وقىتۋ ۇردىسىنە جاڭا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋمەن عانا ءىس بىتپەيتىنى بەلگىلى. تاربيەسىز بەرگەن ءبىلىمنىڭ زيانعا شىعاتىنى دا اقيقات. دەمەك, زامان اعىمىنا ىلەسە وتىرىپ, قازاقى كەيىپتى ساقتاپ قالۋدىڭ دا ماڭىزى زور. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن. نازارباەۆتىڭ بيىلعى قازاقستان حالقىنا ارناعان «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋى جانە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنا نەگىزدەلگەن پلەنارلىق ماجىلىسكە وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەركىن سادىقوۆ, باسقارما باسشىلارى, اۋدان, قالا اكىمدەرى, مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن ۇستازدار قاتىستى.
كەڭەسكە قاتىسۋشىلار ەڭ الدىمەن اتالعان شاراعا ارنايى دايىندالعان ءبىلىم سالاسىنىڭ وزىق ۇلگىلەرى مەن وقىتۋدىڭ جاڭا تەحنولوگيالارىنىڭ كورمەسىن تاماشالادى. جيىننىڭ مودەراتورى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار جيىندى سالتاناتتى تۇردە اشقان سوڭ, نەگىزگى باياندامانى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءلاززات بازارقۇلوۆا جاسادى.
– بۇگىنگى تاڭدا ادامي كاپيتالدى دامىتۋ, باسەكەگە قابىلەتتى ۇرپاق تاربيەلەۋ, تالاپقا ساي ءبىلىم بەرۋ – مەملەكەتىمىزدىڭ باستى ۇستانىمدارىنىڭ ءبىرى. قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى, الەمدىك ۇردىستەرگە ەنۋى ءبىلىمنىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ارتتىرۋدا. سەبەبى, ساپالى ءبىلىم – مەملەكەتتىڭ جان-جاقتى دامۋىن انىقتايتىن كورسەتكىش ءارى ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ كەپىلى. وسى ماقساتتى ىسكە اسىرۋدا وبلىسىمىزدا ءبىلىم سالاسىن قارجىلاندىرۋ كولەمى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. اپاتتى جانە ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپ ماسەلەلەرىنىڭ وڭ شەشىمىن تابۋى, ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنا كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلۋى جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازالارىنىڭ نىعايۋى بالالاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا زور ىقپالىن تيگىزىپ وتىر, – دەدى وبلىستىڭ باس مۇعالىمى.
باسقارما باسشىسى كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن اقپاراتتاندىرۋعا بيىل 333 ميلليون 536 مىڭ تەڭگە ءبولىنىپ, وقۋشىلاردىڭ IT-بىلىمدەرىن قالىپتاستىرۋعا كۇش سالىنىپ جاتىر. كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلىسىنە مەكتەپتەردىڭ 84,7 پايىزى قوسىلىپ, 83 پايىزى ينتەراكتيۆتى تاقتامەن, 52,3 پايىزى لينگافوندى, 47,1 پايىزى جاڭا موديفيكاتسيالى كابينەتتەرمەن جابدىقتالعان. اۋىلدىق جەرلەردە ورنالاسقان مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا 823 000 ميلليون تەڭگە جۇمسالىپ, 410 شاعىن جانە ورتا مەكتەپتىڭ مۋلتيمەديالىق قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالۋى, سونداي-اق, شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەردىڭ BilimLand ەلەكتروندى كونتەنتى ورناتىلعان ينتەراكتيۆتى قۇرىلعىلار جيىنتىعىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بۇل قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى اراسىنداعى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن جويۋعا قوسىلعان ءبىر ۇلەس دەۋگە بولادى. سونىمەن قاتار, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگىن دامىتۋ بويىنشا اتقارعان جۇمىستار ناتيجەسىندە جەكەمەنشىك مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار سانىنىڭ ۇلەسى سوڭعى ەكى جىلدا 12,9 پايىزعا ارتىپ, بۇگىندە 67,3 پايىزدى قۇرادى.
ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا پەداگوگتاردىڭ كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرۋ, جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنىن ەنگىزۋگە دايىندىق بارىسى, قازاق ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ رەفورماسىن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى, اعىلشىن ءتىلى ءپانى مۇعالىمدەرىنىڭ كاسىپتىك بىلىك پەن ءتىلدى مەڭگەرۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جوعارى بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ, جاس مامانداردى تۇراقتاندىرۋ, بيىلعى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدىڭ ناتيجەسى, ءبىلىم ساپاسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى رەفورمالىق وزگەرىستەر جايىن ءسوز قىلعان ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى بىرقاتار پروبلەمالاردى دا العا تارتتى. ماسەلەن, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدە قيىندىقتار بار. وبلىستاعى 8 كوررەكتسيالىق كابينەتتىڭ (تەكەلى, قاپشاعاي قالالارى مەن ەڭبەكشىقازاق, سارقان, ەسكەلدى, قاراساي, تالعار اۋداندارى) ءوز عيماراتتارى جوق. بولىنگەن عيماراتتار نورماتيۆتىك تالاپقا, سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق جانە ءورت قاۋىپسىزدىگى نورمالارىنا ساي ەمەس. كوررەكتسيالىق كومەك الاتىن بالالار ارنايى قۇرال-جابدىقتاردى تولىعىمەن پايدالانا المايدى. ال, پانفيلوۆ, جامبىل, ىلە, كوكسۋ, رايىمبەك اۋداندارىندا كوررەكتسيالىق كابينەتتەر مۇلدە اشىلماعان. رايىمبەك اۋدانىندا تۇزەتۋ كابينەتىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى بالالار ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا بارۋعا ءماجبۇر. بۇل اتا-انالاردىڭ نارازىلىعىن تۋدىرۋدا. وسىنى العا تارتقان سالا باسشىسى كوررەكتسيالىق كابينەتتەردە تۇزەتۋ, ەمدەۋ جۇمىستارىن ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزۋ ءۇشىن نورماعا سايكەس كەلەتىن عيمارات ءبولىپ نەمەسە جاڭا عيمارات قۇرىلىسىن سالۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى وبلىس اكىمى الدىنا ماسەلە قويدى. سونداي-اق, دۋالدى وقىتۋدى ەنگىزۋ جۇيەسى رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن تومەن ەكەندىگى ايتىلىپ, اۋدان, قالا اكىمدەرىنە كاسىپكەرلىك پالاتاسى, جۇمىس بەرۋشىلەر اسسوتسياتسياسىمەن بىرىگىپ, بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جانداندىرۋدى ۇسىندى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەركىن سادىقوۆ 2020 جىلدان باستاپ 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى تولىعىمەن ەنگىزىلەتىنىن, سوعان وراي ءنولىنشى سىنىپتى بۇلدىرشىندەر مەكتەپتەگى دايارلىق سىنىپتارىندا نەمەسە بالاباقشالاردا وقيتىنىن ايتتى. 1 قىركۇيەكتەن باستاپ جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە ءپاندى اعىلشىن تىلىندە وتكىزەتىن مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسىنا ۇستەمە قوسىلاتىنىن جەتكىزدى.
ال, جارىسسوزگە شىققان ۇستازدار قاۋىمى ءبىلىم سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاپ, وبلىس باسشىسىنا ءوز ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى. ول ۇسىنىستار, نەگىزىنەن, جاڭا ەنگىزىلىپ جاتقان رەفورمالارعا وراي مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ورتالىقتارى كوپتەپ اشىلسا, اعىلشىن ءتىلى كۋرستارى قولجەتىمدى بولسا دەگەن توڭىرەكتە بولدى.
ءداستۇرلى جيىننىڭ جۇمىسىن وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ قورىتىندىلادى.
– ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ايقىنداپ بەرگەن ەلدىك باعىتىمىز – «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى جاڭا مىندەتتەر جۇكتەدى. بۇل تاريحي قۇجاتتاعى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋعا ۇستازدار قاۋىمىنىڭ قوسار ۇلەسى زور. وڭىرىمىزدە جاڭا تالاپتاردى ورىنداپ, ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا ءتيىستى شارالار قابىلداندى. اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن جەتىستىكتەرىمىز مول. جۇمىس بولعاندىقتان, كەمشىلىكتەر دە بولادى, قويىلعان ماقساتتارعا جەتە الماعان باعىتتار دا بار. بۇگىن سونىڭ بارلىعىن ساراپتاپ, جاڭا وقۋ جىلىندا اتقاراتىن بىرقاتار مىندەتتەردى انىقتايمىز, – دەپ ءسوز باستاعان اكىم كەمشىلىكتەر جايىنا توقتالا كەلىپ, كەڭەستە اتالعان بارلىق ەسكەرتپەلەردى ءبىلىم باسقارماسىنا اۋداندار مەن قالا اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ شەشۋدى تاپسىردى.
جيىن سوڭى ءداستۇر بويىنشا ءبىلىم سالاسىنداعى ەرەكشە جەتىستىگىمەن كوزگە تۇسكەن قىزمەتكەرلەر ماراپاتتالىپ, «قر ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى», «ى. التىنسارين» توسبەلگىلەرى, وبلىس اكىمىنىڭ قۇرمەت گراموتاسى جانە العىس حاتتار تابىستالدى.
الماس ءنۇسىپ,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى
