ءۇش بولىمنەن تۇراتىن ەڭبەككە دالا دانىشپانى تۋرالى ەل اۋزىنداعى جانە ۇرپاقتارىنىڭ ايتقان ەستەلىكتەرى, اعا سۇلتاننىڭ ۇلاعاتتى سوزدەرى توپتاس-تىرىلىپ, تۇلعا جايىندا جازىلعان كىتاپتاردان ۇزىندىلەر ۇسىنىلىپتى. «جازۋشى تۇرسىن جۇرتبايدىڭ قۇنانباي تۋرالى كىتابىنداعى «وسكەنباي اسى» دەگەن ءبىر تاراۋدى تۇتاسىمەن بەردىك. ويتكەنى, وسكەنبايدىڭ اسى قۇنانبايدىڭ داڭقىن شىعارعان, ءۇش جۇزگە اتىن تانىتقان اس. بۇل اس ءۇش كۇنگە سوزىلعان ەكەن. جالپى, قۇنانباي تۋرالى جازىلعان دۇنيەلەر از ەمەس قوي. ءبىز سول دۇنيەلەردىڭ نەگىزگىلەرىن جيناقتاپ, مەرەيتويعا كەلگەن قوناقتارعا قۇنانبايدىڭ ءومىرى مەن تاعدىرىن قىسقاشا تانىستىرۋدى مۇرات ەتتىك», دەيدى اتالعان جيناقتىڭ قۇراستىرۋشىسى, قالامگەر Əسەت مىرزاقاسىم.
زاڭعار جازۋشىنىڭ بۇل مەرەيتويىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – قالامگەردىڭ «اباي جولى» رومانىنداعى باس كەيىپكەرلەردىڭ ءبىرى, الاشقا ابايداي دانانى سىيلاعان قۇدىرەتتى قۇنانباي ەسىمىنىڭ ەل جادىندا جاڭعىرۋى دەر ەدىك. بۇل كۇنى مەرەيتويعا كەلگەن جۇرتشىلىق زامانا قىسپاعىمەن ايتارىن ايتا الماعان, جازارىن جازا الماعان ۇلى مۇحاڭنىڭ كوپ ارمانىنىڭ ءبىرىنىڭ ورىندالعانىنا كۋا بولعانى انىق. ويتكەنى بۇل كۇنى قاراۋىلدىڭ قاق ورتاسىنا «قارادان شىعىپ حان بولعان», «تابيعات وعان كەسەك اقىل, عاجايىپ ەس جانە جۇيرىك ءتىل بەرگەن» (ادولف يانۋشكەۆيچ), قارا قىلدى قاق جارعان ادىلەتتىلىگىمەن, پاراساتتىلىعىمەن, قايراتكەرلىگىمەن, يماندىلىعىمەن ەل قۇرمەتىنە بولەنگەن قۇنانباي وسكەنباي ۇلىنىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشى ورناتىلدى. وڭ قولىنا قامشىسىن سىعىمداي ۇستاعان دالا دانىشپانىنىڭ بەينەسى بەدەرلەنگەن تاس ءمۇسىننىڭ سالماعى – 12 توننا بولسا, بيىكتىگى تۇعىرىمەن قوسا العاندا – 7 مەتر. ەسكەرتكىش اۆتورى, سەمەيلىك جاس ءمۇسىنشى نۇربول قاليەۆ بالقاشتىڭ مىسىنان قۇيىلعان تۋىندىنى جاساۋعا 10 ايداي ۋاقىتىن جۇمساعانىن ايتادى.
دارا تۇلعانىڭ كورگەن جاننىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, رۋحىن اسقاقتاتار الىپ ەسكەرتكىشىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىندە ءسوز العان اباي اۋدانىنىڭ بۇرىنعى اكىمى تۇرسىنعازى مۇساپىربەكوۆ قۇنانباي بەينەسىنىڭ قاراۋىل تورىنەن قاسقايىپ ورىن الۋىنا جەرگىلىكتى كاسىپكەر ازاماتتاردىڭ, بۇكىل اۋدان جۇرتشىلىعىنىڭ جۇدىرىقتاي جۇمىلا ۇلەس قوسقانىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ء«بارى دە «قۇنانباي» ءفيلمىنىڭ ەكرانعا شىعۋىنان باستالدى. حالىق بۇل تۋىندىنى جىلى قابىلدادى. جىل باسىندا اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتى ارداق بەلىباەۆ دالا دانىشپانىنا ەسكەرتكىش ورناتۋ جونىندە ۇسىنىس ايتقاندا, باس-تاما بىردەن قىزۋ قولداۋعا يە بولدى. «قۇنانباي قاجى» قورى قۇرىلدى. ۇلى بابامىزدىڭ ەسكەرتكىشىن ورناتۋ اۋدان حالقىنىڭ كوپتەن كۇتكەن, ويدا جۇرگەن ارمانى بولاتىن. بۇل مەكەن اۋىلىمىزدىڭ اجارىن اشىپ, ساۋلەتىنە ساۋلەت قوسىپ, رۋحاني كۇش سىيلايتىن كورنەكتى ورىنعا اينالاتىنىنا سەنىمىمىز مول», دەدى ول.
ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن, وبلىس اۋماعىنان ات ارىتىپ ارنايى كەلگەن قوناقتاردىڭ بارلىعى دا تولقىپ, تەبىرەنە سويلەدى. «رۋحاني جاڭعىرۋ, ۇلتتىق كودتى ساقتاۋ دەگەنىڭىز وسى» دەستى ءبارى دە ءبىراۋىزدان. «شىندىعىنا كەلسەك, بۇرىنعى تاريحىمىزدى, وتكەنىمىزدى قۇرمەتتەمەي, قازاقتىڭ باۋىرمالدىعىن, قوناقجايلىعىن, باتىرلىعىن, دانالىعىن بىلمەي ءبىز قالايشا جاڭعىرامىز, قالايشا ەل بولامىز؟ ەلباسىمىزدىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ قۇندىلىعى, ماڭىزدىلىعى وسىندا. وسى ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىنا, تاريحي وقيعانىڭ بولۋىنا ۇلەس قوسقان وسى اۋداننىڭ الىس-جاقىندا جۇرگەن ازاماتتارىنا مىڭ العىس. امان جۇرىڭدەر, اينالايىندار. تۋعان ەلگە تاعزىم دەگەن وسى. وسىدان ۇزىلمەڭدەر», دەدى قۇنانباي قاجىنىڭ ۇرپاعى, اباي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, ۇلى مۇحتاردىڭ تاربيەسىن كورىپ, ءتالىمىن العان ماناتاي تولعانباەۆ اقساقال. تۋعان ەلگە تاعزىم دەمەكشى, ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتى بارىسىندا قاراعاندى وبلىسىنان ارنايى كەلگەن وسكەنباي ءبيدىڭ اعاسى مىرزاتايدان تاراعان ۇرپاقتار قاراۋىلداعى «قۇنانباي قاجى» مەشىتىنە كولىك تارتۋ ەتتى.
سونىمەن قاتار بۇل كۇنى اۋدان ورتالىعىندا تولىقتاي كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن 400 ورىندىق ستاديون سالتاناتتى تۇردە اشىلدى. ستاديوننىڭ اشىلۋ ءراسىمى بارىسىندا اباي اۋدانى اكىمىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى باۋىرجان تاتتىبەكوۆ جۇرتشىلىقتى جازۋشى مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, وسى ءوڭىردىڭ تۋماسى, جۋىقتا عانا «الەم بارىسى» اتانعان ايبەك نۇعىماروۆقا قۇرمەت كورسەتىپ, 1 ميلليون تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتىن تابىس ەتتى. ال بالۋاننىڭ باپكەرى سەرىك قورجىكەنوۆكە 500 مىڭ تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتى بەرىلدى. سۋ جاڭا ستاديونداعى شارالار ودان ءارى «الەم تانىعان اۋەزوۆ» اتتى كومپوزيتسيالىق قويىلىممەن جالعاسىپ, جۇرتشىلىق بالا اۋەزوۆتەن دانا اۋەزوۆكە دەيىنگى مەزەتتەردى جەرگىلىكتى اكتەرلەردىڭ ويىنى ارقىلى تاماشالادى. جازۋشىنىڭ الاش بالاسىنان شىققان العاشقى فۋتبولشى بولعانى دا, قازاق دالاسىنداعى العاشقى سپەكتاكلدى ءوزى ساحنالاعانى دا وسى كومپوزيتسيا اياسىندا كورىنىس تاپتى. بۇدان كەيىن قالامگەر مەرەيتويىنا كەلگەن جۇرتشىلىق نازارىنا بيىل 45 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ جاتقان «قالامقاس» ءان-بي ءانسامبلى ونەرپازدارىنىڭ كونتسەرتى ۇسىنىلدى. ءتۇس اۋا قاراۋىلتوبەدە ارنايى تىگىلگەن كيىز ۇيلەردە اس بەرىلىپ, مەرەيتوي ودان ءارى ات بايگەسىمەن, بالۋان كۇرەسىمەن جالعاستى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
اباي اۋدانى
