وتكەن جىلدىڭ جادىراعان جازىندا تۇركيانىڭ انتالياسىنا جول ءتۇستى. سونداعى ساپارلاستاردىڭ ىشىندە «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتىندە باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن ءبىرازدان بەرى ابىرويلى اتقارىپ كەلە جاتقان ارىپتەس ءىنىمىز ءسابيت مالدىباەۆتىڭ اتى مەن سويى الدەبىر قيماس قىمباتىمدى ەسكە تۇسىرگەندەي, ءبىرتۇرلى قىزىقتىرا بەرىپ ەدى. توپشىلاۋ-تۇيسىگىم الداماپتى: ول شىنىندا دا كەڭەستىك كەزەڭدەگى قازاق ادەبيەتىنىڭ اعا بۋىن ساناتىنداعى كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى عالىم مالدىباەۆتىڭ كەنجە ۇلى بولىپ شىقتى. وسىناۋ اقىن اعانىڭ ەسىمى كوكەيىمە بالا كەزدەن ۇيالاپ قالعان-دى. ءبىزدىڭ اكەيدىڭ داستانشىل قيسساقۇمارلىعى بار ەدى. سونىسىنا باعىپ ۇيدە دە, ەل ىشىنە شىققاندا دا شاكىر ابەنوۆتىڭ «كەيپىن باتىر», «تاڭشەبەر-جاپال» داستاندارىمەن بىرگە عالىم مالدىباەۆتىڭ «قىرىم قىزى» پوەماسى باسىلعان كىتابىن دا جانىنان تاستاماي الا ءجۇرىپ, اسىرەسە جيىن جەردەگى القا-قوتان اقساقالدار جاعىنا, سول اراداعى قۇلاق تىككەن ۇلكەن-كىشىگە ماقامداتىپ وقىپ وتىرۋدان استە جالىقپاۋشى ەدى, جارىقتىق.
ءبىزدىڭ اكەي ءوزىنىڭ اقىن اكەسىنىڭ ناسيحاتشى وقىرمانى بولعانىن بىلگەن سوڭ ساپارلاسىم ءسابيت تە ساڭعىرلاپ سالا بەرگەن, ءازيز اكە جايلى اڭگىمە بۇلاعى سىلدىرلاعان كومەيىنەن. ودان ەلگە ورالعان سوڭ بۇل ءسابيتتىڭ تاعى ءبىر جۋرناليست اعاسى شاشۋبايمەن تانىسىپ, عالىم اقىننىڭ عيبراتتارى حاقىنداعى ماعلۇماتتارىم مولايا ءتۇستى. قارت قولىنداعى ءتۇسىپ بارا جاتقان قالامدى قاعىپ اكەتىپ اكە جولىن جالعاعاندارى ءبىر بولەك, جاقسى اكەنىڭ بالاعا قىرىق جىل ازىق بولاتىنى تۋرالى ماقالدىڭ دا اينا-قاتەسىز دۇرىستىعىنا ايعاق جەتەرلىك. سونىڭ بىرىنە عانا توقتالساق, انا جىلى پرەزيدەنتتىڭ مادەني ورتالىقتىڭ ديرەكتورى بولىپ تۇرعان كەزىندە ۇلت رۋحانياتىنىڭ بەلگىلى قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ الدىنا گازەتتىڭ شارۋاسىمەن ءبىزدىڭ ءسابيت باۋىر ءوتىنىش ايتىپ كىرىپتى. ءبىر ماقالاسىن ابدەن سۇرلەپ, ارەڭ شىعارعان با, ايتەۋىر, سول تۇستا مىرزەكەڭ «كازاحستانسكايا پراۆداعا» كىشكەنە رەنجىپ جۇرگەندىكتەن, گازەتتىڭ باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارىن دا سالقىنداۋ قابىلداسا كەرەك. بىراق الدىنا كەلگەن جاس جىگىتتىڭ اقىن عالىم مالدىباەۆتىڭ ۇلى ەكەنىن بىلگەندە مىرزەكەڭ ءوزىنىڭ ءباز-باياعى مىرزا بەيىلىمەن جادىراپ سالا بەرىپتى. ءوتىنىش ورىندالادى, شارۋا شەشىلەدى. «كازاحستانسكايا پراۆدانىڭ» سول جولعى جوبالاعان ءىس-شاراسى ساتىمەن تاماشا ءوتىپ, مىرزاتاي اعا ونى ساليقالى سوزىمەن باس-تاپ بەرىپ, باسىنان اياعىنا دەيىن باسى-قاسىندا ءجۇرىپ, رياسىز جاردەمدەسەدى. بۇل, سايىپ كەلگەندە, قازاقتىڭ ۇلكەن اقىنى عالىم مالدىباەۆتىڭ ارۋاق-رۋحىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعان نارسە ەدى. «جاقسىدان – شاراپات» دەگەن وسى دا.
