ول ءىلىم بويىنشا, ۇلت كاپيتاليزم نە سوتسياليزم كەزىندە عانا قالىپتاسادى, ال قازاقتار كاپيتاليزمدى باسىنان وتكەرمەي, بىردەن سوتسياليزمگە قويىپ كەتتى. قازاقتار بۇرىن ۇلت ەمەس ەدى, ولار 1917 جىلعى قازان توڭكەرىسىنەن كەيىن ورناعان سوتسياليزم كەزىندە عانا قالىپتاسا باستاعان «جاس» ۇلت. دەمەك, بۇرىن قازاق ۇلتى بولماعاندىقتان ونىڭ تاريحى دا, ادەبيەتى دە بولمادى. مىنە, القىمنان الىپ كەردەڭدەگەن وسى كەسىر تەوريانى مويىنداماعان, بۇكىل سانالى عۇمىرىن قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحى ەستە جوق ەسكى زامانداردان باستالاتىندىعىن دالەلدەۋگە ارناعان قايتپاس قايسار عالىم بەيسەنباي كەنجەباەۆ ەدى.
سوعىستان كەيىنگى جىلداردىڭ تولدەرى – بىزدەر الپىسىنشى جىلداردىڭ ورتا شەنىندە س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىندە ءبىلىم الىپ, المالارمەن ستۋدەنتتىك جىلداردى قاتار وتكىزدىك. بىزدەن ءبىر جىل كەيىن وقىعان المانىڭ كۋرستاستارىنىڭ ىشىندە «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىندەي دارىندى جاستار كوپ ەدى. ولاردىڭ اراسىنان كەيىن قازاق ادەبيەتىنىڭ ءتۇرلى سالالارىندا جارقىراپ كورىنگەن ساعات اشىمباەۆ, ءشاربانۋ بەيسەنوۆا, سايلاۋبەك جۇمابەكوۆ, ادىلبەك تاۋاساروۆ, ريزابەك ادۋوۆ, نۇرلان ورازالين, فاۋزيا ورازباەۆا, الدان سمايىل, اشىربەك كوپىش, لۇقپان اسىلوۆ سياقتى اقىن-جازۋشىلار, سىنشىلار, عالىمدار, ۇستازدار شىقتى.
الما ءوز قۇربىلارى ىشىندە بىردەن كوزگە ءتۇستى. ونىڭ قازاق رۋحى ۇيالاعان ىزگى مۇراتتى قىز ەكەندىگى يماندى قاراتورى جۇزىنەن, بيازى, بايسالدى, سابىرلى مىنەزىنەن, سويلەگەن ويلى سوزىنەن, ادەپتەن اسپايتىن قالپىنان بىردەن اڭعارىلاتىن. وسىنداي قاسيەتتەرىن بىردەن بايقاعان دەكانات المانى توپ باسشىسى ەتىپ تاعايىندادى.
ول بارلىق ساباقتى ۇزدىك وقىدى. ءتىل ءبىلىمىنىڭ ۇستازدارى المانى بولاشاقتا ءتىلشى بولادى دەپ, قازاق ءتىلى كافەدراسىنا قاراي يكەمدەدى. ءتىپتى بولاشاق ءتىلشى رەتىندە المانى شاكىرتتەر الماسۋ باعدارلاماسى بويىنشا 1967 جىلى بولگارياداعى سوفيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇركىتانۋ كافەدراسىنا جىبەرىپ الدى. بىراق ونىڭ ادەبيەتكە دەگەن ىڭعايى ەرەكشە ەدى, ءسوز ونەرىنە كەلگەندە ناعىز سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى بولاتىن. وقۋدان, قوعامدىق جۇمىستاردان قولى ءسال بوساسا-اق كوركەم شىعارماشىلىقپەن اينالىسىپ, ولەڭ-اڭگىمەلەرى رەسپۋبليكالىق گازەت-جۋرنال بەتتەرىندە جاريالانىپ تۇردى. ول كەزدە ستۋدەنت ولەڭىنىڭ, اڭگىمەسىنىڭ باسپاسوزدە جاريالانۋى ەرەكشە وقيعا بولاتىن. جان-جاقتى ونەر يەسى الما ۋنيۆەرسيتەتتە وتەتىن ءتۇرلى ادەبي جيىنداردا ولەڭ وقىپ, سىر بويىنىڭ تەرمەلەرىن قۇيقىلجىتا شەبەر ورىندايتىن.
