كوك بايراعىمىزدىڭ اشىق اسپان استىندا ۇلى دالانىڭ ەركىن سامالىمەن اسقاق جەلبىرەگەنىنە 20 جىل تولدى. ءتاۋەلسىزدىك اتتى ءتاتتى ءسوزدىڭ سانامىزعا ءسىڭىپ, كوكىرەگىمىزدى كەرنەگەنىنە دە وسىنشا ۋاقىت بولدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن 2011 جىل تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى دەپ جاريالاندى. «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ 20 جىلى» – ءبىزدىڭ مەرەيتويىمىزدىڭ ۇرانى وسى دەپ اتاپ كورسەتتى مەملەكەت باسشىسى. وسى بۇكىلحالىقتىق ۇلى مەرەكەگە وراي جالپىۇلتتىق جوسپار بەكىتىلگەنى دە بەلگىلى. وسى جوسپار شەڭبەرىندە ەلىمىزدىڭ باس قالاسىندا بارلىق وبلىستاردىڭ مادەني كۇندەرىن وتكىزۋ جوسپارلانعان بولاتىن. بۇعانعا دەيىن استانا قالاسىندا اتىراۋ, جامبىل, شىعىس قازاقستان, قوستاناي, قىزىلوردا جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ كۇندەرى وتكەندىگىن گازەتىمىزدە مولىنان پاش ەتكەن ەدىك. بۇگىن مىنە, ەلوردامىزدا قاراعاندى, ماڭعىستاۋ جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كۇندەرى باستاۋ الدى.
قازىنالى قاراعاندىنىڭ تارتۋى
قاراعاندى! وتاندىق يندۋستريانىڭ قاراشاڭىراعى اتالاتىن ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ بيىلعى جىلى 8 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 870 ميلليارد تەڭگەدەن اسقان. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا جىل باسىنان بەرى وبلىستا جالپى قۇنى 4 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق 9 جوبا ىسكە قوسىلىپ, جۇزدەگەن جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى, جىل اياعىنا دەيىن تاعى دا جالپى قۇنى 42 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 15 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلماق. اعىمداعى جىلدىڭ 8 ايىندا نەگىزگى قورعا 129,2 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان.
ءوندىرىستى وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا دا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنەدى. وتكەن 8 ايدىڭ ىشىندە وبلىس بويىنشا بارلىق مەنشىك تۇرىندەگى شارۋاشىلىقتار 66,8 مىڭ توننا ەت, 250 ميلليون دانا جۇمىرتقا جانە باسقا ونىمدەر ءوندىردى. 8 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وبلىستا تاماق ونەركاسىبىنىڭ ناقتى كولەمى يندەكسى 105,1 پايىزدى قۇرادى.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى استانا قالاسىنداعى وبلىس كۇندەرى اياسىندا وتكىزىلىپ جاتقان ءجارمەڭكەدە دە كەڭىنەن كورىنىس تاپقان. وبلىس اكىمى سەرىك احمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قاراعاندىلىقتار باس قالامىزدا ءوتىپ جاتقان جارمەڭكەگە 1 مىڭ توننادان استام ءارتۇرلى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن اكەلىپتى. استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ الدىنداعى كەڭ الاڭدى ارقانىڭ اسقاق ءانى مەن كۇيىنە ءبولەگەن وبلىستىڭ اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار ءوندىرۋشىلەرى ارنايى تىگىلگەن 99 شاتىرداعى ساۋدا سورەلەرىنە ءوزدەرى اكەلگەن ءونىمدەرىن جايىپ سالىپتى. اكىمنىڭ مالىمدەۋىنشە قاراعاندىلىقتار ساۋدالاپ جاتقان ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى استاناداعى بازارلار باعاسىنان 20-30 پايىز تومەن. ءماسەلەن, جوعارعى سورتتى ۇننىڭ 1 كيلوسى 65-70 تەڭگە, جۇمىرتقا 10 داناسى – 120 تەڭگە, ءسۇت – 60, سارى ماي – 850, سيىر ەتى – 900, قوي ەتى – 850, قىرىققابات – 25, ءسابىز – 45 تەڭگەدەن ساتىلۋدا.
