زاماناۋي “زامانا”

شىمكەنتتەن شىعاتىن ءجۇز­دەگەن گازەتتەر جايىندا ءتۇرلى-ءتۇرلى اڭگىمەلەردىڭ ايتىلاتىنى راس. ونداي-ونداي گاپتەردىڭ, ياعني الۋان-الۋان پىكىرلەردىڭ سەبەپتەرى از ەمەس. ول سەبەپتەردى قالىڭ وقىرمان قاۋىم ءبىرشاما بىلەدى. ءبىر قۋانار­لىعى – قايبىر جىلدارداعى قارا­قۇرىم “سارجاعال” باسىلىمداردىڭ قاتارى الدەقايدا ازايعان. جۇرت­شىلىقتىڭ باسىم بولىگى گازەتتەر مەن جۋرنالداردى ىرىكتەپ قاراماق­قا, سۇرىپتاپ سىڭىرمەككە ءسال دە بولسا بەتبۇرىس جاساي باستاعانداي. نەنىڭ نە ەكەنى, كىمنىڭ كىم ەكەنى بىرتە-بىرتە ءبىلىنىپ كەلە جاتقانداي. ءتىپتى تاۋەلسىزدىكتىڭ اۋەلگى تۇس­تارىندا تىم-تىم تەكسىزدىككە تاڭىلىپ, بىرجاقتىلىققا بۋىلىپ, ءبىرتالاي جىلدار بويى مادەني-رۋحاني الەمنىڭ اپتەر-تاپتەرىن شىعارعان ءبىراز باسىلىمداردىڭ دا باعىت-باعدارىن ءبىرشاما وزگەرتىپ, ماڭىز-مازمۇنىن مانىستەپ, بايىپتىلىققا بەتتەگەنى بايقالادى. بۇگىن ءبىز ءسوز ەتكەلى وتىرعان “زامانانىڭ” ءجونى بولەكتەۋ. نەگە بۇلاي دەپ وتىرىپپىز؟ مۇنى سىزدەر “زامانا” باسپا ءۇيى رەداكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى, “زامانا” سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى, بۇگىندە بۇكىل رەسپۋبليكا كولەمىنە تارايتىن بىرنەشە باسىلىمعا جانە باسپاعا باسشىلىق جاسايتىن كاسىبي جۋرناليست, كانىگى كاسىپكەر, قارىمدى قالامگەر يسا ومارمەن جۇرگىزىلگەن اڭگىمەدەن اڭعاراسىزدار. – يسا مىرزا, وڭتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ, بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارى بويىنشا كاسىپكەرلىكتى قولعا العانىڭىز كوزىقاراقتى قازاققا ايان. شىمكەنتتەن “جاس داۋرەن” دە­گەن تۇڭعىش تاۋەلسىز گازەت اشتىڭىز. كوپ ۇزاماي ول “زاماناعا” اينالدى. دانىشپان اباي ايتپاقشى, باس­تاۋىڭىز قالاي بولىپ ەدى؟ – اباي اتامىز تاۋەكەل تۋرالى وزگەشەلەۋ ورنەك سالعان عوي. ءوزىمدى تاۋەكەلشىل ادامدار قاتارىندا سا­نايمىن. قازاق مەملەكەتتىك ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋل­تەتىن ءبىتىرىپ, نارتاۋەكەل دەپ, تور­عايعا تارتىپ وتىردىم. ارقالىق قالاسىن­دا, وبلىستىق گازەتتە ەكى جىل­دان اسا ەڭبەك ەتىپ, شاقىرعان سوڭ شىم­كەنتكە اۋىستىم. ء“وڭتۇس­تىك قازاق­ستان” گازەتىندە جەتى جىل­داي جۇمىس ىستەگەن سوڭ تاعى دا تاۋە­كەلگە بەل بۋىپ, ءوزىڭىز ايتقان “جاس داۋرەن” – “زامانانى” اش­تىم. “زامانا” ءوز وقىرماندارىن