جيناقتى قازاقستان مەن ونىڭ ەكونوميكاسىنا دەگەن الەم ەلدەرىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن كورسەتەتىن تاريحي قۇجات رەتىندە باعالاۋعا بولادى.
حالىقارالىق شاراعا قاتىسقان جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالار قالدىرعان تىلەك پەن العىستار جاڭا كىتاپقا ارقاۋ بولدى. ولاردىڭ كوپشىلىگى ەكسپو تۋرالى جۇرەكجاردى لەبىزدەرىمەن جانە اسەرلەرىمەن بولىسەدى. مىسالى, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دجيحان سۋولتانوگلۋ ەكسپو-2017 سياقتى بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىنا ارنالعان ۇلكەن وقيعانىڭ كۋاسى بولعانىنا ءوزىن باقىتتى سەزىنەتىنىن ايتىپتى. «كورمەدە كورسەتىلگەن يننوۆاتسيالار قازاقستانعا عانا ەمەس, باسقا مەملەكەتتەرگە دە پايداسىن تيگىزەدى دەپ ويلايمىن.
سەبەبى جاڭعىرمالى قولجەتىمدى ەنەرگيا ەكونوميكاداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتە الادى», دەي كەلە دجيحان سۋولتانوگلۋ «نۇر الەم» پاۆيلونىنان ەرەكشە اسەر العانىن جازعان. «قازاقستانعا بولاشاق ءۇشىن ماڭىزدى سالادا حالىقارالىق دەڭگەيدە قولداۋ ءبىلدىرىپ جاتقانىنا بۇۇ اتىنان العىس ايتامىن», دەپ تۇيىندەيدى.
كىتاپقا ەنگەن تاعى بىرنەشە ادامنىڭ لەبىزىن شولىپ كورسەك. «ەكسپو-2017 كورمەسىنەن ءلاززات الدىم. اسىرەسە قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلونى ەرەكشە اسەر ەتتى. سىزدەرگە قوناقجايلىقتارىڭىز ءۇشىن العىس ايتامىن. مەملەكەتتەرىمىز اراسىنداعى سەرىكتەستىك دامي بەرەدى دەگەن سەنىمدەمىن», دەيدى اقش ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى دەن برۋيەتت. ال تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان ءوز تىلەگىندە بارلىق قازاقستاندىقتاردى كورمەنىڭ ءساتتى وتۋىمەن قۇتتىقتاپتى. «استانانىڭ زاماناۋي ينفراقۇرىلىمىنا, ەكسپو عيماراتتارىن سالۋ بارىسىندا تۇركيانىڭ جەكەمەنشىك كومپانيالارىنىڭ اتسالىسقانىن ماقتان تۇتامىن. باۋىرلاس قازاقستان ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتىپ, قارىشتاپ دامي بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن», دەيدى تۇركيا پرەزيدەنتى.
ءۇندىستاننىڭ قارۋلى كۇشتەر گەنەرالى بيپين راۆات حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەنىڭ الەم ەكولوگياسىنا, قورشاعان ورتانىڭ تازالىعىنا اسەرى تىپتەن وراسان ەكەنىنە سەنىمدى. «قازاقستان ۇيىمداستىرعان ەكسپو كورمەسى الەم ەلدەرىن بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن زەرتتەۋگە باعىتتايتىن, بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىنا نازار اۋدارۋعا يتەرمەلەيتىن بىردەن-ءبىر شارا. راسىمەن ءداستۇرلى ەنەرگيا باسقا رەسۋرستارمەن الماستىرىلسا, ەكولوگيا ءۇشىن دە, ەكونوميكا ءۇشىن دە پايدالى بولار ەدى», دەيدى بيپين راۆات.
ەكسپو الاڭىندا كورمەگە قاتىسقان مەملەكەتتەر مەن ۇيىمدار وزدەرىنىڭ تەحنولوگيالىق جانە عىلىمي جاڭالىقتارىن تانىستىرعانى بەلگىلى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىنىڭ توراعاسى تيگران ساركيسياننىڭ ايتۋىنشا, كورمەدە تانىستىرىلعان يننوۆاتسيالىق زەرتتەۋلەر مەن جەتىستىكتەر وسىمەن توقتاپ قالماي, ءارى قاراي دا ءتيىمدى پايدالانىلۋى كەرەك. «سونداي-اق ەكسپو الاڭىنداعى ەرەكشە ساۋلەت كەشەنى دە تەحنولوگيا مەن يننوۆاتسيا ورتالىعىنا اينالسىن. ەكسپو-نى ۇيىمداستىرۋشىلارعا العىس بىلدىرەمىن», دەيدى تيگران ساركيسيان.
ەكسپو كورمەسىنىڭ تاريحىندا العاش رەت كومىرسۋتەگى شيكىزاتىنا باي ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىنەن قازاقستان جاسىل ەنەرگياعا ارنالعان كورمە وتكىزدى. كورمە بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋ تەتىگى رەتىندە كاربوناتسىز ەنەرگياعا باسىمدىق بەرگەنى دە ەسكەرۋسىز قالمادى. 93 كۇنگە سوزىلعان كورمەگە 110 جوعارى لاۋازىمدى قوناق كەلگەن. ونىڭ ىشىندە 19 مەملەكەت باسشىسى, 16 پرەمەر-مينيستر مەن ورىنباسارلارى, 11 پارلامەنت باسشىسى مەن ورىنباسارلارى بولدى. ال كورمە تاقىرىبى تانىمال ەكونوميست-عالىمدارعا, ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ ماماندارى مەن فۋتۋرولوگتارعا زور قىزىعۋشىلىق تۋدىرسا, «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» فورۋمىنا 300-دەن استام شەتەلدىك ساراپشى قاتىستى.
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