وسى كەزدە ب. كەنجەباەۆ قازاق ادەبيەتى كافەدراسىن باسقارىپ, ستۋدەنتتەرگە حح عاسىر باسىنداعى قازاق ادەبيەتىنەن ءدارىس وقىدى. ول قازاق ادەبيەتىنىڭ بولاشاق كادرلارىن دايارلاۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. شاكىرتتەرىنىڭ ادەبي دايىندىعى, بەيىمى, قابىلەتى بارلارىن باۋىرىنا تارتىپ, ينەمەن قۇدىق قازعانداي قيىن عىلىمنىڭ قيا جولىنا باپتاپ سالدى.
ول كەزەڭدە ادەبيەتتانۋ عىلىمى باستى نازاردى سوتسياليستىك رەاليزم ادەبيەتىنىڭ ماسەلەلەرىن زەرتتەۋگە بۇراتىن. ال بەيسەكەڭ بولسا, ءوزىنىڭ شاكىرتتەرىن بۇرىن زەرتتەلمەگەن, تاريحتىڭ تەرەڭىندە جاتقان تىڭ تاقىرىپتارعا قاراي جەتەكتەدى. مىرزاتاي جولداسبەكوۆكە ورحون-ەنيسەي ەسكەرتكىشتەرىن, مۇحتار ماعاۋينگە قازاقتىڭ جىراۋلىق پوەزياسىن, رىمعالي نۇرعاليەۆكە م.اۋەزوۆتىڭ دراماتۋرگياسىن, اراپ ەسپەمبەتوۆكە س.تورايعىروۆتىڭ شىعارماشىلىعىن كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا جۇمىستارىنىڭ تاقىرىبى ەتىپ بەكىتىپ بەردى. ال الماعا تۇركى حالىقتارىنىڭ كوپشىلىگىنە ورتاق «قيساس ي رابعۋزي», «ماحاببات-ناما» سياقتى شىعارمالاردى ادەبي تۇرعىدان تالداپ, زەرتتەۋدى ۇسىندى.
بەيسەكەڭنىڭ شاكىرتتەرى ۇستازدارىنىڭ ءۇمىتىن اقتاپ, قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحىن ءارى قاراي سان عاسىرلارعا جىلجىتقان تۇتاستاي ءبىر عىلىمي مەكتەپتىڭ قابىرعاسىن قالاپ شىقتى. كانديداتتىق, دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالارىن قورعاپ, توم-توم زەرتتەۋلەر جازىپ, قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ ەڭسەسىن بيىكتەتە تۇسكەن كورنەكتى عالىمدارعا اينالدى. بۇلاردى مۇنداي بيىككە كوتەرگەن, بىرىنشىدەن, بەيسەنباي كەنجەباەۆ بولسا, ەكىنشىسى, قازاقتىڭ ۇلتتىق رۋحى ۇيالاعان تاقىرىپتاردى, كونە داۋىرلەردەگى ناعىز تۇركىلىك باعىتتاعى ادەبيەتتەردى زەرتتەپ, سولاردى قايتا ءتىرىلتۋى, رۋحاني جاعىنان السىرەپ وتىرعان حالقىنا قايتا ۇسىنۋى دەر ەدىك. بەيسەنباي كەنجەباەۆتىڭ جولىن قۋىپ, ارتىنا ايتارلىقتاي وشپەس مۇرا قالدىرعان سوڭعى شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى – الما قىراۋباەۆا ەدى.
الما مۇتالىپقىزى قىراۋباەۆا 1947 جىلى قىزىلوردا وبلىسى, سىرداريا اۋدانىنىڭ بىرقازان بەكەتىندە تۋعان. اكەسى ءمۇتالىپ – وڭتۇستىك وڭىرىنە تانىمال اقىن, جىرشى, بالۋان, اناسى كۇلجان – سۇلەيمەنقىزى اتاقتى مۇستافا شوقايدىڭ نەمەرە قارىنداسى. 1965 جىلى س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى بولىمىنە تۇسەدى. 1970-1973 جىلدارى وسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اسپيرانتۋراسىندا ءبىلىمىن ءارى قاراي جالعاستىرادى. 1974-2000 جىلدار ارالىعىندا اسسيستەنت, اعا وقىتۋشى, دوتسەنت, پروفەسسور بولىپ, قىزمەتتەر اتقاردى. 2000 جىلدان ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە پروفەسسور بولدى.
1974 جىلى «قيساس-ي رابعۋزي», «ماحاببات-نامانىڭ» يدەيالىق-كوركەمدىك ەرەكشەلىكتەرى» تاقىرىبىندا كانديداتتىق, 1997 جىلى «شىعىستىق قيسسا-داستانداردان» دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالار قورعايدى. پروفەسسور. جامبىل اتىنداعى حالىقارالىق سىيلىقتىڭ يەگەرى.
2008-2012 جىلدارى «ونەر» باسپاسىنان «عاسىرلار مۇراسى», «ەجەلگى ادەبيەت», «شىعىستىق قيسسا-داستاندار», «جانىم ساداعا», «مىڭجىلدىق جولاۋشى» اتتى كىتاپتاردان تۇراتىن بەس تومدىق شىعارمالار جيناعى جارىق كوردى.
ا.قىراۋباەۆانىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرى نەگىزىنەن كونە تۇركىلىك ادەبي مۇرالاردى زەرتتەۋگە ارنالعان. بۇرىندارى ءتۇرلى سەبەپتەرمەن قولعا الىنباي كەلگەن ءداۋىردىڭ ادەبيەتىن يگەرۋدە الما باتىل قادامدار جاساپ, رابعۋزيدىڭ «قيسساس-ۋل-ءانبيا» اتتى شىعارماسىن عىلىمي اينالىمعا ءتۇسىردى, قازاق تىلىندە سويلەتىپ, رۋحاني يگىلىگىمىزگە اينالدىردى. «ماحاببات-نامانىڭ» دا ءماتىنىن قازاقشا شىعاردى.
عالىمنىڭ «عاسىرلار مۇراسى» اتتى زەرتتەۋ كىتابى ءحىى-ءحىV عاسىرلارداعى قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحي ماسەلەلەرىنە ارنالعان. كىتاپتىڭ «ۋاقىت بەدەرى» اتالعان العاشقى تاراۋىندا اتالعان كەزەڭدە ءال-فارابي, ءالي يبن سينا, ءال-بيرۋني, ءال-حورەزمي سەكىلدى عالىمدار شىققان تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتى گۇلدەنە دامىعاندىعىنا نازار اۋدارادى. «اۋدارما-ءنازيرا ادەبيەت. رابعۋزي قيسسالارى» اتالعان ەكىنشى تاراۋدا كلاسسيكالىق اراب-پارسى ادەبيەتىنە ەلىكتەۋدەن پايدا بولعان ءنازيرا داستۇرىنە كەڭىنەن توقتالعان. بۇل رەتتە ءاليدىڭ «قيسسا يۋسۋف», قۇتىبتىڭ «حۇسىراۋ-شىرىن», سايف سارايدىڭ «گۇلستان» شىعارمالارىن بارلاعان. اسىرەسە رابعۋزيدىڭ قيسسالارىن تالداۋعا ءبىرشاما ورىن بەرىلگەن. «تىڭتۋما ادەبيەتتە» اتتى ءۇشىنشى تاراۋدا اۆتور «ماحاببات-ناما» داستانىنىڭ جازىلۋ, زەرتتەلۋ تاريحىن شولا وتىرىپ, جىردىڭ كوركەمدىك سىر-سيپاتىن اشادى. سوڭعى «ەجەلگى ادەبيەت ءداستۇرى» تاراۋىندا كونە تۇركىلىك ادەبي داستۇرلەردىڭ حح عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق ادەبيەتىندە جالعاسىن تاپقاندىعى م.كوپەەۆ, ءا.تاڭىربەرگەنوۆ, ج.شايحيسلام ۇلى, ت. ب. پوەزياسىن تالداي وتىرىپ دالەلدەنگەن.
جالپى العاندا, المانىڭ عىلىمي قىزىعۋشىلىعى قازاق ادەبيەتىنىڭ ەسكى زاماندارداعى ءتۇپ-تامىرىنان باستاپ, حح عاسىردىڭ باسىنداعى شىعىستىق, ءدىني باعىتتاعى ءداۋىردى قامتيدى. ول الىپ ەر تۇڭعا, توميريس, زارينا, شيراق باتىر, مودە حان, بىلگە قاعان, كۇلتەگىن, تونىكوك, كوك ءبورى تۋرالى اڭىزدار جايلى قازاق عالىمدارى اراسىنان العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قالام تارتتى.
عالىم قازاق ادەبيەتىنىڭ ەسكى كەزەڭىن «زامانىمىزدان بۇرىنعى جازۋ-سىزۋلار», «تۇركى قاعاناتى داۋىرىندەگى ادەبيەت», «وعىز داۋىرىندەگى ادەبيەت», «يسلام داۋىرىندەگى ادەبيەت», «قاراحان ادەبيەتى», «التىن وردا داۋىرىندەگى ادەبيەت» دەپ داۋىرلەگەن.
عالىم كلاسسيكالىق پارسى ادەبيەتىنىڭ باستاۋ بۇلاعى دەپ كەلگەن «اۆەستانى» قازاق ميفولوگياسىنداعى قۇنارلى قاينارلاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرعان. ونى تۇراندا, ياعني تۇركىلەر ەلىندە جازىلعان تۋىندى دەپ باعالايدى. وعىز داۋىرىندەگى ادەبيەتكە قورقىت, وعىز قاعان جايلى اڭىز-جىرلاردى دا جاتقىزادى.
ءال-ءفارابيدىڭ, احمەت ءياساۋيدىڭ, احمەت يۇگنەكيدىڭ شىعارماشىلىقتارى «يسلام داۋىرىندەگى ادەبيەتتە», ءجۇسىپ بالاساعۇن مەن ماحمۇد قاشقاري «قاراحان ادەبيەتىندە» قاراستىرىلسا, «التىن وردا داۋىرىندەگى ادەبيەتتىڭ» ۇزدىك شىعارمالارى رەتىندە «ماحاببات-ناما», «قيسسا-ءجۇسىپ», «جۇمجۇما», «حۇسىراۋ-شىرىن», «قيسسا-ءال-ءانبيا» جانە سايف سارايدىڭ «گۇلستان بي-ت-تۇركي» تالدانعان.
عالىمنىڭ «شىعىستىق قيسسا-داستاندار» مونوگرافياسى قازاق ادەبيەتىنىڭ بۇرىندارى زەرتتەلىنبەي كەلگەن تۇتاس ءبىر سالاسىن قوپارا قاراستىرىپ, تىڭنان جول سالدى. بۇل كولەمدى زەرتتەۋ ەڭبەگىندە «مىڭ ءبىر ءتۇن», «توتىناما», ءدىني, «شاحناما» جەلىلەرى, سونداي-اق ورتاازيالىق سيۋجەتتەر بويىنشا ءنازيرا ۇلگىسىمەن جازىلعان قازاق داستاندارى جەكە عىلىمي پروبلەما رەتىندە كەڭىنەن زەرتتەلدى.
عالىم قازاق قيسسالارىن تاقىرىپتىق, سيۋجەتتىك جاعىنان تۇرلەرگە توپتاستىرىپ, ولاردىڭ كوركەمدىك, يدەيالىق باعىتتارىن ايقىنداعان.
ا.قىراۋباەۆانىڭ عالىم رەتىندە الدىنا ەكى ءتۇرلى ماقسات قويعاندىعى بايقالادى. ونىڭ ءبىرىنشىسى, ءالى زەرتتەلىنبەي جاتقان ادەبي قۇندىلىقتاردى عىلىمي تۇرعىدان يگەرۋ بولسا, ەكىنشىسى, سول يگەرىلگەن قازىنانى تۋعان حالقىنىڭ كادەسىنە جاراتۋ بولعان. ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتە ۇستازدىق قىزمەت اتقارىپ, ءدارىس وقىعان الما جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى فيلولوگيا فاكۋلتەتى شاكىرتتەرىنە ارنالعان وقۋ قۇرالدارىن, باعدارلامالارىن شىعاردى.
ا.قىراۋباەۆا عىلىمي ىزدەنىستەرمەن بىرگە, ۇلتتىق تاربيە ماسەلەلەرىمەن اينالىستى. «ساياسي تاۋەلسىزدىگىمىزدى العانمەن, رۋحاني تاۋەلسىزدىككە جەتۋ وڭاي ەمەس. وعان قازاق بالاسى جاپپاي قازاق مەكتەبىندە وقيتىن كۇنگە جەتكەندە عانا ءۇمىت ارتۋىمىزعا بولادى. وسى ۇلى ماقسات ءۇشىن كۇرەس بۇگىن دە, ەرتەڭ دە توقتالماۋى ءتيىس», – دەپ جازدى ول «جانىم ساداعا» اتتى ەڭبەگىندە.
تاعى دا المانى تىڭدايىق:
«جاتقا ەلىكتەۋ – ءوزىن-ءوزى قور ساناۋ. بۇل – ۇلتتىق سانا جەتىلمەگەن ەلدە بولاتىن كورىنىس. ءوزىنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنىڭ بولاشاعى جوق دەگەن تۇسىنىكتىڭ قالىپتاسۋى – ادامنىڭ جان دۇنيەسىن ازدىراتىن قاتەردىڭ ءبىرى. ونىڭ جاستار اراسىندا, بالا سەنىمىندە ۇيالاۋىنا جول بەرىپ قويۋعا بولمايدى... جاستار اراسىندا تاتتىمبەتتىڭ كىم ەكەنىن بىلمەي, مايكل دجەكسونعا قۇلدىق ۇرۋ, قورقىتتىڭ فيلوسوفياسىن ۇقپاي جاتىپ, فرەيدكە تاڭعالۋ, تاسقا جازىلعان اتا ءسوزىن وقىماي تۇرىپ, كۋليكوۆو شايقاسىن بىلگىشسىنۋ اۋرۋى بار...
...قاي ءتىل جەتەكشى بولسا, بالانىڭ جانى سول تىلدە سويلەيدى...
...ءدىني سەنىم رۋحاني سانانىڭ نەگىزىن قالايدى.
...قىزدى تاربيەلەۋ – ۇلتتى تاربيەلەۋ دەگەن ءسوز.
...ۇلتتىق مەكتەبىمىزدىڭ فيلوسوفياسى ءداستۇرلى تۇركىلىك وركەنيەت پەن قازاق الەمى نەگىزىندە جاسالىپ, الەمدىك وركەنيەتپەن سۇحبات قارىم-قاتىناسىندا بولۋى قاجەت.
...ءوز انا ءتىلىنىڭ سىرىن مەڭگەرىپ ۇلگەرمەگەن بالاعا وزگە ءتىلدى قوساقتاۋعا بولمايدى. ورىس ءتىلىنىڭ ءوزىن 1-سىنىپتان قوسارلاۋ كەڭەستىك جۇيەنىڭ ايلا-شارعىسى بولاتىن».
عالىم ۇستازدىڭ ويىنشا, «مەكتەپتەگى باستى ماسەلە – وقۋلىقتىڭ مازمۇنىندا. «باستاۋىشتان باستاپ ەرتەگى اڭىزدار, ۇلتتىق ادەپ, قازاق ەلىنىڭ ارعى-بەرگى تاريحىنان قىزىقتى وقيعالار, ۇلت تۇلعالارى, ەجەلگى ادەبيەت, يسلام مادەنيەتىنەن ماعلۇماتتار سودان الىنۋى ءتيىس. ۇل تاربيەسى مەن قىز تاربيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, باستاۋىشتان مەكتەپ بىتىرگەنگە دەيىن حالىق تاربيەسىنىڭ نەگىزىندە جۇرگىزۋ, قىزداردى وتباسىنا باعىتتاۋ, شەشەندىك ونەر تاريحىن ايتىپ بەرۋمەن شەكتەلمەي, سويلەۋ ونەرىنە داعدىلاندىرۋ (اۋزىنا ءسوز سالۋ), قازاق ونەرىنىڭ تاريحىن بىلۋمەن بىرگە ونى بويعا ءسىڭىرۋ, ت. ب. مەكتەپتىڭ باعىت-باعدارى, مازمۇنى تۇگەل قازاق رۋحىندا بولۋى قاجەت.
بىزگە باسقالاردىڭ تاربيەسى وزىمىزدەن ارتىق كورىنەتىن ءبىر كەمباعالدىق ادەت بار. باسقا ەلدىڭ تاجىريبەسىن تۇتاستاي ەنگىزۋ جاقسىلىققا اكەلمەيدى. ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا قابىساتىنىن عانا پايدالانۋىمىز كەرەكتىگىن ەسكەرە بەرمەيمىز. قانداي دا ءبىر وزىق دۇنيە بولسا دا, ول ءوز ەلىنىڭ مۇددەسى تۇرعىسىنان جازىلادى. سىرتتان ەندىرگەن جات مۇددەلەردىڭ قاجەتتىلىككە اينالا المايتىنى سوندىقتان. تامىرسىز گۇل وسپەيدى».
ا.قىراۋباەۆا ۇلتتىق تاربيەنى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جولدارىن كورسەتىپ, ىسكە اسىراتىن ۇلتتىق مەكتەپتىڭ مودەلىن جاسادى. ء«تىلاشار», «ەلتانۋ», «الەمتانۋ», «ادەپ» باعدارلامالارىن جاسادى.