جالپاق قازاق جاقسى بىلەتىن مىرزاتاي اعا وسىلايشا قۇرمەت تۇتقان عالىم مالدىباەۆ شىن مانىندە دە ءوز زامانىندا ءباسى بيىك اقىنداردىڭ ءبىرى بولاتىن. ال ءبىز ءوز اڭگىمەمىزگە ونىڭ ايكول جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆپەن قانداي الماعايىپ سىن كەزەڭدەردە دە سىزات تۇسپەي جارتى عاسىر جاراسقان دوستىعىن, سىرباز سىيلاستىعىن ارقاۋ ەتپەكپىز.
عالەكەڭ ءوزى, ءسىرا, كوكەيلەرىنە تۇيە ءجۇرسىن دەگەن ويمەن بالالارىنا سابەڭمەن العاش تانىسۋىن بىلايشا اڭگىمەلەيدى ەكەن: «مەن كوركەم ادەبيەتتىڭ كەمەڭگەرى, جەرلەسىم, قالامداس دوسىم, سىرلاسىم ءسابيت مۇقانوۆپەن 1925 جىلى قىزىلجاردا تانىستىم. الىستاعى اۋىلدان قالاعا وقۋعا كەلگەنمىن. ول كەزدە توڭكەرىس بولىسىندا كومسومول جەتەكشىسى ەدىم. ءسابيتتى يامسكايا كوشەسىندەگى پارتيا-سوۆەت مەكتەبىندە كوردىم. ول وسىندا ساباق بەرەدى ەكەن». ال ەندى س.مۇقانوۆتىڭ «ولەڭدەرى ومىرشەڭ» اتتى ماقالاسىنان بۇل سوزدەردى راستايتىن مىنا جولداردى وقيمىز. «عالىم قىزىلجارداعى سوۆپارتتا وقىعان جىلدارى مەن وسى مەكتەپتە ساياسي ساباق جۇرگىزدىم. سول كەزدە قالانىڭ ىنتالى جاستارى كوركەم ادەبيەت ۇيىرمەسىن قۇردى.
بەلسەندى مۇشەلەرى ءماجيت داۋلەتباەۆ, عالىم مالدىباەۆ, ەسماعانبەت ىسمايىلوۆ, ت.ب. عالىم – ۇيىمنىڭ سەكرەتارى...», – دەيدى. ءبىر ايتارلىعى, بۇل جىلداردا ماعجان جۇماباەۆ تا وسى مەكتەپتە جۇمىس ىستەگەن ەكەن. دەمەك, اقىندىق تالابى قاۋلاپ ويانعان, ءارى جەرلەستىگى تاعى بار, عالىم وسى كەزدەردە ماعجانمەن دە ىنىلىك جولىمەن ىزەتتى ارالاس-قۇرالاستىقتا بولمادى دەي الماساق كەرەك. جوعارىدا سابەڭ اتاعانداردان باسقا, مەكتەپتە بىرگە وقىعان زامانداستارى اراسىندا كەيىنگى ۇلكەن دراماتۋرگ-جازۋشى شاحمەت قۇسايىنوۆ, سونداي-اق ابدوللا سادۋاقاسوۆ سىندى قازاقتىڭ بەلگىلى ازاماتتارى بولعان. قىزىلجارداعى كەزدەسۋلەرى جايىندا س.مۇقانوۆ اتالعان ماقالاسىندا ەگجەي-تەگجەيلى جازىپ كەتكەن. وسى جىلداردان ەسكەرتكىش ىسپەتتەس ءسابيتتىڭ عالىمعا سىيلاعان فوتوسۋرەتى ساقتالعان. سىرتىندا: «عالىمعا سابيتتەن 1928» دەپ اراب ەملەسىمەن جازىلعان قولتاڭباسى بار ەكەن.
