الماتىدا بەلگىلى عالىم, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قر ۇعا كوررەسپوندەنت مۇشەسى جانە جوعارى مەكتەپ عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ءابساتتار دەربىسالىنىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان «قازاقستاننىڭ شىعىستانۋ عىلىمى جانە رۋحاني جاڭعىرۋ ماسەلەلەرى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن ر.ب. سۇلەيمەنوۆ اتىنداعى شىعىستانۋ ينستيتۋتى ۇيىمداستىرعان اۋقىمدى كونفەرەنتسياعا بەلگىلى شىعىستانۋشى عالىمدار, فيلولوگتار, تاريحشىلار, ديپلوماتتار, مادەنيەتتانۋشىلار, ءدىنتانۋشىلار, ساياساتتانۋشىلار, مەملەكەتتىك بيلىك ورگاندارى, بيزنەس, سونىمەن قاتار, قازاقستان مەن شەت ەلدەردىڭ قوعامدىق ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
قر پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءابساتتار باعىسباي ۇلىن مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, ارنايى جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىن الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك وقىپ بەرسە, ءوز كەزەگىندە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆ جينالعان قاۋىمعا قر پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى ق.توقاەۆتىڭ, قر مەملەكەتتىك حاتشىسى گۇلشارا ابدىحالىقوۆانىڭ, قر جوعارعى سوتىنىڭ توراعاسى ق.ءماميدىڭ, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ە.ساعاديەۆتىڭ, ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى ن.ەرمەكباەۆتىڭ, ال قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دارحان مىڭباي «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى م.قۇل-مۇحاممەدتىڭ, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءورازاليننىڭ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ قۇتتىقتاپ جولداعان ىستىق لەبىزدەرىن جەتكىزدى.
قر ۇعا پرەزيدەنتى مۇرات جۇرىنوۆ قايراتكەر عالىمنىڭ ءومىر جولىنا, زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىنە توقتالا كەلىپ: «كوپ جىل بويى قازاقستانداعى باس ءمۇفتي قىزمەتىن تابىستى اتقارىپ, يسلام ءدىنىنىڭ قوعامداعى الاتىن ورنى مەن مەملەكەت تۇتاستىعى ءۇشىن قوماقتى ۇلەس قوسقان ءابساتتار باعىسباي ۇلىنىڭ سونىمەن قاتار, مۇحاممەد حايدار ءدۋلاتيدىڭ, ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ ەڭبەكتەرىن زەرتتەۋدەن وزگە, الماتى قالاسىنىڭ مىڭ جىلدىق, تۇركىستان قالاسىنىڭ كەم دەگەندە مىڭ جارىم جىلدىق تاريحى بار ەكەنىن دالەلدەپ, كونە تاريحىمىزدىڭ قايتا جاڭعىرۋىنا, عىلىمىمىزدىڭ العا دامۋىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەن», – دەدى.
سونىمەن قاتار, ءدىني باسقارما وكىلدەرى, اتاپ ايتقاندا, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي ەرجان قاجى مالعاجى ۇلى, رەسەي فەدەراتسياسى مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى دامير مۋحەتدينوۆ, نۇر-مۇباراك ەگيپەت يسلام مادەنيەتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى دۋجاد ابد ءال-عاني باسيۋنيمەن قاتار, قر بعم جوو رەكتورلارى اتىنان قازاقستان جوعارى وقۋ ورىندارى اسسوتسياتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى راحمان الشانوۆ, قر بعم عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى ديرەكتورلارى قۇتتىقتاۋىنان وزگە, ۋاحيت شالەكەنوۆ, سەرىك قيراباەۆ, سۇلتان سارتاەۆ سىندى بۇگىنگى قازاق عىلىمىنىڭ تورىندە وتىرعان اقساقال اكادەميكتەر «بەرەرىنەن بەرەتىنى كوپ جەتپىس دەگەن قىرعا شىققان» عالىم مەرەيتويىندا ءوز ىستىق لەبىزدەرى مەن اعالىق تىلەك-ازىلدەرىن جاۋدىردى.
جيىننىڭ «قازاقستاننىڭ شىعىستانۋ عىلىمى مەن رۋحانياتتاعى ءا.دەربىسالىنىڭ شىعارماشىلىعى» اتتى ەكىنشى كەزەڭىندە و.سابدەنوۆ, ج.سەيدۋمانوۆ, ب.اياعان, ءو.جالايري, ب.جۇباتوۆا, س.قوراباي, سىندى ەلىمىزگە تانىمال عالىمدار مەن قوعام قايراتكەرلەرى, سونداي-اق, جاپونيا, فرانتسيا, ۇلىبريتانيا سياقتى شەت مەملەكەتتەردەن ات ارىلتىپ جەتكەن عالىمداردىڭ ءابساتتار باعىسباي ۇلىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى عىلىمي ەڭبەكتەرىنە ارناعان باياندامالارىن عىلىمسۇيەر كوپشىلىك زور ىقىلاسپەن تىڭدادى.
كونفەرەنتسيانىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ مەن قازىرگى عالام» اتتى تاعى ءبىر بولىمىندە فيلولوگيا, تاريح, فيلوسوفيا, مادەنيەتتانۋ, ارحەولوگيا, ساياسي, ەكونوميكالىق عىلىمداردىڭ باسىن قوساتىن شىعىستانۋ الەمىندەگى بۇگىنگى وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتار, كەشەگى تاريح پەن ەرتەڭگى كەلەشەكتىڭ ماڭگىلىك قۇندىلىقتارى جايلى شىعىستانۋشى عالىمدار جاساعان تىڭ باياندامالار عىلىم اتتى الەمگە ەندى اياق باسقان جاس شاكىرتتەر ءۇشىن قىرۋار ازىق بولعانى انىق. تۇتاس شىعىستى جانە ونىڭ جەكە ايماقتارىن زەردەلەيتىن عىلىمدار كەشەنى سانالاتىن قازىرگى شىعىستانۋ عىلىمىنداعى زەرتتەۋلەر اۋقىمىن كەڭەيتۋ, ءتۇرلى وركەنيەتتەر اراسىنداعى ديالوگتى قالىپتى ارناعا ءتۇسىرىپ, قازىرگى الەمدەگى كوپتەگەن رۋحاني, ساياسي جانە ۇلتتىق ماڭىزى بار پروبلەمالاردىڭ ءادىل شەشىمىن تابۋ سىندى ماسەلەلەر اتالمىش كونفەرەنتسيادا ءوز شەشىمىن تاپقانداي دا.
قازاقستان مەن ورتالىق ازيا تاريحىنىڭ دەرەكتەمەتانۋ جانە تاريحناماسى, قازاقستاننىڭ شىعىستانۋ عىلىمىنداعى شىعىس فيلولوگياسىنىڭ ءرولى, قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ ورتاعاسىرلىق كورنەكتى ويشىلدارى مەن تۇلعالارى: ءمانى مەن مaڭىزى, قازاقستانداعى ءدىن جانە قوعام: ىنتىماق پەن بىرلىك ماسەلەلەرى, قازاقستاننىڭ رۋحاني جاڭعىرۋى جانە قازىرگى زاماننىڭ جاھاندىق سىن-تەگەۋرىندەرى سىندى ماسەلەلەر دە وسى عىلىمي باسقوسۋدا كەڭىنەن تالقىلاندى.
ميرا بايبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