«مۇعالىم – تەرگەۋشى ەمەس, ۇيرەتۋشى, تارتىپكە سالىپ قويۋشى ەمەس, رۋحاني ءوسىرۋشى» ەكەندىگىنە باستى نازاردى اۋداردى.
المانىڭ ۇستانىمدارىنان جاڭاشا ۇلتتىق سيپاتتاعى باعىت كورىنەدى:
«بالا مەكتەپ ءۇشىن ەمەس, مەكتەپ بالا ءۇشىن جۇمىس ىستەيدى.
باعا قۇندى ەمەس, بالا قۇندى.
ۇستاز قىزمەتىنىڭ ماقساتى – ءوز ءپانىن جاقسى ۇيرەتۋدەن گورى تەرەڭىرەكتە: ول – ادامدى جاساۋشى ادام.
ساباق – ۇستاز بەن شاكىرتتىڭ ادامي قارىم-قاتىناسى.
مۇعالىمنىڭ ءوز ساباعىن ءبىلۋى جەتكىلىكسىز, وعان قوسا بالا جانىن ۇعا ءبىلسىن.
شاكىرتتىڭ كەمشىلىگىن كورگىش بولساڭ, ىقىلاسىن ولتىرەسىڭ. جەڭىسىن ىزدە.
بالانى ساباقتىڭ نەگىزگى كەيىپكەرى ەتە ءبىل».
بۇل جەردە ۇلتتىق ءتالىم-تاربيەنىڭ تۇتاس ءبىر كونتسەپتسياسى كورىنىس تاپقان.
ا.قىراۋباەۆا قازاق مەكتەبىنە ارنالعان وقۋلىقتارعا تۇركىلىك, ۇلتتىق تۇلعالار تۋرالى اڭگىمەلەر كىرگىزۋدى ءجون ساناپ, ولار جايىندا قىسقا حيكايالار جازىپ ۇسىندى.
ا.قىراۋباەۆا ءوزى جاساعان «ادەپ» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا يسلام مادەنيەتىن وقىتىپ, يماندىلىق يىرىمدەرىنە ءمان بەرۋدى العا شىعارىپتى. ديداكتيكالىق ماتەريالدار رەتىندە «احمەت ياساۋي», «قۇرما», «ساراڭدىق», «قارىنباي», «نۇق پايعامباردىڭ كەمەسى», «جىلان مەن قارلىعاش», «مۇسا پايعامباردىڭ اسا تاياعى», «جانۋاردىڭ ءتىلى», «مۇحاممەد پايعامباردىڭ تۋعان كۇنى», «اي كوردىم, امان كوردىم», «جارتى اي», «قۇران», «پايعامباردىڭ قىزى – فاتيما», «بەس پارىز» سىندى قىسقا اڭگىمەلەردى قاعازعا ءتۇسىردى.
ا.قىراۋباەۆا 1993 جىلى الماتى وبلىسى, قاراساي اۋدانىنىڭ وراز جاندوسوۆ اۋىلىندا جەكەمەنشىك قازاق گۋمانيتارلىق مادەنيەت ليتسەيىن اشتى. بۇل گۋمانيتارلىق ليتسەيدە ءبىلىم بەرۋ, تاربيە جۇمىسى مەملەكەتتىك ستاندارتتى ساقتاي وتىرىپ, ۇلتتىق ءداستۇر باعىتىندا جۇرگىزىلدى. قاراجات تاپشىلىعىنا بايلانىستى 1996 جىلعا دەيىن عانا جۇمىس جاساعانىنا قاراماستان, المانىڭ ليتسەيى قازاق ۇلتتىق مەكتەبى ۇلگىسىنىڭ تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە جۇزەگە اسقان ءبىر كورىنىسى بولىپ ەدى.
قازاقستان قازىر الەمدىك وركەنيەتتەن وزىنە لايىقتى ورنىن الۋ ءۇشىن رۋحاني جاڭعىرۋ جولىنا ءتۇستى. حالقىمىزدىڭ عاسىرلار بويى جاساعان ادەبي مۇراسىن, ۇلتتىق تاعىلىمى مەن تاربيەسىن تاريحتىڭ تۇڭعيىعىندا شاشىلىپ قالعان جەرلەرىنەن جيناپ-تەرىپ, ەلىنىڭ ەرتەڭى جارقىن بولۋى ءۇشىن كادەگە جاراتا بىلگەن الما قىراۋباەۆانىڭ عىلىمي ەڭبەگى سول ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ قاتارىنان اركەز تابىلاتىنى انىق.
دانداي ىسقاق ۇلى,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