مىنە, وسى جىلداردان باستاپ عالىم مالدىباەۆتىڭ ادەبي شىعارماشىلىقپەن ماقساتتى تۇردە اينالىسا باستاعانى بايقالادى. وتىزىنشى جىلداردا «بالعا-وراق», «دوڭعالاق» اتتى پوەمالارى ولەڭدەرىمەن قوسا كىتاپ بولىپ باسىلادى. ءسويتىپ, اقىن رەتىندە ەرتە تانىلادى. ماسكەۋدەگى شىعىس ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ كەلەدى. وسىنىڭ بارىندە اعا دوس ءسابيتتىڭ قامقورلىعى, ىقپالى بولعانى ءسوزسىز. 1936-37 جىلدارى الماتىدا ءسابيتتىڭ ماڭىندا قىزمەت ەتكەن. ال قۋعىن-سۇرگىن باستالعان تۇستا تاعى دا سابەڭنىڭ اقىلىمەن ەلىنە قايتىپ, 1939 جىلعا دەيىن رەسەيدىڭ تۇمەن وبلىسىندا باس ساۋعالاۋعا ءماجبۇر بولعان. 1940-44 جىلدارى قايتادان الماتىدا تۇرىپ, س.مۇقانوۆتىڭ توڭىرەگىندە جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ اراسىندا سوعىستىڭ العاشقى جىلدارىندا مايداندا بولىپ, پانفيلوۆ ديۆيزياسىندا اسكەري تىلشىلىك قىزمەت اتقارىپ, ەلگە جارالانىپ ورالادى. 1944 جىلدان باستاپ ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كەزىندە وكتيابر, كەيىن سەرگەەۆ اتانعان, قازىرگى شال اقىن اۋدانىندا, اۋىلدا تۇردى. اۋىلدا تۇرسا دا, قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ اسقار توقماعامبەتوۆى اتانىپ, قالامىن قولىنان تۇسىرمەي, كوپتەگەن جىر كىتاپتارىن تۋدىردى, اتاقتى «قىرىم قىزى» پوەماسىن جازدى, قازاق اقىن-جازۋشىلارىنىڭ ادەبي ومىرىنەن ەشقاشان شەت قالمادى. سونىمەن بىرگە, ۇزاق جىلدار بويى وبلىستىق «لەنين تۋى» گازەتىنىڭ مەنشىكتى ءتىلشىسى بولىپ, جۋرناليستىك, قوعامدىق تۇرعىدان بەلسەندى ءجۇردى, ازاماتتىق-ادامي بەدەلى جوعارى بولدى. ال سابەڭمەن اراداعى دوستىق ولە-ولگەنشە جالعاستى. ەكەۋارا جازىسقان حاتتار, ەلجىرەسكەن كوڭىلدەر, بىرگە تۇسكەن سۋرەتتەر, رياسىز ارالاس-قۇرالاستىق سوعان ايعاق.