* * *
اقتوعايلىقتار اسۋى
سوناۋ ءبىر 90-شى جىلداردىڭ وتپەلى كەزەڭىندە اۋدانىمىزدا مال باسى سەلدىرەپ, ءونىم ءوندىرۋ كولەمى تۇرالاپ قالعانى دا جاسىرىن ەمەس. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارا باسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى اتالىپ وتەتىن قازىرگى كەزەڭدە اۋدانىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى ادام تانىماستاي وزگەردى دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
بۇگىندە اۋدانىمىزدا 16 مىڭ جىلقى, 40 مىڭنان استام ءىرى قارا, 200 مىڭنان استام قوي وسىرىلەدى. ءبىز سوڭعى جىلدارى اۋدانىمىزدا تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا بەتبۇرىس جاسادىق. اۋدانداعى «بەكتاي», «وڭباي» جانە باسقا شارۋا قوجالىقتارىندا 600-دەن استام ويسىلقارا تۇقىمى ءوسىرىلۋدە. اقتوعاي اۋدانى شەكاراسىنىڭ 116 شاقىرىم اۋماعىن بالقاش كولى شايىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى ءبىز بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى دا نازاردان تىس قالدىرعانىمىز جوق. شاشۋباي كەنتىندە قونىس كەپكەن «بالقاش بالىق» اق كەڭ كولەمدەگى بالىق ءونىمدەرىن وندىرۋمەن اينالىسادى.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق تورقالى تويى قارساڭىندا استانادا ءوتكىزىلىپ جاتقان وبلىسىمىزدىڭ جارمەڭكەسىنە اقتوعايلىقتار وزدەرىنىڭ قوماقتى ۇلەسىن قوستى. اۋدانىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ەڭبەككەرلەرى بۇل ءجارمەڭكەگە 3 توننا سيىر ەتىن, 3 توننا قوي ەتىن, 2 توننا جىلقى ەتىن, 3 توننا بالىق جانە باسقا ازىق-ءتۇلىك تاۋارلارىن اكەلدى. ءماسەلەن, «بالقاش بالىق» اق وزدەرىنە بولىنگەن ساۋدا سورەلەرىندە بۇقتىرىلعان, تۇزدالعان, كەپتىرىلگەن, فيلە سياقتى 20 ءتۇرلى بالىق ءونىمدەرىن ساۋدالاۋدا. سونىمەن بىرگە اقتوعايلىقتار 1,5 توننا ءسۇت ونىمدەرىن, 400 ليتر قىمىز جانە 400 ليتر شۇبات اكەلدى.
جارمەڭكە اياسىندا ءبىز قايىرىمدىلىق شارالارىن ۇيىمداستىرۋدى دا ۇمىتقانىمىز جوق. ارنايى ۇيىمداستىرىلعان بريگادا جارمەڭكە ءوتىپ جاتقان كەزدە جوعارى سورتتى ۇننان باۋىرساق ءپىسىرىپ, ونى ارنايى قاپشىقتارعا سالىپ, از قامتاماسىز ەتىلگەن ازاماتتارعا تارتۋ ەتۋدە. وسى شارا اياسىندا ءبىز 5 توننا ۇننان پىسىرىلگەن باۋىرساقتى جۇرتشىلىققا تاراتۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز.
عابدراحمان وماروۆ, اقتوعاي اۋدانىنىڭ اكىمى.
قازىنالى قاراعاندىنىڭ تارتۋى
قاراعاندى! وتاندىق يندۋستريانىڭ قاراشاڭىراعى اتالاتىن ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ بيىلعى جىلى 8 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 870 ميلليارد تەڭگەدەن اسقان. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا جىل باسىنان بەرى وبلىستا جالپى قۇنى 4 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق 9 جوبا ىسكە قوسىلىپ, جۇزدەگەن جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى, جىل اياعىنا دەيىن تاعى دا جالپى قۇنى 42 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 15 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلماق. اعىمداعى جىلدىڭ 8 ايىندا نەگىزگى قورعا 129,2 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان.
