«بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا تاياۋ جىلداردا اتقارىلاتىن مىندەتتەردىڭ ىشىندە «قازاقستاننىڭ قاسيەتتى رۋحاني قۇندىلىقتارى», «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا ايرىقشا كوڭىل بولىنگەن. بۇل يدەيانىڭ تۇپكى توركىنى التايدان ارقاعا دەيىن سوزىلىپ جاتقان ۇلان-اسىر جەرىمىزدەگى كيەلى مەكەندەردى, قاسيەتتى ورىنداردى ءوزارا ساباقتاستىرا وتىرىپ, ۇلت جادىندا ءبىرتۇتاس كەشەن رەتىندە قالىپتاستىرۋدى كوزدەيتىنى انىق.
جۋىردا حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىگىنىڭ مىزعىماس نەگىزىن قۇراۋدى ماقسات ەتكەن وسىنداي بىرەگەي شارالار اياسىندا «سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كيەلى جەرلەرى» ينتەراكتيۆتىك كارتاسىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. مۇراعات ديرەكتورى ساۋلە مالىكوۆا وسىدان ءتورت اي بۇرىن تاريحي قۇجاتتار نەگىزىندە ماتەريالدار جيناقتاۋ, كەڭ كولەمدە جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر نەگىزىندە 14 نىسان كيەلى جەرلەر كارتاسىنا ەنگىزىلگەنىن جەتكىزدى. قولداعى باي دەرەكتەرگە قاراعاندا, كارتانىڭ كولەمى ۇلعايا تۇسپەك.
ءوڭىردىڭ كيەلى كارتاسىنا بوتاي قونىسى, ابىلايحاننىڭ رەزيدەنتسياسى, سىرىمبەت ۋسادباسى, قاراساي مەن اعىنتاي باتىرلاردىڭ ەسكەرتكىش كەشەنى, اۋليە پەتر مەن پاۆەلدىڭ شىركەۋى سەكىلدى تاريحىمەن دە, ساۋلەتىمەن دە تۋريستەردى قىزىقتىراتىن قاستەرلى مۇرالار ەكشەلەنىپ الىنعان.
ماسەلەن, اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي ىسپەتتەس بوتاي قونىسى كوپ جىلدان بەرى شەتەل عالىمدارىنىڭ دا زەرتتەۋ وبەكتىسىنە اينالىپ كەلەدى. بۇل اۋماقتا وسىدان 50 عاسىر بۇرىن تارپاڭ مىنەزدى جىلقى ت ۇلىگى قولعا ۇيرەتىلىپ, ارباعا جەگىلگەنى, قىمىز اشىتىلعانى الدەقاشان مويىندالعان. سول سياقتى بەلگىلى عالىم ك. اقىشەۆ جەتەكشىلىك ەتكەن ەكسپەديتسيا شال اقىن اۋدانىندا ورنالاسقان بايقارا قورعانىنان ارعى بابالارىمىز سكيف, ساق تايپالارى ءومىر سۇرگەن ءداۋىردى دالەلدەيتىن باعا جەتپەس ارحەولوگيالىق قازبالار تاۋىپ, ءبىزدىڭ زامانامىزعا دەيىنگى 5-ءشى عاسىر جادىگەرلەرىنە جاتقىزىلعان بولاتىن. ەل جادىندا «ابىلايحاننىڭ اق ءۇيى» رەتىندە جاتتالىپ قالعان كەشەندى مۇراجاي دا ۇلكەن ماڭىزعا يە. ونىڭ ىرگەتاسى 18-ءشى عاسىردا قالانىپ, كەيىن جەرمەن جەكسەن بولۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعاندا ەلباسىنىڭ قولداۋى ارقاسىندا قالپىنا كەلتىرىلگەن.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