عالىم مالدىباەۆ سابەڭمەن عانا ەمەس, سول جىلداردا ادەبيەتىمىزدىڭ تاعى ءبىر كلاسسيگى عابيت مۇسىرەپوۆپەن, ونەر-مادەنيەتىمىزدىڭ باسقا دا جاقسى-جايساڭدارىمەن سىيلاس بولعان, ءبىر-ءبىرىنىڭ قادىرىنە جەتكەن. ءوزىنىڭ بالالارىنا ايتقان اڭگىمەسىنە دەن قويساق, 1949 جىلدىڭ مامىر ايىندا رەسپۋبليكالىق ۇلكەن دەلەگاتسيا قۇرامىندا ماسكەۋگە, قازاق ادەبيەتى مەن ونەرىنىڭ ونكۇندىگىنە بارادى. سول جولى عالەكەڭ الماتى – ماسكەۋ پويىزىنىڭ ءبىر كۋپەسىندە ءتورت تاۋلىك بويى قازاقتىڭ ولەڭى مەن ونەرىنىڭ جۇلدىزدارى شاشۋباي قوشقارباەۆ, نارتاي بەكەجانوۆ, نۇرپەيىس بايعانيندەرمەن ساپارلاس بولادى. ءان-جىر, اعىل-تەگىل اڭگىمە دە وسى كۋپەدە. جاسى كىشى عالەكەڭ جول بويى اقساقالدارعا قۇراق ۇشىپ قىزمەت كورسەتەدى. ۇيدەن مول قىلىپ الىپ شىققان قازى-قارتا, جال-جايا, ماي-قۇرتىن قارتتاردىڭ الدىنا تارتادى. شاشەكەڭ ىرزا بولىپ: «عالىم, كەلىننىڭ اياعى اۋىر ەمەس پە ەدى؟» دەپ سۇرايدى. سويتسە, اپامىزدىڭ اياعى شىنىمەن دە اۋىر ەكەن. سونى ەستىگەن بويدا ابىز قارت قولىن جايىپ جىبەرىپ اق باتاسىن اعىلتىپتى. سوڭىندا: «قۇداي بۇيىرتسا كەلىن ۇل تۋادى, اتىن شاشۋباي قوياسىڭ» دەپ بەتىن ءبىر-اق سيپايدى. سول كەزدەگى اتاعى دۇرىلدەپ تۇرعان ونەر جامپوزى, وراق اۋىز, وتتى ءتىل ساۋەگەي قارتقا قارسى ءسوز ايتۋ قايدا, «بولسىن» دەيدى باس يزەپ. سودان سول جىلى قازان ايىندا دۇنيەگە كەلگەن تورسىق شەكە ۇلدىڭ اتى شاشۋباي دەپ قويىلادى.
عالىم اقىن اۋىلدا تۇردى دەدىك قوي. جازدىڭ جايلى كەشتەرىندە ءۇي الدىنداعى كوكمايسا كوگالعا بالا-شاعاسىن جيناپ, وتاعاسى دومبىرا تارتىپ, ء«بىر بالا» ءانىن سالادى ەكەن. ون قۇرساق كوتەرگەن, وتىز جىلدان اسا وتاسقان جاس-قوساعى زۋراش جۇرەدى جىميا ك ۇلىمسىرەپ, ۇيگە كىرىپ-شىعىپ. كەنجەسى ءسابيتتىڭ ايتۋىنشا, شاناعىنىڭ ءوڭى كەتىپ, ساعاعىنا دەيىن اقجەم بولعان قولتوقپاقتاي عانا دومبىراسىن وتاعاسى قيماس م ۇلىك, قىمبات جادىگەردەي قاستەرلەپ ءوتىپتى. كۇرەڭ قوشقىل بوياۋى كەتىپ, ءوڭى تارعىل تارتىپ دومبىرا ابدەن كونەرسە دە قولىنان تاستاماپتى. «اكە, جاڭا دومبىرا نەگە المايسىڭ؟» دەپ سۇراعاندا بارىپ ونىڭ سەبەبىن ايتىپتى:
– ءا, بالام, بۇل دومبىرا تەگىن دومبىرا ەمەس. ەسكى بولسا دا ەسكەرتكىش دومبىرا. سوندىقتان, ماعان قىمبات, ءارى امانات بولعان اسپاپ, – دەپ كۇيىن شەرتە وتىرىپ سول ءبىر قىمبات دومبىرانىڭ سىرىن دا شەرتىپ بەرىپتى.
بۇل دا جاڭاعى ماسكەۋدەگى دەكاداعا ساپار شەككەن پويىز كۋپەسىندە بولعان وقيعا. شاشەكەڭنىڭ عالىمعا بەرگەن باتاسىن, مۇنداعى بولىپ جاتقان اڭگىمەنى كورشى كۋپەدەگى, تىپتەن, بۇكىل ۆاگونداعى اقىن-جازۋشى, ءانشى-كۇيشى ونەرپاز قاۋىم تۇگەل ەستيدى. بۇلار ەندى عالىمدى بولاشاق ۇلىنا شاشۋبايداي ەل ارداعىنىڭ ات قويۋىمەن جاعالاي كەلىپ قۇتتىقتاسىن. كوڭىل كوككە ورلەگەن سول ءبىر ساتتە قازاقتىڭ بەلگىلى پارتيزان اقىنى, كوكشەتاۋلىق تىلەكتەس ءىنىسى جۇماعالي ساين ءوزىنىڭ وسى مارتەبەلى ساپارعا ۇيدەن ارنايى الا شىققان دومبىراسىن اكەلىپ: «مىنا قازاقتىڭ قاسيەتتى قارا دومبىراسىن الدا ومىرگە كەلەتىن ۇلىڭىزعا تارتۋ ەتەمىن. اعا, سىزگە امانات, الىڭىز» دەپ سىيلاپ قولىنا ۇستاتادى.
ءسابيت مۇقانوۆ اۋىلدا تۇراتىن اقىن دوسى عالىمنىڭ ۇيىنە 1957, 1960 جانە 1964 جىلدارى قوناققا كەلىپ, اپتالاپ جاتىپ دەم الادى. سونىڭ العاشقىسىن سول كەزدەگى بالا شاشۋباي, قازىرگى ارداگەر جۋرناليست بىلاي دەپ ەسكە الادى: «1957 جىل. مەزگىل – جاز, ۇمىتپاسام, شىلدە ايى بولسا كەرەك. ءبىزدىڭ ۇيگە «سوۆەتتىك سوزگە قالامى كورمەگەن استە مۇقالىپ... كادىمگى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ» ءوزى كەلدى... اكەم عالىم, انام زۋراش قوناق كۇتىپ بايەك بولىپ ءجۇر. اۋىل-ايماق, كورشى-قولاڭ مارە-سارە, ءبارى ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ ماڭايىندا. قۋانىشتارىندا شەك جوق. كۇندە كەشكىسىن ەسىك الدىنداعى كوك مايساعا اۋىلدىڭ بار جاقسىسى جينالىپ, سابەڭنىڭ سان ءتۇرلى اڭگىمەسىن تىڭدايدى. سوڭىندا قاريالار جاعى قول جايىپ باتا بەرەدى, ال جاستار بولسا ءان ايتىپ, دومبىرا تارتادى. قوناق قۋانىشتى, اۋىلداستار ولجالى. ۇستىنە كەستەلى جاعا, اق جىبەكتەن كويلەك كيگەن ءسابيتتىڭ سۇلۋ سىمباتى شاپاق شاشىپ, ۇياسىنا قونىپ بارا جاتقان كۇن ساۋلەسىمەن شىرايلانا تۇسەدى... وسى جولى سابەڭ ءبىزدى موينىنا اسىپ جۇرگەن «سمەنا» فوتواپپاراتىمەن سۋرەتكە ءتۇسىردى. جازۋشىنىڭ بۇل جادىگەرى مەنىڭ قولىمدا كۇنى بۇگىنگە دەيىن ساقتاۋلى. ۇرپە-تۇرپە بولىپ اكە-شەشەمىزدىڭ باۋىرىنا تىعىلا تۇسكەن اپا, ءىنى-قارىنداستارىمنىڭ بەينەسىن كورگەن سايىن ءماز بولىپ, ك ۇلىپ الامىن».
ءيا, شىنىمەن دە سابەڭ قۇتتى قوناق بولعانعا ۇقسايدى. اتاقتى دوسىنىڭ ساپارىنان كەيىن عالىم مالدىباەۆ تىڭ سەرپىلىسپەن, زور اقىندىق شابىتپەن قولىنا قالام العان سىڭايلى. سەبەبى, سول جىلدارى ول كوپتەگەن جاڭا شىعارمالارىن ومىرگە اكەلەدى. ال 1958 جىلى «جازۋشى» باسپاسىنان قىزىلجارلىق اقىننىڭ ايگىلى «قىرىم قىزى» كىتابى باسىلىپ شىعادى.
ەڭ ۇلكەن قۋانىش, ءسابيت كەلگەن جىلى تۋعان ۇلدىڭ اتىن عالەكەڭ التاي دەپ قويادى. ويتكەنى, بۇل ءوزى جازۋشىنىڭ «سۇلۋشاش» پوەماسى دۇركىرەپ تۇرعان كەز. ونداعى باستى كەيىپكەردىڭ ەسىمى – التاي. وسى التاي ەسىمىن ومىرگە جاڭا ىڭگالاپ كەلگەن بالاسىنا بەرۋ ارقىلى سابەڭدەي ساناتتى دوسىنا, ونىڭ شىعارماشىلىعىنا شىنايى قۇرمەتىن بىلدىرەدى.