تاۋىپ, قاز-قاز تۇرا باستاعان شاقتا اكىمدىك باسقارۋ جۇيەسى قۇرىلىپ, قىزىقتى ءارى قىم-قۋىت وزگەرىستەر باستالدى. وبلىسقا مارس ۇركىمباەۆ سىندى عالىم اكىم­دىككە تاعايىندا­لىپ, كوپ ۇزاماي-اق ءباسپاسوز حات­شى­سى قىزمەتىنە شاقى­رىل­دىم. بۇ­رىندارى ءبىزدىڭ بيلىك پەن باسقارۋ سالالارىندا ءباسپاسوز حاتشىسى, ءباسپاسوز قىزمەتى دەگەندەر جوق ەدى عوي. مارس فازىل­ ۇلىنان كەيىن زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ, ودان سوڭ حالىق ابدۋللاەۆ اكىمدىككە كەلدى. وبلىس اكىمدەرىنىڭ ءباسپاسوز حاتشى­سى بولىپ بەس جىلدان استام ۋاقىت جۇمىس ىستەدىم. اقىرىندا باياعى “زا­مانانى” قايتادان قولعا ال­ماق­­قا تاۋەكەل ەتتىم. تاقىر جەردەن باس­تادىم. جەكەشەلەندىرۋدەن ءتيتىم­دەي ءتۇيىر ءجىپ تيمەدى. نە ءۇي جوق, نە كۇي جوق. قالتا تەسىك. مىنە, سودان بەرى ون جىل ءوتتى. ءوزىمىزدىڭ ولشەم­دەرمەن قاراساق, اياعىمىزدان تىك تۇردىق دەۋگە بولادى. الەمدىك ايدىك دەڭگەي­لەرمەن پايىمداساق, بىزدىكى قارا­پايىم عانا, جۇپىنىلاۋ تىرلىك قوي... – شىمكەنتتەن شىعاتىن تالاي-تالاي تاۋەلسىز دەپ اتالاتىن باسى­لىم­داردىڭ باسشىلارى دا, قوسشى­لارى دا “زاماناعا” قىزىعا قارايدى ەمەس پە؟ مىنەكي, مايلىقوجا كوشەسىنەن ءۇش قاباتتى كەرەمەت عيمارات سالىپ الدىڭىزدار. جاساۋ-جابدىقتارىڭىز دا, جۇمىس جاعداي­لارىڭىز دا ناعىز وسى زاماننىڭ, بۇگىنگى ۋاقىتتىڭ تالاپتارىمەن ءۇن­دەسىپ, تاسىلدەرىمەن ۇيلەسىپ تۇرىپتى. سوندا دا “قاراپايىم عانامىز”, “جۇپىنىلاۋمىز” دەگەندەردى جيىرەك قايتالايتىنىڭىز قالاي؟ – شىمكەنت كەلەشەكتە رەسپۋب­ليكاداعى ءۇشىنشى قالاعا اينالۋى ءتيىس دەگەن پىكىردى ەلباسىمىز دا ايت­تى, جوعارىلى-تومەندى بۋىن­داردا وسىنداي وي ءجيى قوزعالادى. “ ۇلىسىمنىڭ ۇيىتقىسى – ءوڭتۇس­تىك” دەپ اسا ءىرى تۇلعالار تولعانعان. ارينە, وڭتۇستىكتىڭ ورنى بولەك, شىمكەنت وزگەشە. الەۋمەتتىك-ەكو­نو­­مي­­كالىق ءىرى-ءىرى رەفورمالار جا­سا­لۋدا. اتقارىلىپ جاتقان تىرلىك­تەر, جۇزەگە اسقان جوبالار از ەمەس. وڭتۇستىكتەگى وڭدى ىستەردى ساناما­لاي باستاساق, اڭگىمە ۇزاپ كەتەدى. ال ەندى مادەني-رۋحاني جاعىنان ءۇشىن­شى ورىنعا ۇمتىلا الامىز با؟ تاياۋ ۋاقىتتاردا تاۋداي-تاۋداي تالاپتار­عا تولىق ساي بولا الامىز با؟ مىنە, مەن “قاراپايىمبىز”, “جۇپىنى­لاۋ­­­مىز” دەگەندە وسى تۇرعىدان كەلەمىن. شىنتۋايتىندا, شىمكەنتكە قاتىستى كوزقاراستاردا قايشىلىق­تار باسىمىراق. استاناڭىز بەن الما­تىڭىز, وزگە دە ءبىراز وڭىرلەر وڭتۇستىكتى ارتتا قالعان ايماق دەپ سانايدى. شىمكەنت دەسە, ء“بىرتۇرلى” بولاتىندار ءالى دە كوپ. مۇنىڭ كەيبىر نەگىزدەرى دە جوق ەمەس. رۋحا­ني-مادەني دەڭگەيلەردە الا-قۇلا­لىقتار كوزگە ۇرىپ تۇرادى. ماسە­لەن, شىمكەنتتە نەلىكتەن دارىن­دى, تا­لانت­تى تۇلعالار ونشا تۇراق­تامايدى؟ تالانتتى انشىلەردىڭ, وزگە دە ءتۇرلى سالالارداعى تالانت­تار­دىڭ شىم­كەنتتە نەگە تۇرعىسى كەلمەيدى؟ نەگە الماتىعا, استاناعا كوشىپ كەتەدى؟ بۇل – وتە ۇلكەن سۇراق.ءۇشىنشى قالا­عا اينالاتىنىنا كوزدەرى جەتىڭ­كىرەسە, كەتپەس ەدى. وكىنىشكە قاراي, وسى اتالعان ۇدەرىس توقتاعان جوق. بۇنى وزگەرتۋ ءۇشىن وزگەشەلەۋ جۇمىس­­تار كەرەك. ءبىردى-ەكىلى شارالار ەمەس, جۇيەلى جۇمىس­تار جۇرگىزىلۋى ءجون. وزگەشەلەۋ ماقساتكەرلىكتى كوز­دەي­تىن, ناقتىلى باعدارلارعا باعىت­تالعان باعدارلا­مالار, جوبالار جا­سالعانى ءجون. “اتموسفەرانى” وزگەر­تەتىندەي عىلىمي-مادەني ور­تا­لىق­تار, رۋحاني ورىندار, تاماشا كونتسەرت زالدارى بولۋى كەرەك. تالانت­تىلار ءۇشىن جاعدايلار جاسالعانى ءجون. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جونىندە دە “جۇپىنى” جاقتارىمىز جەتىپ-ارتىلادى. شىمكەنت ءۇشىنشى قالاعا اينالۋ ءۇشىن تەك ەكونوميكا­لىق رەفورمالاردىڭ جەمىستەرى جەت­كىلىكسىز. رۋحانيات تولىققاندىلىعى قاجەت. وزگە جاقتاردى بىلاي قوي­عان­دا, باق بويىنشا بيىك-بيىك بەلەس­تەرگە كوتەرىلۋىمىز كەرەك. مادە­ني-رۋحاني دەڭگەيدىڭ احۋالى اق­پارات قۇرالدارى ارقىلى دا اي­قىن­دالادى. مادەنيەتى اسا جوعارى, وركەنيەتتى ەلدەردە مىقتى-مىقتى باسىلىمدار تەك استانالاردا عانا, تەك ورتالىقتاردا عانا شىقپايدى. وزگە دە وڭىرلەردە, الىستاعى قالا­لار­دا دا شىعادى. كەيبىر كوركەيگەن مەملەكەتتەردىڭ شالعايداعى شاھار­لارىندا ءىرى-ءىرى گازەتتەر مەن جۋرنال­دار, تەلەارنالار از ەمەس. ال ءبىزدىڭ شىمكەنت بۇل ماسەلەلەردەن ازىرشە ءالسىز. مەملەكەتتىك بولا ما, جەكە­مەن­شىك بولا ما, جارتىلاي مەملە­كەت­تىك, جارتىلاي جەكەمەنشىك بولا ما, وسى شىمكەنتتەن دە بىرەر ءىرى-ءىرى جوبالار جاسالسا, ءىرى-ءىرى باق-تار ۇيىمداستىرىلسا دەيمىز. “رەسپۋبلي­كالىق” دەگەن اتتى جامىلعان باسى­لىمدار بىزدە دە بارشىلىق. بىراق... – بۇل ايتقاندارىڭىز ەرەكشە ەسكەرەر جايتتەر ەكەن. “زامانا” گازەتى جانە “زامانا” باسپا ۇيىنەن شىعاتىن ءبىرتالاي باسىلىمدار دا “رەسپۋبليكالىق” دەلىنەدى. ولاردىڭ بەتالىسى, تىنىس-تىرشىلىگى, تارالىم تاعدىرى نەشىك؟ – “زامانا” باسپا ءۇيى ونشاقتى گازەت شىعارادى. ارينە, نەگىزگى گا­زە­تى­مىز – “زامانا”. بۇل باستى با­سىلى­مىمىز – ايرىقشا اقپارات­تارعا ارنالعان اپتالىق دەلىنەدى. ءار اپتا سايىن ءبىر ءسات تە بوساڭسىماي, وقىرماندى دا بوساڭسىتپاي, اقپا­راتپەن سۋسىنداتىپ وتىرمىز. جيىر­ما مىڭ تارالىممەن. تۇراق­تى تۇردە. بىزدەگى بەيرەسمي گازەتتەر­دىڭ ىشىندە مۇنداي تارالىم جوق. بەلگىلى ءبىر “ماقساتتاردى” كوزدەي­تىن, جەكە ءبىر الپاۋىتتاردىڭ جەكە مۇددەلەرىنە عانا قىزمەت ەتەتىن, سويىلدارىن سوعاتىن باسىلىمدارعا ۇقساعىمىز كەلمەيدى. “زامانا” گازەتى قاراپايىم ادامدارعا انىق تا اقيقات اقپارات جەتكىزەدى. ءبىزدىڭ گازەتىمىز – رىنوك قابىلداعان با­سىلىم. ءبىر بولىگى جازىلىم ارقى­لى, ءبىر بولىگى بولشەك ساۋدا ارقىلى تارالادى. ساۋدادا ويداعىداي وتەدى. بەيرەسمي گازەت­تەردىڭ كوپشىلىگى بۇل جاعىنان اقساي­دى. “زامانانىڭ” وقىرمان­­دارى ءار نومىردەن ۇلكەندى-كىشىلى ەلۋ ءتۇرلى اقپارات الادى. “زامانا” ءبارىن جازا بەرمەيدى. نە بولسا سونى جاريالاي بەرمەيدى. كەرەك-اۋ, اسا قاجەت-اۋ دەگەن ءدۇ­نيە­­لەردىڭ ماڭىزىن, شىرى­نىن سى­عىپ الىپ, سارالاپ ۇسىنادى.   ءبۇ­گىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ وقىرمان­دارى­مىز نەنى كەرەكسىنەدى؟ مىنە, وسىنى ويدان شىعارمايمىز. بىزدە باقاي ەسەپ جوق. بىرەۋلەردىڭ قولشوقپارى بولۋدان بويدى اۋلاق ۇستايمىز. “ەگەمەن قازاقستاننىڭ” توقسان جىلدىعىنا وراي, باس باسىلىمنىڭ جاڭا عيماراتىندا ارنايى سۇحبات بەرگەندە ەلباسىمىز باق-تاردىڭ قاراپايىم جۇرتشىلىق ۇيرەنەتىن­دەي ۇردىستەردى ۇلگى ەتىپ جازۋى, كورسەتۋى كەرەكتىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى عوي. مىنە, ءبىزدىڭ “زا­مانامىز” كوبىنەسە وسىعان كوڭىل بولەدى. بۇرىننان-اق باستى ماقسا­تىمىز سولايتۇعىن. ءتۇرلى تاسىلدەر ارقىلى ونەگە بولار ءىس-ارەكەتتەردى, تاعىلىم الار تىرلىكتەردى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى جاندان­دىرۋ جول­دارىن جازامىز. ادامعا, قوعام­عا كەرى اسەر ەتەتىن نارسەلەردى جاريالاۋ ادەتىمىزدە جوق. سالامات­تى ءومىر سالتىن ۇستاناتىندار, ءوز كۇندەرىن وزدەرى كورىپ جاتقاندار, ءوز بيزنەستەرىن اشىپ, ءورىستى جولعا تۇسكەندەر, دالادا دا, قالادا دا جوق­تان بار جاساپ, ءوز شارۋاشى­لىق­تارىن جولعا قويىپ العاندار تۋرالى ءار ءنومىر سايىن بەرىلەدى. ارينە, كەمشىلىكتەردى