قازاقستان • 11 قىركۇيەك, 2017

ەربول تىلەشوۆ: ديگرافتار ارقىلى قازاقتىڭ ءتول دىبىستارىن ساقتاۋعا بولادى

832 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىن پارلامەنتتىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا قازاق ءالىپبيىن لاتىنشاعا اۋىستىرۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. لاتىن ءالىپبيى بويىنشا ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق ورتالىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ, سونداي-اق سىرتتان شاقىرىلعان تۇرعىندار اراسىندا بىرنەشە رەت اپروباتسيا جۇرگىزىلدى. بۇل تۋرالى ماجىلىستە «مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ لاتىن گرافيكاسىنداعى ءالىپبيىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرى تۋرالى» پارلامەنتتىك تىڭداۋ بارىسىندا اتالعان ورتالىقتىڭ ديرەكتورى ەربول تىلەشوۆ مالىمدەدى.

ەربول تىلەشوۆ: ديگرافتار ارقىلى قازاقتىڭ ءتول دىبىستارىن ساقتاۋعا بولادى

«جاڭا ءالىپبي نۇسقاسى نەگىزىندە ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق ورتالىق قىزمەتكەرلەرى جانە سىرتتان شاقىرىلعان تۇرعىندار اراسىندا بىرنەشە رەت اپروباتسيا جۇرگىزىلدى.  وعان قاتىسۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى وسى نۇسقاعا قولداۋ ءبىلدىردى», دەدى ەربول تىلەشوۆ.

ول جاڭا ءالىپبي قابىلداۋ, ءبىر تاڭبالاردى ەكىنشى تاڭبالارمەن عانا اۋىستىرۋ ەمەس, وسىعان دەيىنگى الىپبيلەردە كەتكەن ەملەگە قاتىستى قاتەلىكتەردى دۇرىستاۋ ەكەنىن ايتتى. سونىمەن قاتار, ءالىپبي جاساۋ جانە ونى ەنگىزۋمەن بىرگە جاڭا جازۋ ەرەجەلەرى دە قابىلدانۋى تيىستىگىن العا تارتتى.

«قازاق ءالىپبيىنىڭ لاتىن گرافيكاسىنداعى نۇسقاسىن دايىنداۋ بويىنشا ءارتۇرلى سالا ماماندارىنان, مەكەمەلەردەن كوپتەگەن ۇسىنىستار بولدى. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتى ءالىپبيىنىڭ نۇسقاسىن تاڭداۋدا ەڭ الدىمەن عىلىمي پرينتسيپتەر نەگىزگە الىندى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاق ءتىلىنىڭ دىبىستىق جۇيەسىنە, جالپى ءالىپبي ءتۇزۋدىڭ تەورياسى مەن پراكتيكاسىنا قۇرىلعان نۇسقا تاڭداپ الىندى», دەدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا الەمنىڭ جەتەكشى ەلدەرى قولدانىپ جۇرگەن ءالىپبي قازاقستانعا ەنگىزىلەر بولسا, ماقساتقا جەتۋ قيىن بولماق. سوندىقتان ديگرافتاردى قولدانۋ ارقىلى قازاقتىڭ ءتول دىبىستارىن ساقتاپ قالۋعا بولادى. وتىرىستا ەربول تىلەشوۆ قازاقتىڭ ءتول دىبىستارىن لاتىن الىپبيىندە قولدانىلۋ بارىسىن ءتۇسىندىرىپ ءوتتى.

«مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتى ءالىپبيىنىڭ نۇسقاسىن تاڭداۋدا ەڭ الدىمەن عىلىمي پرينتسيپتەر نەگىزگە الىندى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاق ءتىلىنىڭ دىبىستىق جۇيەسىنە, جالپى ءالىپبي ءتۇزۋدىڭ تەورياسى مەن پراكتيكاسىنا قۇرىلعان نۇسقا تاڭداپ الىندى. ءبىز لاتىن الىپبيىنە كوشۋ بويىنشا كوميسسيا مۇشەلەرى اقىلداسا كەلىپ 25 دىبىستان تۇراتىن ءالىپبي نۇسقالارىن جاساپ شىقتىق. وندا قازاقتىڭ ڭ, ق, ع, ءو, ءا قاتارلى دىبىستىق تاڭبالارىن لاتىن الىپبيىندە قالاي جازىلاتىندىعى كورسەتىلدى. مىسالى ءا – اە, ءو – وە, ع – gh, چ – ch, ج – zh, ش – sh, ءۇ – ue تۇرىندە قولدانىلۋى قيىندىق تۋدىرمايدى. ال ورىس تىلىنەن ەنگەن تس, ف, ح, ۆ سەكىلدى ارىپتەر دە لاتىن الىپبيىندە قولدانىس تابادى» دەدى ەربول تىلەشوۆ.

ايتا كەتەيىك, ديگراف – ەكى ارىپپەن تاڭبالاناتىن دىبىس.

سوڭعى جاڭالىقتار