1960 جىلى س.مۇقانوۆتىڭ 60 جىلدىق تويى ءوزىنىڭ تۋعان جەرى جامانشۇباردا, كىتاپتارىنان بەلگىلى دوس كولىنىڭ جاعاسىندا وتەدى. سابەڭ وسىناۋ ۇلان-اسىر, ءدۇبىرلى تويىنىڭ قات-قابات قاربالاس-ساپىرىلىسىندا دوسى عالىمدى ەسىنەن شىعارماي, وعان ارنايى «ۆولگا» ماشينەسىن جىبەرىپ الدىرىپ, تويىنىڭ قۇرمەتتى قوناعى ەتەدى. تاعى دا اتىن اۋليەدەي ۇلكەن شاشەكەڭ قويعان, سول تويعا اكەسى ەرتىپ بارعان كىشى شاشەكەڭە جۇگىنسەك, ەلى سابەڭدى حان كوتەرىپ قارسى العان. اسىرەسە, قاراپايىم حالىقتىڭ جازۋشىعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى, ريزاشىلىق نيەتى, قوشەمەت-قۇرمەتى ارناسىنان اسىپ توگىلەدى. تويعا جينالعان جۇرتتا قيساپ جوق. ويىن-ساۋىق, ءسان-سالتانات. اس-سۋ اعىل-تەگىل, قوناقتاردىڭ جول-جوراسى ءوز الدىنا ءبىر توبە. دۇركىرەگەن ات بايگەسى, كۇركىرەگەن تۇيە بالۋان كۇرەسى دە بولماي قالمايدى. جارتى كۇندىك جەردەن قۇستاي ۇشىپ بالۋان اۋىلىنىڭ كۇرەڭ اتى كەلدى, دەيدى. توي يەسى ءسابيت مۇقانوۆ بايگەلى جۇيرىكتىڭ ۇستىنە كىلەم جاۋىپ قوشەمەت كورسەتەدى. ءوزى قايدا بارسا عالىم دوسىن قاسىنان ءبىر ەلى قالدىرمايدى. سونىمەن بىرگە بۇل تويعا عابيت مۇسىرەپوۆ, جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ, سىرباي ماۋلەنوۆ, عالي ورمانوۆ, نۇرمۇحان ءجانتورين, شابال بەيسەكوۆا سياقتى قازاقتىڭ بەلگىلى تۇلعالارى قاتىسىپ, سابەڭنىڭ شاشباۋىن كوتەرىپتى.
اتاقتى جازۋشىنىڭ عالىم مالدىباەۆ دوسىنىڭ اۋىلىنا 1964 جىلى ارنايى قوناقتاپ كەلىپ, اۋناپ-قۋناپ, ەل ءىشىنىڭ تىرلىگىمەن تىنىستاپ كەتكەن ساپارى دا ءىز-ءتۇزسىز قالمايدى. سول جىلى تۋعان كوپەي ۇلدىڭ اتى سابەڭ دوسىنىڭ قۇرمەتىنە ىرىمداپ ءسابيت دەپ قويىلادى. وسىناۋ ىرىمنىڭ اق تىلەگى پەرىشتە قۇلاعىنا شالىنعانى ەمەس پە, بۇگىندە كىشى ءسابيت تە ەلگە بەلگىلى قالامگەر, ابىرويلى ازامات ەكەنىن جوعارىدا ايتتىق.
سابەڭ تۋعان ەلىنە سوڭعى رەت 1972 جىلى كەلىپتى. بۇل جولعى ساپارى اقىن عالىم مالدىباەۆتىڭ 70 جاسقا كەلگەن مەرەيتويىنا بايلانىستى. مامىر ايى. قاسىنا قاشانعىسىنشا ءماريام اپاي مەن سول كەزدەگى جاس جازۋشى احات جاقسىباەۆتى ەرتكەن.
