قازىرگى تاڭدا عالىمدار ميا وسىمدىگىنىڭ تامىرىندا ەمدىك دارۋمەندەردىڭ مول ەكەندىگىن انىقتاپ, تاجىريبەگە ەنگىزۋدى قولداپ وتىر. سونىمەن قاتار اتالعان وسىمدىكتىڭ تامىرىنان دا مول تابىس تۇسەدى. بۇل ەلىمىزدەگى جاڭا يندۋستريالاندىرۋ ساياساتىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزىپ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدا دا ەرەكشە ءرول اتقارماق. بۇگىندە شۋ اۋدانىنداعى «قازميا» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ميا وسىمدىگىن قاجەتىنە جاراتىپ, ودان ءونىم ءوندىرۋ جۇمىسىن باستادى.
اتالعان ءوندىرىس ورنىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى 2014 جىلى مەملەكەتتىك يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا باستالعان ەدى. جوبالىق قۇنى 900 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن ءوندىرىس ورنى جىلىنا 2500 توننا ميا تامىرىن وڭدەۋگە قاۋقارلى. اتالعان جوبا جاپون ينۆەستورلارىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىپ, بۇگىندە كاسىپورىن ءدارى-دارمەكتىك شيكىزات – گليتسيرريزين قىشقىلىنىڭ 22,4 تونناسىن وندىرگەن. بۇگىندە جۇمىسى جوسپارعا ساي جۇرگىزىلىپ جاتقان كاسىپورىن الداعى ۋاقىتتاردا الەۋەتىن ارتتىرىپ, بۇدان دا جوعارى تابىسقا قول جەتكىزۋدى كوزدەيدى. «قازميا» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى ولجاس ابدەشوۆ نەگىزىنەن مۇندا جاڭا قوندىرعىلار ورناتىلىپ, بىرقاتار شيكىزات وڭدەلگەنىن ايتىپ وتىر. ء«بىر ايتا كەتەرلىگى, قاجەتتى شيكىزاتتى جەرگىلىكتى جەردە دايىنداۋعا مۇمكىندىك مول. الايدا, بۇل ىسپەن اينالىسىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەردىڭ ەشقايسىسىندا رۇقسات قاعاز جوق. سوندىقتان ازىرگە شيكىزاتتى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان ساتىپ الۋعا ءماجبۇرمىز. ال كەلەسى جىلدان باستاپ ونى ءوز جۇمىسشىلارىمىزدىڭ كۇشىمەن جيناۋ جوسپارلانۋدا. وسىعان بايلانىستى قوسىمشا 30-40 ماۋسىمدىق جۇمىس ورىندارىن اشۋ ويىمىزدا بار», دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى.
سونىمەن قاتار كاسىپورىننىڭ يەلىگىندە كەپتىرىلگەن ميا تامىرىن ساقتاۋعا ارنالعان سىيىمدىلىعى 400 توننالىق ارنايى قويما دا بار. مۇندا وندىرىلگەن ونىمنەن بولەك, 200 تونناعا جۋىق شيكىزات ساقتاۋلى تۇر ەكەن. اتالعان ءوندىرىس ورنى العاشقى ءونىمىن جاپونيا مەملەكەتىنە اعىمداعى جىلى قازان ايىندا جونەلتەتىن بولادى. ال ءونىمنىڭ كەلەسى توبى جىل سوڭىنا قاراي دايىن بولادى دەگەن جوسپار بار. سونداي-اق كاسىپورىن بيىلعى جىلعى 45-50 تونناعا دەيىن ءونىم شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوسپار جۇزەگە اسقان جاعدايدا, ءوندىرىس ورنى ءوز مۇمكىندىگىن كورسەتىپ قانا قويماي, ەل ەكونوميكاسىمەن قاتار, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا دا ءوز ۇلەسىن قوساتىن بولادى.
ءونىم ميا تامىرىنىڭ ۇنتاعى تۇرىندە شىعارىلادى. ودان بولەك ميا تامىرى ەكستراكتىسىنىڭ قويۋلانعان ءتۇرى ەلىمىزدىڭ ءدارىحانالارىندا جوتەلگە قارسى ءدارى رەتىندە ساتىلۋدا. ەندى مۇنداي ءونىم وزىمىزدەن شىعۋ ءۇشىن 2015 جىلى جاپوندار ءونىمدى وڭدەيتىن زاۋىتتارىن جامبىل جەرىنە كوشىرۋ تۋرالى وبلىس اكىمدىگىمەن مامىلەگە كەلگەن بولاتىن. الايدا سەرىكتەستىك باسشىلىعى ەكىنشى زاۋىتتى مۇندا اكەلۋ ءۇشىن اۋەلى ءبىرىنشىسىن اياعىنا تۇرعىزىپ الۋ كەرەكتىگىن ايتىپ وتىر. «ەگەر جوسپارىمىز تولىقتاي جۇزەگە اسىپ, ەكىنشى كاسىپورىن بوي كوتەرەتىن بولسا, ۆ گەپاتيتى, كوز اۋرۋلارى سياقتى دەرت تۇرلەرىنە قارسى ەمگە قولدانىلاتىن مونواممونيۋم گليتسيرريزينات دەگەن باعالى ءونىم شىعارۋعا مۇمكىندىك تۋاتىن ەدى. ال ازىرگە كەلىسىلگەن مەموراندۋمعا سايكەس, جاپوندار شيكىزاتىمىزدى دارىگە اينالدىرىپ, تۇرعىندارعا قولجەتىمدى باعامەن ساتۋعا ۋادە بەرىپ وتىر. ودان كەيىن مۇنداي ءدارى تۇرلەرى وزىمىزدە شىعارىلاتىن بولادى», دەيدى ولجاس ابدەشوۆ.
بۇگىنگى تاڭدا قولعا الىنىپ وتىرعان جوبا الداعى ۋاقىتتاردا ءوڭىر ەكونوميكاسىن دامىتۋعا سەرپىن بەرەدى دەگەن سەنىم بار. دەگەنمەن, مۇندا جۇمىستى زاڭدى تۇردە اتقارۋ ءبىرىنشى ماسەلە بولىپ وتىر. بۇل تۇرعىدا شۋ اۋدانىنىڭ اكىمى قايرات دوساەۆ ءوزىنىڭ ويىن ايتىپ بەردى. «ەڭ ءبىرىنشى ميا تامىرىن وڭدەۋدە ادامعا, قورشاعان ورتاعا زيان كەلمەۋى كەرەك. سوندا عانا مۇنداي جوبالار ەلگە, جەرگە كەرەك بولادى. بۇگىندە «قازميا» ءوندىرىس ورنى 15 تونناعا جۋىق ءونىم ءوندىردى. ەندى بۇل كورسەتكىشتى جىل سوڭىنا دەيىن ارتتىرۋ جوسپاردا بار. سونداي-اق قازىر 30 شاقتى جەرگىلىكتى تۇرعىن مۇندا جۇمىسپەن قامتىلىپ, وتباسىن اسىراپ وتىر. ەگەر زاۋىتتىڭ قۋاتتىلىعى تولىقتاي ىسكە قوسىلاتىن بولسا, جۇمىس ورنى دا كوپتەپ اشىلادى», دەيدى اكىم.
ايتا كەتەيىك, بيىلعى جىلى زاۋىتتا 24 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, ونىڭ 21-نە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جەرگىلىكتى جەردىڭ ماماندارى تارتىلعان. الداعى ۋاقىتتا شيكىزاتتى جامبىل وڭىرىنەن جيناۋ ماسەلەسى وڭ شەشىمىن تاپسا, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ءبىرازى جۇمىسپەن قامتىلىپ, شۋ اۋدانىندا جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى دە ءبىرشاما رەتكە كەلەر ەدى.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
