاڭا قۇرالدارمەن جابدىقتالعان 4 رەانوموبيل ساتىپ الىنعان.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