ءوندىرىستى وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا دا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنەدى. وتكەن 8 ايدىڭ ىشىندە وبلىس بويىنشا بارلىق مەنشىك تۇرىندەگى شارۋاشىلىقتار 66,8 مىڭ توننا ەت, 250 ميلليون دانا جۇمىرتقا جانە باسقا ونىمدەر ءوندىردى. 8 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وبلىستا تاماق ونەركاسىبىنىڭ ناقتى كولەمى يندەكسى 105,1 پايىزدى قۇرادى.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى استانا قالاسىنداعى وبلىس كۇندەرى اياسىندا وتكىزىلىپ جاتقان ءجارمەڭكەدە دە كەڭىنەن كورىنىس تاپقان. وبلىس اكىمى سەرىك احمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قاراعاندىلىقتار باس قالامىزدا ءوتىپ جاتقان جارمەڭكەگە 1 مىڭ توننادان استام ءارتۇرلى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن اكەلىپتى. استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ الدىنداعى كەڭ الاڭدى ارقانىڭ اسقاق ءانى مەن كۇيىنە ءبولەگەن وبلىستىڭ اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار ءوندىرۋشىلەرى ارنايى تىگىلگەن 99 شاتىرداعى ساۋدا سورەلەرىنە ءوزدەرى اكەلگەن ءونىمدەرىن جايىپ سالىپتى. اكىمنىڭ مالىمدەۋىنشە قاراعاندىلىقتار ساۋدالاپ جاتقان ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى استاناداعى بازارلار باعاسىنان 20-30 پايىز تومەن. ءماسەلەن, جوعارعى سورتتى ۇننىڭ 1 كيلوسى 65-70 تەڭگە, جۇمىرتقا 10 داناسى – 120 تەڭگە, ءسۇت – 60, سارى ماي – 850, سيىر ەتى – 900, قوي ەتى – 850, قىرىققابات – 25, ءسابىز – 45 تەڭگەدەن ساتىلۋدا.
* * *
اقتوعايلىقتار اسۋى
سوناۋ ءبىر 90-شى جىلداردىڭ وتپەلى كەزەڭىندە اۋدانىمىزدا مال باسى سەلدىرەپ, ءونىم ءوندىرۋ كولەمى تۇرالاپ قالعانى دا جاسىرىن ەمەس. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارا باسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى اتالىپ وتەتىن قازىرگى كەزەڭدە اۋدانىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى ادام تانىماستاي وزگەردى دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
بۇگىندە اۋدانىمىزدا 16 مىڭ جىلقى, 40 مىڭنان استام ءىرى قارا, 200 مىڭنان استام قوي وسىرىلەدى. ءبىز سوڭعى جىلدارى اۋدانىمىزدا تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا بەتبۇرىس جاسادىق. اۋدانداعى «بەكتاي», «وڭباي» جانە باسقا شارۋا قوجالىقتارىندا 600-دەن استام ويسىلقارا تۇقىمى ءوسىرىلۋدە. اقتوعاي اۋدانى شەكاراسىنىڭ 116 شاقىرىم اۋماعىن بالقاش كولى شايىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى ءبىز بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى دا نازاردان تىس قالدىرعانىمىز جوق. شاشۋباي كەنتىندە قونىس كەپكەن «بالقاش بالىق» اق كەڭ كولەمدەگى بالىق ءونىمدەرىن وندىرۋمەن اينالىسادى.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق تورقالى تويى قارساڭىندا استانادا ءوتكىزىلىپ جاتقان وبلىسىمىزدىڭ جارمەڭكەسىنە اقتوعايلىقتار وزدەرىنىڭ قوماقتى ۇلەسىن قوستى. اۋدانىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ەڭبەككەرلەرى بۇل ءجارمەڭكەگە 3 توننا سيىر ەتىن, 3 توننا قوي ەتىن, 2 توننا جىلقى ەتىن, 3 توننا بالىق جانە باسقا ازىق-ءتۇلىك تاۋارلارىن اكەلدى. ءماسەلەن, «بالقاش بالىق» اق وزدەرىنە بولىنگەن ساۋدا سورەلەرىندە بۇقتىرىلعان, تۇزدالعان, كەپتىرىلگەن, فيلە سياقتى 20 ءتۇرلى بالىق ءونىمدەرىن ساۋدالاۋدا. سونىمەن بىرگە اقتوعايلىقتار 1,5 توننا ءسۇت ونىمدەرىن, 400 ليتر قىمىز جانە 400 ليتر شۇبات اكەلدى.
جارمەڭكە اياسىندا ءبىز قايىرىمدىلىق شارالارىن ۇيىمداستىرۋدى دا ۇمىتقانىمىز جوق. ارنايى ۇيىمداستىرىلعان بريگادا جارمەڭكە ءوتىپ جاتقان كەزدە جوعارى سورتتى ۇننان باۋىرساق ءپىسىرىپ, ونى ارنايى قاپشىقتارعا سالىپ, از قامتاماسىز ەتىلگەن ازاماتتارعا تارتۋ ەتۋدە. وسى شارا اياسىندا ءبىز 5 توننا ۇننان پىسىرىلگەن باۋىرساقتى جۇرتشىلىققا تاراتۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز.
عابدراحمان وماروۆ, اقتوعاي اۋدانىنىڭ اكىمى.
