1963 جىلى ەدۆارد لورەنز «كوبەلەك اسەرى» ءپرينتسيپىن اشىپتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جەر شارىنىڭ ءبىر بۇرىشىندا ۇشىپ جۇرگەن كىشكەنتاي كوبەلەكتىڭ قانات قاعىسىنان پايدا بولعان جەل الەمنىڭ ەكىنشى بۇرىشىنداعى مۇحيت تولقىنىنا سەبەپ بولادى. ياعني, كىشكەنتاي كوبەلەكتىڭ بولماشى قانات قاعىسى ۇلكەن ناتيجەگە جەتەلەيدى. جوعارىداعى اكتسيا دا بۇكىل الەمگە «جاسىل» دامۋ تۋرالى يدەيانى ناسيحاتتاۋ ءۇشىن «كوبەلەك اسەرىن» تۋدىرۋعا باعىتتالعان.
شارانىڭ سالتاناتتى جاعدايداعى اشىلۋىنا مالايزيانىڭ سەلانگور شتاتىنىڭ مۇراگەر حانزاداسى تەنگكۋ ءامىر شاح يبن سۇلتان يدريس شاح ارنايى كەلدى. «بۇل اپتالىق تازا ەنەرگيا وندىرىسىنە جاڭا قارقىن بەرەدى. قازاقستان مەن مالايزيا جاستارى جاسىل ەكونوميكا يدەياسىنان شابىت الىپ, «كوبەلەك اسەرىن» ارتتىرادى. ءبىزدىڭ ناۋقان بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى مەن كليماتتىڭ وزگەرۋى تۋرالى ماڭىزدى تاقىرىپتى كوتەرىپ وتىر جانە جاستارعا الەۋمەتتىك جەلىدە ۇنقاتۋعا مۇمكىندىك بەرۋدە. اپتا بويى الەۋمەتتىك جەلىدە «جاسىل ەنەرگيا» تۋرالى جازبالاردىڭ كوبەيۋىنە اتسالىسامىز», دەدى ول.
جيىندا قازاقستاندىق «MOST» جاس كاسىپكەرلەردىڭ بيزنەس-ينكۋباتورى مەن «Future Innovation Council» مالايزيالىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار جەلىسى اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. قۇجاتقا سايكەس, ەكى ۇيىم يننوۆاتسيالار مەن ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ بويىنشا باستامالار سالاسىندا بىرگە جۇمىس ىستەيتىن بولادى. سونداي-اق, «MOST» بيزنەس-ينكۋباتورى مالايزيالىق «Techstars» جاڭا ستارتاپ-ينكۋباتورىمەن كەلىسىمگە كەلدى.