دە اشىپ كورسەتەمىز. ال ەندى “زامانانىڭ” قوسىمشا­لارى ىسپەتتى ونشاقتى باسىلىم بار دەدىك قوي. ولاردىڭ نەگىزگىلەرى – دەنساۋلىق ماسەلەلەرىن مانىستەيتىن “اۋىرماڭىز”, يماندىلىقتى ارقاۋ ەتكەن “كاليما”, حالىقتىڭ قۇقىق­تىق ساۋاتىن ارتتىرۋعا ارنالعان “زاڭناما”, حالىقارالىق جاڭالىق­تارعا قانىقتىراتىن “شارتاراپ”. “زامانا” گازەتىنەن باستاپ, با­سىلىمدارىمىزدىڭ ءبارى دە رەس­پۋب­ليكالىق كاتالوگقا ەنگەن. جوعا­رىدا اڭگىمەلەدىك قوي, رەسپۋبليكا­لىق دەگەن اتقا تولىق لايىق بولۋ ءۇشىن بيىك دەڭگەيلەرگە كوتەرىلۋ كەرەك. كىم-كىمگە دە. قاي باسىلىم­عا دا. ءبىز ونداي اسۋلارعا ءالى شىعا قويعان جوقپىز. دەگەنمەن, كەڭ-بايتاق ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە ءوزىمىز جەتپەسەك تە, ءسوزىمىز جەتىپ جاتقانىنا ريزامىز. “زامانا”, “اۋىرماڭىز”, “كاليما” گازەتتەرى استانانى, الماتىنى, قارا­عان­دى­نى, تاراز بەن قىزىلور­دا­نى ايتپا­عاندا, اقتوبە مەن اقتاۋعا, اتىراۋ مەن ورالعا, قوستاناي مەن پاۆلودارعا, سەمەي مەن وسكەمەنگە, كوكشەتاۋ مەن جەزقازعانعا تاراپ جاتىر. تەك قانا “اۋىرماڭىز” اتتى گازەتىمىزدەن مىسال كەلتىرەيىك. اقتوبە وبلىسىنىڭ شۇبارقۇدى­عىندا – 10, شالقارىندا – 16, ىر­عىزىندا – 17, اتىراۋدىڭ قورعال­جىنىندا – 56, ساعىزىندا – 60, گانيۋشكينوسىندا 191 ادام جازىلىپتى. شىعىس قازاق­ستاننىڭ كۇرشىمىندە – 142, زاي­سانىندا – 82, باتىس قازاقستاننىڭ جانقا­لاسىندا – 21, شىڭعىر­لاۋىندا – 16, قىزىلوردانىڭ جاڭا-قازا­لى­سىندا – 82, ماڭعىستاۋدىڭ جاڭاوزەنىندە 49 ادام جازدىرىپ الادى. مۇنداي مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. تاعى دا قايتا­لايىن, مۇنىڭ ءبارى دە جوعارى ولشەمدەر دەڭگەيىنەن قاراعاندا جۇپىنىلاۋ كورسەتكىشتەر. “زامانا” باسپا ءۇيى بۇل باسى­لىمداردى شىعارۋمەن قاتار “زا­مانا” بەينەستۋدياسىن, “زامانا” باس­پا­حاناسىن, “زامانا” ءباسپاسوز كلۋبىن, “زامانا” باسپاسىن اشقان. بەينەستۋديا زاماناۋي تەحنيكا ءتۇر­لەرى­مەن جابدىقتالعان. بىلىكتى مامان­دارعا كەندە ەمەس. دەرەكتى فيلم­دەرگە, مەرەيتويلىق بايان­دارعا, جارنامالىق روليكتەرگە, ءان-كليپ­تەر­گە تاپسىرىس بەرە الاسىز. باسپا­حانا – گازەتتەر مەن باسقا دا باسپا ونىمدەرىن شىعارادى. باسپا – ءتۇرلى جانرلاردا كىتاپ ازىرلەيتىن رەداك­تسيا­لىق قۇرىلىم. ال ءباسپاسوز كلۋبىندا ءتۇرلى جيىندار, باسقوسۋ­لار, ءباسپاسوز ءماسليحاتتارىن وتكى­زۋ­گە بولادى. ەلۋ ادامعا لايىقتال­عان ءماجىلىسحاناسى بار. ءبىزدىڭ باسپامىز دايىنداپ شىعاراتىن شاعىن كىتاپ­تار ءتاپ-ءتاۋىر سۇرا­نىسقا يە. سوڭعى كەزدەرى “اينا­لايىن ءتىلىڭ­نەن!”, “عا­لام تولى عاجايىپ”, “ادەپ­تىلىك ءالىپ­پەسى”, “جاس كەلىن­دەرگە كەڭەس”, “ەر­تە­گى وقىپ بەرىڭىزشى, كوكە”, “كەل, اي­تايىق تاقپاق”, “باتا بەرە بىلەسىز بە؟” سياقتى كىتاپشالار شىعارىل­دى. الداعى ۋاقىتتا وقىرماندار سۇ­رانىستارىن جان-جاقتى, تەرەڭى­رەك زەرتتەي تۇسسەك, باسىلىمداردىڭ دا, كىتاپشالاردىڭ دا ساپاسىن ارتتىرا تۇسسەك دەيمىز. – شىمكەنتتەن شىعاتىن گازەت­تەر ءالى دە كوپ. باسقا باسىلىم­دار دا از ەمەس. ءبىرتالايىنىڭ اتىنا وكپە-رەنىش ايتىلادى. وسى سالاداعى امبەباپ كاسىپكەر, ايتۋلى قالامگەر رەتىندە بۇل جونىندە قانداي ويداسىز؟ – بۇل سالا – مەنىڭ ءوز سالام. قازاقتىڭ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتە­تىن, ونىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتە­تىن تامامداعانىمدى, تەمىربەك قوجا­كەەۆ­تىڭ “شەكپەنىنەن” شىق­قانىمدى, ءوزىم بۇگە-شىگەسىن بىلەتىن سالادا بيزنەسپەن اينالىسىپ ءجۇر­گەنىمدى ماقتان ەتەمىن. قىزعانىش, ءىشتار­لىق, كۇنشىلدىك دەگەندەر مەن ءۇشىن وتە جەككورىنىشتى. وزگەلەردىڭ جوعارى جەتىستىكتەرگە جەتكەنىنە شىن پەيىل­مەن قۋانامىن. الايدا, اۋرۋدى جاسىر­­مايىق. قاي-قاي سالالاردا دا كوپ نارسەنى “كولدەنەڭ كوك اتتىلار” ءبۇلدىرىپ, بىلىقتى­رىپ ءجۇر. ماسە­لەن, ءبىزدىڭ “قىزىق گازەتىمىز” و باستا تىڭ, جاڭا, قى­زىق­تى جوبا ەدى. وكى­نىش­تىسى سول, وسى جوبامىزدىڭ فور­ما­سىن, ديزاينىن كوشىرىپ الىپ, ماق­ساتىن باسقاشا­لاپ ۇرلاپ الىپ, ۇيات-اياتسىز پايدا­لا­نۋشىلار كوبەيدى. جۇزدەگەن “ۆاريانتتار” پايدا بولدى. “قىزىق گازەتتە” بەيادەپ ەشتەڭە جوق. ال ءال­گىندەي “ۆاريانتتاردا” انايى, تۇر­پايى, جيىركەنىشتى نارسەلەر جا­زى­لىپ, ءبىزدىڭ اتىمىزدى بىلعادى. اقىرىندا جاپ-جاقسى جوبامىز قۇلاپ تىندى. ارينە, كاسىپ ۇيرەن­گەن, جاڭا نارسە­لەردى يگەرۋگە تىرىس­قان جاقسى. بىراق, بىلەتىن كاسىپپەن, ءتۇسىنىپ-تۇيسىنەتىن تىرلىك­پەن, مەڭگەر­گەن ماماندىقپەن اينا­لىس­قانعا نە جەتسىن؟! باسقاسى باسقا, باق پەن ءبىلىم سالالارىن­داعى دەندە­گەن دەرت اسا قاۋىپتى. وسى ەكى سالا­داعى “كول­دە­نەڭ كوك اتتىلاردىڭ” كەساپاتتارى تۋرالى قاتتىراق ويلان­باسا بولمايدى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن مارحابات بايعۇت.