جەرگىلىكتى اقىننىڭ 70 جىلدىعىنىڭ سالتاناتتى جيىنى اۋدان ورتالىعى سەرگەەۆكاداعى مادەنيەت سارايىندا وتەدى. توردە – سابەڭ مەن عالىم, ولاردىڭ جار-قوساقتارى ءماريام مەن زۋراش اپايلار. ەكى دوستىڭ مەرەيلى ءساتى. سارايعا جينالعان قاۋىم س.مۇقانوۆتىڭ مىنبەگە كوتەرىلۋىن قۋانا قول سوعىپ قارسى الادى. ايگىلى قالامگەر ەتجەڭدى دەنەسىن ەركىن ۇستاپ, دوس تۋرالى كوسىلە سويلەيدى. اڭگىمە توركىنىن ارىدەن باستاپ, عالەكەڭنىڭ ادەبيەتتەگى جولىن كەڭىنەن تولعاپ باياندايدى. اقىن دوسىن كەڭ قۇشاعىنا الىپ, باۋىرىنا باسىپ قۇتتىقتايدى. ءسوز رەتىندە تەبىرەنىپ, ءوزىنىڭ جولداستىق پارىز جونىمەن جاساعان قامقورلىقتارىن دا ايتىپ وتەدى. جينالعان جۇرتشىلىق اكادەميك جازۋشى, ۇلكەن پاراسات يەسىنىڭ اۋزىنان شىققان ءار ءسوزدى زەيىن قويىپ تىڭداپ, ىرزا كوڭىلدەن مەرەيلەنىپ وتىرادى.
ەرتەڭىنە س.مۇقانوۆ ءبىر توپ اداممەن ىبىراەۆ اتىنداعى كەڭشاردىڭ ورتالىق قونىسى – لەنين اۋىلىنداعى عالىمنىڭ ۇيىنە كەلىپ تۇسەدى. سابەڭە سالەم بەرۋگە اۋىلدىڭ كارى-جاسى تەگىس جينالادى. جيىلعان قاۋىم قوناقاسى داستارقانىنا جايعاسقان كەزدە سابەڭ ورنىنان تۇرىپ, كوپشىلىككە سالەم بەرىپ, رياسىز قۇرمەتىن بىلدىرەدى. ءدام ۇستىندە تاعى ءبىر ەجەلگى جولداسى, حالىق اقىنى, ءانشى يگىباي الىباەۆ ءبىر ورايدا ۇكىلى دومبىراسىن قاعىپ-قاعىپ جىبەرىپ, ءان-جىردى كوككە ورلەتەدى. ءماجىلىس شىرايلانىپ, سابەڭ دە, عالىم دا شاتتانا ك ۇلىپ شالقىپ وتىرادى. بۇل – زاڭعار جازۋشى, ۇلى جۇرەكتىڭ تۋعان جەرگە سوڭعى كەلۋى, ءومىر بويى باۋىر بوپ وتكەن ەكى دوستىڭ سوڭعى كەزدەسۋى ەدى.
سابەڭ كوڭىلىنەن سۋ ىشكەن اقىن عالىم مالدىباەۆتىڭ دا ومىردە ۇلكەن ءىزى قالدى. 1982 جىلى كوز جۇمعانشا قالامى قولىنان تۇسكەن جوق. سوناۋ وتكەن عاسىردىڭ جيىرماسىنشى جىلدارىنان باستاپ جازعان تۋىندىلارى, ونىڭ ىشىندە 17 پوەماسى تەگىس جارىق كوردى. 110 جىلدىعىندا بالالارى شاشۋباي مەن ءسابيت «جىلدار, جىرلار» اتتى تاڭدامالىسىن شىعاردى. ول جايىندا تالاي ەستەلىكتەر, ولەڭدەر, اڭگىمە, حيكايات جازىلدى. ەسىمى دە ەسكەرۋسىز ەمەس. اقىن اتىندا شال اقىن اۋدانىنداعى تۋعان اۋىلى جاڭاجولدا مەكتەپ, ەكى قالادا كوشەلەر بار. ەڭ عانيبەتى, عالىم مالدىباەۆتىڭ جىر الەمى وقىرمان جۇرەگىندە جاتتالعان, رۋحى تەرەڭ تامىر جايعان ۇرپاعىنىڭ ساناسىندا ساقتالعان. اقىن ءۇشىن وسىدان اسقان باقىت بار ما؟!
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان»
